به گزارش اطلاع با ما ، افزایش هزینههای درمان، شکاف میان پوشش بیمه و توان مالی خانوارها را پررنگتر کرده است. برخی بیماران بهدلیل هزینه بالا، درمان دندان، دارو، فیزیوتراپی، آزمایش یا جراحی را به تعویق میاندازند و گاهی تنها به کنترل موقت علائم روی میآورند.
هزینههای درمان در سالهای اخیر به یکی از نگرانیهای جدی خانوارها تبدیل شده است. افزایش قیمت دارو، خدمات تشخیصی، دندانپزشکی، توانبخشی و برخی اقدامات درمانی باعث شده تصمیمگیری درباره ادامه درمان برای بخشی از بیماران، دیگر فقط یک موضوع پزشکی نباشد؛ توان مالی نیز به یکی از عوامل تعیینکننده تبدیل شده است.
بیماری که توان پرداخت تمام هزینههای نسخه یا درمان را ندارد، الزاماً درمان را بهطور کامل کنار نمیگذارد. گاهی تعداد جلسات را کاهش میدهد، خرید برخی داروها را عقب میاندازد، انجام آزمایش را به ماههای بعد موکول میکند یا به جای درمان قطعی، مدتی علائم بیماری را کنترل میکند.
یکی از تناقضهای مهم در اقتصاد سلامت این است که داشتن بیمه لزوماً به معنای دسترسی آسان و کمهزینه به خدمات درمانی نیست.
بخش قابلتوجهی از مردم تحت پوشش انواع بیمههای درمانی قرار دارند، اما هزینههایی که خارج از تعهدات بیمه باقی میماند میتواند فشار زیادی بر بودجه خانوار ایجاد کند.
پرداخت از جیب برای خدمات مختلف، سهم قابلتوجهی از هزینههای سلامت را تشکیل میدهد. در نتیجه، یک خانوار ممکن است از نظر پوشش بیمهای مشکلی نداشته باشد، اما هنگام مراجعه به پزشک، داروخانه، مرکز تصویربرداری یا دندانپزشکی همچنان با هزینهای مواجه شود که پرداخت آن برایش دشوار است.
در چنین شرایطی، فاصله میان «بیمه بودن» و «توان مالی برای درمان شدن» اهمیت پیدا میکند.
یکی از نخستین واکنشهای خانوار در برابر هزینه بالای درمان، به تعویق انداختن خدماتی است که از نگاه بیمار فوریت کمتری دارند.
ممکن است بیمار انجام یک تصویربرداری را عقب بیندازد، جلسات توانبخشی را کاهش دهد یا درمان دندان را به زمانی نامعلوم موکول کند. در بیماریهای مزمن نیز امکان تکرار این تصمیم وجود دارد؛ زیرا هزینه درمان فقط یک بار پرداخت نمیشود و هر ماه بخشی از درآمد خانوار را مصرف میکند.
مشکل اینجاست که تعویق درمان همیشه به معنای حذف هزینه نیست. در برخی موارد، تأخیر میتواند باعث پیچیدهتر شدن بیماری و افزایش هزینههای آینده شود.
دندانپزشکی یکی از حوزههایی است که فشار هزینه در آن برای خانوارها ملموستر است.
بیماری که یک دندان قابلترمیم دارد ممکن است به دلیل هزینه درمان، مراجعه را به تأخیر بیندازد. در مرحله نخست شاید بتوان درد را با مسکن کنترل کرد، اما مشکل اصلی همچنان باقی میماند.
با گذشت زمان، ممکن است وضعیت دندان پیچیدهتر شود و درمانی که در ابتدا سادهتر و کمهزینهتر بود، به اقدام درمانی سنگینتری نیاز پیدا کند.
به همین دلیل، تصمیم «فعلاً صبر میکنم» در حوزه سلامت میتواند پیامد اقتصادی متفاوتی با سایر هزینههای روزمره داشته باشد.
فشار هزینه در مورد دارو برای بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن شکل متفاوتی دارد. این بیماران برخلاف فردی که یک بار برای یک خدمت پزشکی هزینه میکند، ممکن است هر ماه با فهرستی از داروها روبهرو باشند.
وقتی درآمد خانوار پاسخگوی همه هزینهها نباشد، اولویتبندی آغاز میشود. برخی افراد ممکن است خرید بعضی داروها را عقب بیندازند یا تهیه آنها را به زمان دریافت درآمد بعدی موکول کنند.
