از شعار تا واقعیت تولید ملی؛ رازهای پنهان در بازار انحصاری لوازم خانگی ایران

به گزارش اطلاع با ما ، لوازم خانگی ایران: در حالی‌که تولید ملی به‌عنوان شعار اصلی صنعت لوازم خانگی مطرح می‌شود، واقعیت می‌گوید بخش بزرگی از قطعات محصولات داخلی از چین تأمین می‌شود و رقابت واقعی در بازار وجود ندارد. ورود برخی شرکت‌های بزرگ به حوزه‌های غیرتخصصی مانند پتروشیمی، نشانه‌ای از انحراف سرمایه از مسیر توسعه تولید است؛ روندی که آینده این صنعت را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است.

انحصار در بازار، پایان رقابت واقعی

بازار لوازم خانگی ایران بیش از هر زمان دیگری انحصاری شده است. در غیاب برندهای بین‌المللی، تولیدکنندگان داخلی بدون رقیب مانده‌اند و همین نبودِ رقابت باعث شده کیفیت محصولات و خدمات پس از فروش در بسیاری از برندها روندی نزولی پیدا کند.
در چنین شرایطی، تولیدکنندگان به‌جای سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه، مسیر کم‌هزینه‌تری را انتخاب کرده‌اند: واردات قطعات آماده از چین و مونتاژ در داخل کشور.

مونتاژ به‌جای بومی‌سازی

آمارهای رسمی نشان می‌دهد عمق ساخت داخل در صنعت لوازم خانگی به‌ویژه در تولید تلویزیون، یخچال و ماشین لباسشویی کمتر از ۳۰ درصد است. بخش اعظم قطعات از چین تأمین می‌شود و با وجود شعار خودکفایی، وابستگی فنی همچنان پابرجاست.
این وابستگی، نه‌تنها مانع ارتقای کیفیت شده، بلکه هزینه نهایی برای مصرف‌کننده را نیز بالا برده است؛ محصولی که با قطعات میان‌رده تولید می‌شود، در بازار داخلی با قیمت برندهای ممتاز جهانی به فروش می‌رسد.

سرمایه‌گذاری‌های غیرتخصصی؛ تغییر مسیر صنعت

یکی از روندهای نگران‌کننده در این بخش، حرکت برخی شرکت‌های بزرگ از مسیر تولید لوازم خانگی به صنایع غیرمرتبط مانند پتروشیمی است.
تحلیلگران معتقدند ورود این شرکت‌ها به حوزه‌های غیرتخصصی، به‌جای تقویت خطوط تولید، نشان‌دهنده ترجیح سود کوتاه‌مدت بر توسعه پایدار است.
در حالی که بازار لوازم خانگی هنوز با مشکل کیفیت، خدمات و تأمین قطعات روبه‌رو است، انتقال سرمایه‌ها به حوزه‌های دیگر، به‌معنای فاصله گرفتن از مأموریت اصلی یعنی ارتقای تولید داخلی است.

حمایت بی‌ضابطه از تولید، نتیجه معکوس

سیاست حمایت از تولید داخلی در سال‌های اخیر بدون الزام به ارتقای کیفیت یا صادرات انجام شده است. این حمایت‌ها هرچند در ظاهر به نفع تولیدکننده است، اما در عمل موجب شکل‌گیری انحصار شده و انگیزه رقابت را از بین برده است.
به گفته کارشناسان، ادامه این روند، صنعت لوازم خانگی را به سرنوشت خودروسازی نزدیک می‌کند؛ صنعتی که سال‌هاست در سایه حمایت بی‌قید و شرط، از نوآوری و رقابت بازمانده است.

راه نجات؛ بازگشت به رقابت و بومی‌سازی واقعی

بازار لوازم خانگی ایران برای بقا، نیازمند رقابت سالم، شفافیت در زنجیره تأمین و نظارت واقعی است.
کارشناسان تأکید دارند که حمایت از تولید ملی باید مشروط به ارتقای فناوری و افزایش سهم واقعی بومی‌سازی باشد. آزادسازی تدریجی واردات و ایجاد فضای رقابتی، می‌تواند ضمن حفظ اشتغال، کیفیت محصولات داخلی را نیز بالا ببرد و از شکل‌گیری انحصارهای زیان‌بار جلوگیری کند.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام