به گزارش اطلاع با ما ، دلار: افزایش همزمان نرخ دلار آزاد و دلار تالار دوم، بار دیگر نقش تعیینکننده ارز در شکلدهی به تورم را پررنگ کرده است. این جهش ارزی نهتنها بازارهای کالایی و مالی را تحت تأثیر قرار داده، بلکه رفتار سپردهگذاران و سرمایهگذاران را نیز تغییر داده است. ادامه این روند میتواند زمستان ۱۴۰۴ را به یکی از حساسترین مقاطع اقتصادی سالهای اخیر تبدیل کند.
رسیدن دلار آزاد به محدوده ۱۳۶ هزار تومان و افزایش همزمان نرخ ارز در تالار دوم، سیگنال روشنی به اقتصاد ارسال کرده است. تجربههای گذشته نشان میدهد که بازار ارز در ایران همچنان نقش لنگر تورمی را ایفا میکند و هر جهش قیمتی، با وقفهای کوتاه به سایر بازارها منتقل میشود.
اینبار نیز واکنش بازارها سریع بود؛ قیمت کالاهای پایه، مواد اولیه و حتی داراییهای مالی، همگی نشانههایی از تعدیل انتظارات تورمی را بروز دادهاند.
افزایش نرخ ارز، تنها به معنای گرانتر شدن دلار نیست. این جهش، هزینه تولید و واردات را بالا برده و زمینه افزایش قیمت در بازارهایی مانند فولاد، سیمان، محصولات پتروشیمی و مواد غذایی را فراهم کرده است. در چنین فضایی، بنگاهها برای پوشش ریسکهای آینده، قیمتها را با پیشفرض تورم بالاتر تنظیم میکنند؛ فرآیندی که خود به تشدید تورم دامن میزند.
برای مسیر آینده دلار میتوان چند سناریوی محتمل را در نظر گرفت. در حالت نخست، اگر سیاستگذار بتواند انتظارات تورمی را مدیریت کند، احتمال نوسان نرخ ارز در محدودههای فعلی وجود دارد. سناریوی دوم، به تشدید فشارها و رشد بیشتر قیمت دلار اشاره دارد؛ وضعیتی که میتواند موج تازهای از افزایش قیمتها را فعال کند. سناریوی سوم نیز اصلاحهای مقطعی را در نظر میگیرد که معمولاً دوام بالایی ندارند و بیشتر نقش تنفس کوتاهمدت بازار را ایفا میکنند.
همزمان با رشد دلار، بازار طلا نیز بهعنوان مقصد سنتی سرمایههای محافظهکار فعالتر شده است. افزایش قیمت طلا، از یک سو بیانگر تلاش مردم برای حفظ ارزش داراییهاست و از سوی دیگر فشار مضاعفی بر قدرت خرید خانوارها وارد میکند. این روند، بهویژه برای صنوف مصرفی و بازارهای وابسته به تقاضای واقعی، پیامدهای رکودی به همراه دارد.
پیامدهای موج جدید تورم تنها در افزایش قیمتها خلاصه نمیشود. انتقال تورم به کالاهای اساسی، فشار معیشتی بر خانوارها را تشدید میکند و شکاف میان گروههای داراییدار و فاقد دارایی را افزایش میدهد. همزمان، هزینههای بالاتر تولید و کاهش تقاضا میتواند بخشهایی از صنعت را با رکود مواجه کند.
در کنار این عوامل، فضای روانی جامعه نیز تحت تأثیر قرار میگیرد؛ انتظارات تورمی بالا، رفتارهای احتیاطی و سفتهبازانه را تقویت میکند و سرمایهها را از بخشهای مولد دور میسازد.
در چنین شرایطی، سپردهگذاری سنتی برای بسیاری از مردم جذابیت خود را از دست داده است. خروج نقدینگی از بانکها و صندوقهای کمریسک، میتواند فشار مضاعفی بر نظام مالی وارد کند. مسیر حرکت این نقدینگی اهمیت زیادی دارد؛ اگر به سمت بازارهای غیرمولد برود، تورم تشدید میشود، اما در صورت هدایت به بازار سرمایه، امکان ایفای نقش ضربهگیر تورمی وجود خواهد داشت.
آنچه امروز در اقتصاد ایران مشاهده میشود، نشانههای فعال شدن یک موج تازه تورمی است؛ موجی که ریشه آن در انتظارات شکلگرفته حول نرخ ارز و طلاست. زمستان ۱۴۰۴ میتواند نقطه تعیینکنندهای باشد؛ یا با مدیریت انتظارات و هدایت نقدینگی، فشارها تعدیل میشود، یا با تداوم نااطمینانی، اقتصاد وارد دورهای پرچالشتر خواهد شد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
