به گزارش اطلاع با ما، موج جدید گرانی – تازهترین آمار منتشر شده از سوی بانک مرکزی نشان میدهد روند صعودی قیمتها در اقتصاد ایران همچنان با شتاب بالا ادامه دارد. در میان گروههای مختلف کالایی، لوازم خانگی به یکی از کانونهای اصلی تورم تبدیل شده است. این در حالی است که هنوز آثار کامل افزایش نرخ ارز، رشد هزینههای تولید و جهش قیمت مواد اولیه به بازار مصرف منتقل نشده است.
بر اساس آمار رسمی بانک مرکزی، شاخص بهای کالاها و خدمات مصرفی در مناطق شهری کشور در اردیبهشتماه ۱۴۰۵ نسبت به ماه قبل ۸.۵ درصد افزایش یافته است. نرخ تورم سالانه نیز به ۵۳.۹ درصد رسیده است.
در این میان، گروه لوازم خانگی با ثبت رشد حدود ۲۰ درصدی قیمت نسبت به فروردینماه، به دومین گروه دارای بیشترین تورم ماهانه تبدیل شده است. این اتفاق نشان میدهد بازار کالاهای بادوام خانوار وارد مرحله تازهای از افزایش قیمت شده است.
کارشناسان اقتصادی معتقدند بخش قابل توجهی از افزایش قیمت لوازم خانگی به رشد هزینه تولید بازمیگردد. صنعت لوازم خانگی ایران وابستگی گستردهای به مواد اولیهای نظیر پلیمرها، انواع پلاستیکهای مهندسی، مواد پتروشیمی، ورقهای فولادی، مس و آلومینیوم دارد.
بخش مهمی از این مواد اولیه از طریق بورس کالا قیمتگذاری و عرضه میشود. در هفتههای اخیر، قیمت پایه محصولات پتروشیمی عرضهشده در بورس کالا با جهش قابل توجهی همراه شده است. دادههای منتشرشده نشان میدهد نرخ مبنای محاسبه قیمتهای پایه پتروشیمی از حدود ۱۴۰ هزار تومان در ابتدای اردیبهشت به محدوده ۱۴۷ تا ۱۴۸ هزار تومان در اواخر اردیبهشت و ابتدای خرداد رسیده است.
همزمان، برخی گریدهای پرمصرف صنایع پاییندستی با افزایشهایی به مراتب بیشتر مواجه شدهاند. از نگاه تولیدکنندگان لوازم خانگی، این موضوع به معنای رشد مستقیم هزینه تمامشده محصولات است.
فعالان صنعت لوازم خانگی معتقدند هرگونه جهش در قیمت مواد اولیه پتروشیمی با یک وقفه زمانی کوتاه خود را در قیمت کالاهای نهایی نشان میدهد. بخش قابل توجهی از قطعات مورد استفاده در یخچال، ماشین لباسشویی، جاروبرقی، کولر، ظروف پلاستیکی، تجهیزات آشپزخانه و دهها کالای مصرفی دیگر از مواد پتروشیمی تولید میشود.
به همین دلیل، افزایش حدود ۴۰ درصدی قیمت پایه برخی مواد اولیه پتروشیمی در بورس کالا میتواند موج تازهای از افزایش قیمت را در بازار لوازم خانگی ایجاد کند. موجی که آثار آن احتمالاً در تابستان و نیمه دوم سال بیش از پیش نمایان خواهد شد.
منتقدان سازوکار فعلی بورس کالا معتقدند این بازار به جای آنکه به کاهش هزینه تولید کمک کند، در بسیاری از موارد به محلی برای کشف قیمتهای بالاتر تبدیل شده و فشار مضاعفی را به صنایع پاییندستی وارد کرده است. به باور این گروه، زمانی که مواد اولیه با نرخهای نزدیک به قیمتهای صادراتی و بعضاً بالاتر از توان خرید صنایع داخلی عرضه میشود، نتیجه نهایی چیزی جز انتقال هزینه به مصرفکننده نخواهد بود.
