به گزارش اطلاع با ما ، پزشکیان: لایحه بودجه ۱۴۰۵ برای دولت پزشکیان آزمونی تعیینکننده است؛ آزمونی میان ادامه مسیر گذشته یا آغاز اصلاحات سخت مانند اصلاح ساختار هزینهای، مهار بودجه نهادهای غیرضروری و واقعبینی در قیمت حاملهای انرژی. تجربه تاریخی بودجهنویسی در ایران، از مشروطه تا امروز، نشان میدهد که بودجه همواره میدان چالش میان دولت، مجلس و نهادهای نظارتی بوده است. اکنون دولت جدید باید تصمیم بگیرد که در سایه برنامه هفتم و میراث دولت پیشین، چه میزان جسارت برای بازطراحی اولویتهای مالی خود خواهد داشت.
آذرماه همیشه با صدای ورقزدن صفحات بودجه همراه است؛ ماهی که دولت باید نقشه مالی یکسال آینده کشور را به مجلس ارائه دهد. دولت پزشکیان اکنون در موقعیتی قرار گرفته که هر تصمیمش در لایحه ۱۴۰۵، پیام روشنی درباره مسیر آیندهاش میدهد: «اصلاحات سخت» یا «ادامه روزمرگی».
از نخستین سالهای مشروطه، بودجه به قلب سیاست و حکمرانی ایران تبدیل شد. در همان ابتدای راه، تنظیم بودجه مسئلهای بهقدری حساس بود که جان مرتضیقلیخان هدایت، نخستین تنظیمکننده بودجه، هنگام انتقال اسناد مالی گرفته شد. سالها بعد، ویلیام شوستر در کتاب «اختناق ایران» روایت کرد که چگونه ساماندهی دخلوخرج کشور به یکی از سختترین مأموریتها تبدیل شده بود. این تاریخچه نشان میدهد که بودجه همیشه چیزی بیش از یک سند مالی بوده است.
هرچند قانون مشخص کرده که دولت باید لایحه بودجه را تهیه و تقدیم مجلس کند، اما مسیر تصویب از کمیسیون تلفیق تا شورای نگهبان و هیئتعالی نظارت، طولانی و پرچالش است. اختلافنظر درباره حدود دخالت مجلس در تغییرات بودجه نیز سالهاست ادامه دارد و همچنان یکی از مباحث زنده قانونگذاری است.
برنامه هفتم که تنها دو روز پس از حادثه سقوط بالگرد دولت قبل تصویب شد، میراثی است که دولت پزشکیان ناگزیر از اجرای آن است. فصل مربوط به اصلاح ساختار بودجه، از مولدسازی تا مدیریت بدهیها، تعهدات سنگینی بر دوش دولت گذاشته است. بسیاری از کارشناسان در ماههای اخیر نسبت به اجرای شتابزده برخی بندهای این برنامه، بهویژه موضوع مولدسازی، نقدهای جدی مطرح کردهاند.
یکی از مواردی که نگاهها را به تصمیم دولت خیره کرده، بودجه نهادهایی است که سالها بدون ارزیابی شفاف، اعتبارهای قابلتوجهی دریافت کردهاند. حذف یا کاهش بودجه این مجموعهها، همان مسیری است که رئیسجمهور پیشتر از آن سخن گفته بود. اکنون پرسش اصلی این است که آیا این وعده در لایحه بودجه ۱۴۰۵ عملی میشود؟
بنزین و قیمت حاملهای انرژی؛ تصمیمی که ممکن است مسیر سال را تغییر دهد
بحث درباره واقعیسازی قیمت سوخت، یکی از حساسترین بخشهای بودجه است. هرگونه اصلاح در قیمتها میتواند ساختار هزینهای دولت را تغییر دهد، اما همزمان پیامدهای اقتصادی و اجتماعی قابلتوجهی خواهد داشت. آیا دولت حاضر است این تصمیم سخت را بگیرد یا محتاطانه از کنار آن میگذرد؟
بودجه ۱۴۰۵ برای دولت پزشکیان تنها یک سند مالی نیست؛ یک «آزمون حکمرانی» است. آزمونی برای پاسخ به این پرسش که دولت جدید چقدر آماده فاصله گرفتن از رویههای گذشته و ورود به مسیر اصلاحات واقعی است.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
