به گزارش اطلاع با ما ، مصرف بالای بنزین در ایران تنها به افزایش تعداد خودروها و میزان تردد در شهرها مربوط نمیشود؛ بخش قابل توجهی از سوخت کشور در وسایل نقلیهای مصرف میشود که سالها از عمر استاندارد آنها گذشته است. برآوردهای موجود نشان میدهد حدود ۱۴ میلیون خودروی سواری و موتورسیکلت فرسوده در کشور سالانه نزدیک به ۲۰ میلیارد لیتر بنزین مصرف میکنند.
این میزان معادل حدود ۴۰ درصد از مصرف سالانه بنزین کشور است؛ موضوعی که همزمان با افزایش تقاضای سوخت، فشار بیشتری بر تأمین بنزین وارد کرده و آثار آن در آلودگی هوای شهرهای بزرگ نیز دیده میشود.
بر اساس آمارهای مطرحشده، مصرف سالانه بنزین کشور حدود ۴۹.۳ میلیارد لیتر برآورد میشود که معادل میانگین روزانه حدود ۱۳۵ میلیون لیتر است.
در میان وسایل نقلیه فرسوده، خودروهای سواری سهم قابل توجهی دارند. بیش از ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار خودروی سواری فرسوده با پیمایش سالانه حدود ۲۰ هزار کیلومتر، بهطور متوسط در هر ۱۰۰ کیلومتر ۱۶ لیتر بنزین مصرف میکنند.
محاسبه این میزان پیمایش و مصرف نشان میدهد این خودروها در مجموع سالانه حدود ۸.۳ میلیارد لیتر بنزین مصرف دارند.
موتورسیکلتها نیز بخش دیگری از این معادله هستند. برآوردها از وجود بیش از ۱۱ میلیون موتورسیکلت فرسوده حکایت دارد.
این موتورسیکلتها با پیمایش متوسط سالانه ۱۵ هزار کیلومتر و مصرف حدود هفت لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر، مجموعاً سالانه نزدیک به ۱۲ میلیارد لیتر بنزین مصرف میکنند.
در کنار مصرف سوخت، مسئله آلایندگی نیز اهمیت دارد. بر اساس برآوردهای مطرحشده، میزان آلایندگی یک موتورسیکلت کاربراتوری میتواند معادل آلایندگی حدود هفت خودروی سواری باشد.
محمدصادق حاتمی، مدیر ستاد نوسازی ناوگان و اسقاط خودرو، پیشتر اعلام کرده بود که حدود یک میلیون و ۹۰۰ هزار خودروی سواری فرسوده، نزدیک به ۷۰۰ هزار وانت فرسوده و حدود ۱۶ هزار دستگاه کامیون کشنده با عمر بالای ۵۰ سال در کشور وجود دارد که در اولویت نوسازی قرار گرفتهاند.
در بخش موتورسیکلت نیز تعداد وسایل فرسوده بین ۵ تا ۸ میلیون دستگاه برآورد شده است.
این ارقام نشان میدهد مسئله فرسودگی ناوگان حملونقل تنها به خودروهای شخصی محدود نیست و بخش بزرگی از موتورسیکلتهای در حال تردد نیز در این گروه قرار میگیرند.
بر اساس برآوردهای اعلامشده، جایگزینی یک میلیون خودروی سواری فرسوده میتواند سالانه حدود ۱.۲ میلیارد لیتر از مصرف بنزین کم کند.
همچنین اگر چهار میلیون موتورسیکلت فرسوده از چرخه تردد خارج و با مدلهای جدید، کممصرف یا برقی جایگزین شوند، میزان صرفهجویی سالانه حدود ۲.۱ میلیارد لیتر برآورد شده است.
در مجموع، نوسازی هدفمند پنج میلیون دستگاه وسیله نقلیه فرسوده میتواند سالانه حدود ۳.۳ میلیارد لیتر بنزین صرفهجویی ایجاد کند.
طبق آمار اعلامشده، طی ۲۰ سال گذشته در مجموع حدود ۲ میلیون و ۶۷۰ هزار دستگاه خودرو اسقاط شده است.
از این میزان، حدود ۶۸۰ هزار دستگاه طی سه سال اخیر از رده خارج شدهاند؛ رقمی که معادل حدود یکچهارم کل اسقاط انجامشده در دو دهه گذشته است.
برآوردها نشان میدهد اسقاط این خودروها علاوه بر کاهش مصرف سوخت، موجب بازگشت حدود ۴۴۰ هزار تن مواد اولیه مانند فولاد، مس، آلومینیوم، لاستیک و پلاستیک به چرخه تولید شده است.
ارزش اقتصادی صرفهجویی سوخت و بازیافت این مواد نیز بیش از ۲۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده است.
افزایش مصرف سوخت خودروها و موتورسیکلتهای فرسوده در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که کشور با مسئله ناترازی بنزین مواجه است.
فرسودگی موتور، کاهش راندمان، استهلاک قطعات و فناوری قدیمی باعث میشود بخشی از ناوگان موجود برای پیمایش مشابه، سوخت بیشتری نسبت به وسایل نقلیه جدید مصرف کند. کیفیت سوخت و مصرف بالای برخی خودروهای تولید داخل نیز از دیگر عواملی است که در بحث مصرف بنزین مطرح میشود.
به همین دلیل، نوسازی ناوگان میتواند همزمان چند هدف را دنبال کند؛ از کاهش مصرف بنزین گرفته تا کاهش آلایندگی و افزایش ایمنی تردد.
آمار مصرف بنزین خودروها و موتورسیکلتهای فرسوده نشان میدهد سیاست اسقاط و جایگزینی، فراتر از یک برنامه در حوزه خودرو است.
تسهیل فرآیند اسقاط، ایجاد منابع مالی برای نوسازی و فراهم کردن امکان جایگزینی وسایل نقلیه فرسوده با مدلهای کممصرف و برقی میتواند بخشی از فشار موجود بر شبکه تأمین سوخت را کاهش دهد.
در صورت اجرای گسترده این برنامه، کاهش مصرف بنزین، کاهش هزینه تأمین سوخت، بهبود کیفیت هوا و کاهش آلایندگی از جمله پیامدهای احتمالی آن خواهد بود.
حدود ۱۴ میلیون خودرو و موتورسیکلت فرسوده در ایران سالانه نزدیک به ۲۰ میلیارد لیتر بنزین مصرف میکنند. برآوردها نشان میدهد با نوسازی پنج میلیون وسیله نقلیه فرسوده، امکان صرفهجویی سالانه حدود ۳.۳ میلیارد لیتر بنزین وجود دارد؛ موضوعی که میتواند بر ناترازی سوخت و آلودگی هوا اثرگذار باشد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