افزایش قیمت لوازم خانگی بیش از هر گروه دیگری، خانوارهای جوان و متقاضیان ازدواج را تحت فشار قرار میدهد. در سالهای اخیر، هزینه تهیه یک جهیزیه حداقلی چندین برابر شده و بسیاری از خانوادهها برای خرید کالاهای ضروری منزل ناچار به استفاده از تسهیلات بانکی یا خرید اقساطی شدهاند.
رشد ۲۰ درصدی قیمت لوازم خانگی تنها در یک ماه، نگرانیها درباره افزایش دوباره هزینه تشکیل خانواده را تشدید کرده است. فروشندگان لوازم خانگی از کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان و افزایش فاصله میان درآمد خانوارها و قیمت کالاها سخن میگویند؛ فاصلهای که هر ماه عمیقتر میشود.
نکته قابل توجه آن است که در شرایطی که قیمت بسیاری از کالاهای ضروری خانوار با سرعتی بالا در حال افزایش است، سقف وام ازدواج همچنان در محدوده ۳۰۰ میلیون تومان باقی مانده است.
بانک مرکزی اعلام کرده شاخص تورم در فروردینماه ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۶۷ درصد افزایش داشته و تورم سالانه نیز به بیش از ۵۰ درصد رسیده است. در چنین شرایطی، ثابت ماندن مبلغ تسهیلات ازدواج به معنای کاهش واقعی قدرت خرید این وام است.
به بیان ساده، زوجهای جوان امروز با همان مبلغی مواجه هستند که سال گذشته نیز در اختیار داشتند، اما قیمت بسیاری از کالاهای مورد نیاز آنها دهها درصد افزایش یافته است. اگر بخش قابل توجهی از وام ازدواج در سالهای گذشته امکان تأمین حداقلهای یک جهیزیه را فراهم میکرد، اکنون همان مبلغ تنها بخش کوچکی از هزینههای آغاز زندگی مشترک را پوشش میدهد.
اقتصاددانان معتقدند تورم در ایران اغلب از کانال هزینه تولید به بازار مصرف منتقل میشود. افزایش نرخ ارز، رشد هزینه انرژی، بالا رفتن قیمت مواد اولیه و محدودیتهای تولید، زنجیرهای از فشارهای تورمی را شکل میدهد که در نهایت به مصرفکننده نهایی منتقل میشود.
در ماههای اخیر، رشد قابل توجه نرخ ارز و افزایش قیمت مواد اولیه در بورس کالا، سیگنالهای روشنی از احتمال تداوم روند صعودی قیمتها در صنایع مختلف ارسال کرده است. نرخ دلار آزاد نیز طی ماههای گذشته رشد قابل توجهی را تجربه کرده و نسبت به سال گذشته بیش از دو برابر شده است.
از همین رو، بسیاری از کارشناسان هشدار میدهند که تورم ثبتشده در گروه لوازم خانگی ممکن است تنها آغاز یک موج تازه باشد. موجی که در صورت تداوم افزایش قیمت مواد اولیه و نبود سیاستهای کنترلی مؤثر، میتواند قیمت کالاهای بادوام را بار دیگر به سطوحی بالاتر برساند.
افزایش قیمت لوازم خانگی صرفاً یک تغییر آماری در گزارشهای تورمی نیست، بلکه مستقیماً سطح رفاه خانوارها را تحت تأثیر قرار میدهد. کالاهایی مانند یخچال، اجاق گاز، ماشین لباسشویی و سایر تجهیزات ضروری منزل، از جمله اقلامی هستند که خانوارها ناچار به خرید یا جایگزینی آنها هستند.
افزایش مداوم قیمت این کالاها نه تنها هزینه تشکیل خانواده را بالا میبرد، بلکه هزینه نگهداری و نوسازی تجهیزات ضروری زندگی را نیز افزایش میدهد
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
