به گزارش اطلاع با ما، خودروهای فرسوده – آلودگی هوا در کلانشهرهای ایران، بهویژه تهران، به یکی از بحرانیترین مشکلات زیستمحیطی و بهداشتی تبدیل شده است. خودروهای فرسوده، بهعنوان یکی از اصلیترین منابع انتشار آلایندهها، سهم قابلتوجهی در این بحران دارند. قانون ساماندهی صنعت خودرو که در سال ۱۴۰۰ به تصویب رسید، دولت را مکلف به تدوین آییننامه مربوط به خودروهای فرسوده کرد. پس از طی فرآیند تدوین و اصلاح، این آییننامه در تیرماه ۱۴۰۵ اصلاح و در مردادماه ابلاغ شد و از ۱۲ شهریورماه ۱۴۰۵ وارد مرحله اجرا شده است.
با این حال، امکان ادامه تردد خودروهای مشمول برای پنج سال دیگر و حتی احتمال تمدید این مهلت، ابهامهایی درباره میزان اثربخشی این قانون ایجاد کرده است. در این گزارش، جزئیات کامل این قانون، مشوقهای مالی، شرایط و چالشهای پیشرو را بررسی میکنیم.
حسن کریمیان، رئیس انجمن صنفی مراکز اسقاط خودروهای فرسوده کشور، در تشریح آخرین وضعیت اجرای این قانون اظهار کرد:
«قانون ساماندهی صنعت خودرو در سال ۱۴۰۰ به تصویب رسید و ماده ۱۰ این قانون، دولت را مکلف به تدوین آییننامه مربوط به خودروهای فرسوده کرد.»
وی با بیان اینکه دو سال طول کشید قانون تصویب شود و اجرای آن در سال ۱۴۰۳ انجام شد، گفت: «آییننامه مذکور مشکلاتی داشت که همراهی لازم را با قانون اسقاط خودروهای فرسوده نداشت.»
کریمیان افزود: «پس از طی فرآیند تدوین و تصویب آییننامه و با توجه به برخی ایرادات موجود، این آییننامه در تیرماه سال جاری اصلاح و در مردادماه برای اجرا ابلاغ شد و از ۱۲ شهریورماه وارد مرحله اجرا شده است.»
وی با تأکید بر اهمیت اجرای این قانون در شرایط آلودگی هوای شهرهای بزرگ گفت: «امیدواریم با اجرایی شدن قانون اسقاط خودروهای فرسوده، در ماههای آینده بتوانیم بخشی از مشکلات مربوط به آلودگی هوا را کاهش دهیم و به بهبود شرایط تنفسی مردم، بهویژه در تهران، کمک کنیم.»
یکی از مهمترین بخشهای این قانون، تعیین سن ۲۰ سال برای خودروهای فرسوده است. کریمیان در این باره توضیح داد:
«تعیین سن ۲۰ سال برای خودروهای فرسوده موضوع جدیدی نیست و از زمان تصویب قانون در سال ۱۴۰۰ مطرح بوده، اما این بخش از قانون اکنون وارد مرحله اجرایی شده است.»
وی در عین حال از مالکان خودروهای فرسوده خواست نسبت به اجرای این قانون نگرانی نداشته باشند و گفت: «مالکان خودروهای مشمول میتوانند با ثبتنام در سامانه مربوط، تا پنج سال دیگر از خودروی خود استفاده کنند.»
نکته مهم: پس از پایان این مهلت پنجساله نیز امکان تمدید آن مطابق مقررات پیشبینی شده است.
سن مشمولیت بالای ۲۰ سال فرصت تردد پس از ثبتنام ۵ سال امکان تمدید پیشبینی شده سامانه ثبتنام سامانه مربوطه (اعلامشده)
یکی از مهمترین عوامل تشویق مالکان به اسقاط خودروهای فرسوده، مشوق مالی در نظر گرفته شده است. کریمیان در این باره اظهار کرد:
«در حال حاضر برای اسقاط خودروهای سواری حدود ۱۸۰ میلیون تومان به مالکان پرداخت میشود.»
وی این مبلغ را با توجه به قیمت خودرو در کشور پایین دانست و گفت: «با توجه به تغییرات قیمت، افزایش مبلغ پرداختی در حال پیگیری است و امیدواریم طی یکی دو ماه آینده شاهد تغییر در نرخ اسقاط باشیم.»
مشوق فعلی اسقاط خودروی سواری ۱۸۰ میلیون تومان وضعیت پایینتر از انتظار اقدام در دست انجام پیگیری برای افزایش مبلغ
یکی دیگر از محورهای مهم این قانون، الزام خودروسازان به اختصاص بخشی از تولیدات خود به طرحهای جایگزینی است. کریمیان در این باره گفت:
«بر اساس مقررات، ۲۰ درصد تولیدات خودروسازان باید در قالب طرحهای جایگزینی خودروهای فرسوده اختصاص پیدا کند.»
وی ادامه داد: «مالکان خودروهای فرسوده در صورت شرکت در طرحهای جایگزینی از اولویت برخوردار میشوند و میتوانند با تحویل خودروی فرسوده به مراکز اسقاط، از ظرفیتهای پیشبینیشده برای جایگزینی خودرو استفاده کنند.»
با وجود آغاز اجرای قانون، چند چالش و ابهام جدی درباره اثربخشی آن مطرح است:
امکان ادامه تردد خودروهای بالای ۲۰ سال برای پنج سال دیگر (و حتی تمدید آن) میتواند به تعویق خروج خودروهای فرسوده از چرخه تردد منجر شود و اثربخشی فوری قانون را کاهش دهد.
مبلغ ۱۸۰ میلیون تومان برای اسقاط خودروهای سواری، در مقایسه با قیمت خودروهای نو و حتی فرسوده، انگیزه کافی برای مالکان ایجاد نمیکند و ممکن است روند اسقاط را کند نماید.
اجرای قانونی که هدف آن خروج خودروهای فرسوده و کاهش آلودگی هواست، بدون یک برنامه مدون و زمانبندی مشخص، ممکن است به نتیجه مطلوب نرسد.
ظرفیت مراکز اسقاط برای پذیرش حجم بالای خودروهای فرسوده و ارائه خدمات مناسب به مالکان، از دیگر چالشهای پیشروست
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
