به گزارش اطلاع با ما ، تهران : پس از جنگ دوازدهروزه و عدم مداخله مؤثر روسیه، انتظار میرفت فاصلهای میان تهران و مسکو ایجاد شود. اما بر خلاف تصور، روندها در جهت نزدیکی بیشتر پیش رفت و همکاریهای تازهای در حوزههای دفاعی، انرژی و هستهای شکل گرفت. این تحولات نشان میدهد وزنه توازن این رابطه بیش از گذشته به سمت مسکو سنگینی میکند.
بر اساس تحلیلهای منتشر شده، روسیه ایران را تنها یکی از مسیرهای پروژههای منطقهای خود میبیند، اما تهران روسیه را شریکی حیاتی ارزیابی میکند. این وابستگی فزاینده، به مسکو اجازه میدهد انتخابهای گزینشیتری در همکاری داشته باشد، درحالیکه تهران حتی از نارضایتیهای پیشین نیز عبور کرده و بهدنبال افزایش تعاملات است.
اسناد افشاشده شرکتهای نظامی روسیه از برنامه تحویل دهها فروند سوخو-۳۵ به ایران حکایت دارد. پروازهای منظم هواپیماهای ترابری روسی از سیبری به ایران نیز نشانهای از پروژههای دفاعی گستردهتر است. حتی گزارشهایی درباره احتمال تحویل سوخو-۳۰MK مطرح شده، هرچند وضعیت جنگ اوکراین میتواند سرعت و دامنه این همکاریها را محدود کند.
تهران اعلام کرده روسیه میتواند چندین نیروگاه جدید در ایران بسازد، اگرچه مسکو محتاطتر سخن میگوید. با این حال، توافق ۲۵ میلیارد دلاری ساخت نیروگاه هستهای هرمز تأیید شده است. دو طرف همچنین روی نیروگاههای کوچک مقیاس کار میکنند که میتواند مسیر همکاری بلندمدت را پررنگتر کند.
ایران وعده داده زمین ساخت راهآهن رشت–آستارا را تا مارس تأمین کند؛ حلقهای کلیدی برای کریدور حملونقل روسیه تا اقیانوس هند. همزمان، قرار است گاز روسیه از طریق آذربایجان به ایران برسد. برخی شرکتهای بزرگ روسی نیز برای ورود گستردهتر به بازار ایران آماده میشوند.
افزایش فشارهای سیاسی و تحریمها، کاهش گزینههای بینالمللی، بحران اقتصادی و نیاز شدید به سرمایهگذاری خارجی، تهران را به سمت تقویت روابط با مسکو سوق داده است. سرمایهگذاری روسیه در ایران هرچند فعلاً محدود است، اما روندی افزایشی دارد و پروژههای جدید احتمالاً این روند را سرعت میبخشند.
تهران از همکاری با مسکو، نوعی بازدارندگی غیرمستقیم نیز انتظار دارد. در جنگ اخیر، اسرائیل از حمله به مراکز روسی پرهیز کرد و این موضوع این تصور را تقویت کرده که حضور پروژههای روسی بهنوعی سپر حفاظتی برای ایران تبدیل میشود. هرچه شرکتها و زیرساختهای خارجی بیشتری در ایران فعال باشند، احتمال حمله به این نقاط کمتر میشود و این برای تهران اهمیتی راهبردی دارد.
در مقابل، مسکو امروز کمتر از گذشته به ایران نیاز دارد. روسیه اکنون پهپادهای مشابه مدلهای ایرانی را در داخل تولید میکند و از نظر اقتصادی، تجارت با ایران در مقایسه با ترکیه، امارات یا مصر بسیار ناچیز است. علاوه بر این، خطر درگیریهای جدید در منطقه ریسک حضور روسیه در پروژههای ایران را افزایش میدهد.
اگرچه مسکو همچنان بهدنبال گسترش همکاری با تهران است، اما جایگاه ایران در اولویتهای اقتصادی و ژئوپلیتیک روسیه در حد «یکی از گزینهها» باقی مانده است. در حالی که برای تهران، مسکو ضروری و اجتنابناپذیر شده است، برای کرملین تنها یکی از مسیرهای ممکن است. نتیجه آنکه رابطه به سمت ناهمترازی بیشتر میل میکند؛ وابستگی ایران افزایش یافته و اختیار عمل روسیه گستردهتر شده است.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
