به گزارش اطلاع با ما ، بازنشستگان تأمین اجتماعی: در نظام رفاهی ایران، رسیدن به ۷۵ سالگی به معنای خروج از چرخه اقتصادی است. بازنشستگان تأمین اجتماعی در این سن دیگر نه میتوانند وام بگیرند، نه خرید قسطی داشته باشند. بانک رفاه کارگران آنها را «ریسک مرگ» میداند و از ارائه هرگونه تسهیلات خودداری میکند؛ تصمیمی که از منظر حقوقی و عدالت اجتماعی قابل مناقشه است.
در نظام رفاهی ایران، بازنشستگی قرار بود آغازی برای آرامش باشد، اما اکنون برای بسیاری از سالمندان، مرز ۷۵ سالگی نه آغاز استراحت، بلکه زمان اعلام «مرگ اقتصادی» است. از این سن به بعد، بانک رفاه کارگران و حتی برخی شرکتهای خصوصی، بازنشستگان را واجد صلاحیت دریافت وام یا خرید قسطی نمیدانند. در واقع، فرد بالای ۷۵ سال در نظام مالی کشور، دیگر شهروند اقتصادی محسوب نمیشود.
بانک رفاه و سایر نهادهای مالی، این تصمیم را با عنوان «ریسک فوت» توجیه میکنند. آنها میگویند احتمال دارد بازنشسته پس از دریافت وام فوت کند و اقساط باقیمانده وصول نشود. اما این استدلال از منظر حقوقی محل ایراد است؛ زیرا طبق قوانین مدنی، بدهیهای فرد متوفی از محل ترکه و اموال او پرداخت میشود. در نتیجه، حذف کامل این گروه از خدمات بانکی، مصداق تبعیض سنی و نقض عدالت اجتماعی است.
یکی از کارشناسان سابق حوزه سالمندی در گفتوگو با رسانهها گفته است:
«بازنشستگان بالای ۷۵ سال دیگر در اقتصاد ایران زنده نیستند؛ فقط باید دارو بگیرند و هزینه درمانشان پرداخت شود.»
این جمله تلخ، خلاصه نگاه ساختار رفاهی امروز به سالمندان است. جایی که سن، جایگزین صلاحیت اقتصادی شده و افراد به جای شهروند، «عدد پرریسک» محسوب میشوند.
این سیاست نه تنها تبعیضآمیز است، بلکه اثرات اقتصادی گستردهای دارد. بازنشستگان بخشی از مصرفکنندگان پایدار در اقتصاد هستند. حذف آنها از چرخه اعتبار و خرید اقساطی، به کاهش تقاضای بازار و تضعیف توان مالی خانوارها میانجامد. از سوی دیگر، از دست دادن دسترسی به وام و اعتبار، فشار روانی و احساس بیارزشی اجتماعی را در میان سالمندان افزایش میدهد. نتیجه، گسترش احساس طردشدگی و نابرابری است.
کارشناسان حقوق عمومی معتقدند این محدودیت میتواند در دیوان عدالت اداری مورد اعتراض قرار گیرد. چون قانون اساسی ایران، تبعیض در دسترسی به خدمات عمومی را ممنوع کرده است. اصلاح این روند، میتواند نقطه آغاز بازگشت کرامت به زندگی اقتصادی بازنشستگان باشد.
تا زمانی که نظام بانکی ایران، بازنشسته بالای ۷۵ سال را نه به عنوان «شهروند دارای حقوق اقتصادی»، بلکه به عنوان «ریسک مرگ» ببیند، مرگ اقتصادی این قشر هر روز تکرار میشود. بازنشستگی نباید پایان اعتبار باشد؛ بلکه باید آغاز احترام و آرامش باشد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