البته نمیتوان از روی آمار هزینههای سلامت مشخص کرد چه تعداد بیمار دقیقاً به دلیل ناتوانی مالی، نسخه خود را ناقص تهیه کردهاند. همین خلأ اطلاعاتی نشان میدهد برای شناخت ابعاد واقعی مسئله، تنها بررسی میزان پرداخت از جیب کافی نیست.
افزایش هزینه خدمات در بخش خصوصی میتواند بخشی از بیماران را به سمت مراکز دولتی سوق دهد.
برای خانواری که توان پرداخت هزینههای بالای بخش خصوصی را ندارد، استفاده از خدمات دولتی میتواند راهی برای کاهش هزینه باشد؛ اما افزایش تقاضا برای این مراکز ممکن است به افزایش زمان انتظار و فشار بیشتر بر ظرفیت بیمارستانها و مراکز درمانی منجر شود.
در این شرایط، بیمار میان دو گزینه قرار میگیرد: پرداخت هزینه بیشتر برای دریافت سریعتر خدمت یا انتظار طولانیتر برای استفاده از خدمات ارزانتر.
وقتی درباره گرانی درمان صحبت میکنیم، نباید هزینه را فقط در مبلغ پرداختی به پزشک خلاصه کرد.
هزینه دارو، آزمایش، تصویربرداری، رفتوآمد، توانبخشی، بستری، جراحی و حتی روزهای کاری از دسترفته نیز میتواند به بار مالی بیماری اضافه شود.
برای یک بیمار شاغل، چند جلسه درمان ممکن است به معنای چند ساعت مرخصی یا از دست دادن بخشی از درآمد باشد. بنابراین هزینه واقعی درمان برای خانوار میتواند بسیار بیشتر از مبلغ درجشده در قبض یا نسخه باشد.
اثر افزایش هزینه درمان برای همه خانوارها یکسان نیست. پرداختی که برای یک خانواده پردرآمد قابل مدیریت است، ممکن است برای یک خانوار کمدرآمد به معنای حذف بخشی از هزینههای ضروری دیگر باشد.
به همین دلیل، بررسی میانگین هزینههای درمان به تنهایی تصویر کاملی از فشار اقتصادی سلامت ارائه نمیکند. باید دید این هزینه چه سهمی از درآمد خانوار را مصرف کرده و آیا خانواده پس از پرداخت آن همچنان توان تأمین سایر نیازهای خود را دارد یا نه.
یکی از خلأهای مهم در حوزه اقتصاد سلامت، نبود تصویر دقیق از تعداد افرادی است که به دلیل مشکلات مالی، درمان خود را به تعویق میاندازند یا ناقص میکنند.
ممکن است آمار مربوط به هزینههای پرداختشده از سوی مردم وجود داشته باشد، اما بیماری که به دلیل نداشتن پول اصلاً به مرکز درمانی مراجعه نکرده، در آمار هزینههای درمان دیده نمیشود.
همین مسئله باعث میشود بخشی از واقعیت گرانی درمان پنهان بماند؛ زیرا گاهی پایین بودن هزینه ثبتشده یک خانوار به معنای ارزان بودن درمان نیست، بلکه میتواند نشانه کنار گذاشتن درمان باشد.
مسئله اصلی تنها افزایش تعداد افراد بیمهشده نیست. اهمیت واقعی بیمه زمانی مشخص میشود که فرد هنگام بیماری بتواند خدمات مورد نیاز خود را بدون تحمل فشار مالی سنگین دریافت کند.
اگر بیمار بیمه داشته باشد اما هزینه دارو، خدمات تخصصی، دندانپزشکی، توانبخشی یا تشخیص برای او همچنان سنگین باشد، شکاف میان پوشش اسمی و حمایت واقعی همچنان باقی خواهد ماند.
در نهایت، بحران هزینههای درمان فقط یک مسئله اقتصادی نیست؛ مستقیماً با کیفیت زندگی و سلامت خانوارها ارتباط دارد. وقتی بیمار به جای پرسیدن «بهترین درمان چیست؟» مجبور شود ابتدا بپرسد «از عهده هزینهاش برمیآیم یا نه؟»، مشخص میشود که مسئله درمان از مطب و بیمارستان فراتر رفته و به یکی از مهمترین چالشهای معیشتی خانوار تبدیل شده است
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
