به گزارش اطلاع با ما، ایران – پاکستان در جنوب آسیا قرار دارد و با ایران، افغانستان، هند و چین هممرز است. این کشور با بیش از هزار کیلومتر خط ساحلی در دریای عمان، نقش گذرگاهی میان آسیای میانه، جنوب و غرب آسیا ایفا میکند. جمعیت پاکستان در سال ۲۰۲۵ به حدود ۲۵۱ میلیون نفر رسیده و آن را به پنجمین کشور پرجمعیت جهان تبدیل کرده است. تنوع قومی، زبانی و مذهبی بالا، در کنار تمرکز اکثریت جمعیت بر اسلام، ساختار اجتماعی پیچیدهای را شکل داده است.
سرزمین پاکستان امروزی در طول تاریخ میزبان تمدنهای بزرگی مانند دره سند بوده و پس از ورود اسلام، به بخشی مهم از جهان اسلام تبدیل شده است. در دوران استعمار بریتانیا، شکلگیری هویت سیاسی مسلمانان هند زمینهساز تأسیس پاکستان شد و این کشور در سال ۱۹۴۷ پس از تقسیم هند استقلال یافت؛ رخدادی که با مهاجرتهای گسترده و خشونتهای خونین همراه بود.
پاکستان در پنج دهه گذشته دورههای طولانی حکومت نظامی را تجربه کرده است. نقش این کشور در جنگ افغانستان، آزمایشهای هستهای در دهه ۹۰ میلادی، و سپس پیامدهای جنگ علیه تروریسم، ساختار امنیتی و سیاسی آن را بهشدت تحت تأثیر قرار داد. بازگشت نسبی به دموکراسی پس از ۲۰۱۳ نیز با تنش میان دولتهای منتخب و نهادهای نظامی همراه بوده و بیثباتی سیاسی همچنان ادامه دارد.
پاکستان روابط راهبردی نزدیکی با چین دارد و پروژه کریدور اقتصادی چین–پاکستان یکی از مهمترین محورهای سیاست خارجی این کشور است. روابط با آمریکا فراز و فرود زیادی داشته و همزمان، مناسبات با ایران تحت تأثیر عوامل امنیتی، مذهبی و منطقهای قرار دارد. اسلامآباد تلاش میکند میان رقابتهای منطقهای و جهانی، سیاستی محتاطانه اتخاذ کند.
درآمد سرانه پاکستان کمتر از ۱۵۰۰ دلار است و بخش بزرگی از جمعیت زیر خط فقر زندگی میکنند. اقتصاد این کشور به وامهای خارجی، کمکهای IMF و حوالههای ارزی مهاجران وابستگی بالایی دارد. تورم مزمن، ضعف زیرساختهای انرژی و فساد اداری، فشار مضاعفی بر زندگی مردم وارد کرده است.
جمعیت جوان، منابع معدنی، کشاورزی گسترده و موقعیت ترانزیتی، از نقاط قوت اقتصاد پاکستان محسوب میشوند. این کشور در سالهای اخیر در حوزه فناوری اطلاعات و استارتاپها نیز رشد قابل توجهی داشته و صادرات خدمات IT رو به افزایش است.
پاکستان با کمبود شدید انرژی مواجه است و ایران میتواند از طریق صادرات گاز، برق و همکاری در نیروگاهها نقش مهمی ایفا کند. کریدورهای حملونقل، گردشگری مذهبی و فرهنگی، معادن، فناوری اطلاعات، کشاورزی و اقتصاد دریا از دیگر حوزههای بالقوه همکاری میان دو کشور هستند؛ بهویژه در مناطق مرزی مانند چابهار و گوادر.
پاکستان کشوری با ظرفیتهای بالقوه بالا و چالشهای ساختاری عمیق است. آینده این کشور به توان آن در اصلاح حکمرانی، تثبیت اقتصاد و مدیریت تنوع اجتماعی بستگی دارد. برای ایران، پاکستان میتواند همزمان یک شریک اقتصادی مهم و یک همسایه حساس امنیتی باشد؛ همکاریهایی که اگر تدریجی و پروژهمحور طراحی شوند، میتوانند منافع دوطرفه پایداری ایجاد کنند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
