صادرات دارو؛ از ادعای رشد ۳۰ درصدی تا واقعیت آمار گمرک

به گزارش اطلاع با ما، صادرات دارو؛ از ادعای رشد: در حالی‌که مسئولان از رشد ۳۰ درصدی صادرات دارو در سال گذشته سخن گفته‌اند، آمار رسمی گمرک نشان می‌دهد که مجموع صادرات دارویی ایران در سال ۱۴۰۲ تنها ۱۷۰ میلیون دلار بوده و این رقم نسبت به سال پیش از آن کاهش داشته است. اگرچه صادرات دارو می‌تواند فرصتی مهم برای رشد صنعت و کسب ارز باشد، اما واقعیت‌ها از پسرفت و کاهش سهم ایران از بازارهای منطقه حکایت دارد.

—

در روزهای اخیر، خبری از سوی یکی از مدیران سازمان غذا و دارو منتشر شد که از رشد ۳۰ درصدی صادرات دارو در سال گذشته خبر می‌داد. طبق این گزارش، ایران حدود ۸۴ میلیون دلار صادرات دارویی را به ثبت رسانده که به گفته مسئول مربوطه، به بیش از ۴۰ کشور انجام شده است.

 میانگین صادرات به هر کشور؛ عددی که جای تأمل دارد

با تقسیم رقم ۸۴ میلیون دلار بر ۴۰ کشور، به میانگین تقریبی ۲ میلیون دلار صادرات به هر کشور می‌رسیم؛ عددی که در مقیاس تجارت دارویی جهانی، بسیار پایین و غیرقابل رقابت تلقی می‌شود. این در حالی است که کشورهای همسایه مانند عراق، اخیراً موفق به صادرات دارو به کشورهای آفریقایی شده‌اند. مقایسه این عملکرد با ظرفیت‌های ایران در زمینه فناوری دارویی، نشان از شکاف میان توانمندی‌ها و واقعیت‌های تجاری دارد.

 نگاهی به گذشته؛ صادراتی که بیشتر بود

نکته قابل توجه دیگر این است که صادرات داروی ایران در سال‌های گذشته حتی از مرز ۱۰۰ میلیون دلار عبور کرده بود. بنابراین، بیان رشد ۳۰ درصدی در شرایطی که عدد مطلق کاهش یافته، بیشتر به بازنمایی آماری خوشبینانه شباهت دارد تا پیشرفتی معنادار. همچنین در این گزارش اشاره‌ای به افت پیشین صادرات نشده، که خود نکته مهمی در ارزیابی روندها به شمار می‌آید.

 صادرات دارو؛ فرصتی برای رشد یا پتانسیلی استفاده‌نشده؟

صادرات دارو در بسیاری از کشورها به‌عنوان مزیت اقتصادی و راهبردی شناخته می‌شود؛ چرا که هم موجب تأمین ارز می‌شود و هم زمینه بهبود خطوط تولید، ارتقای کیفیت و افزایش مقیاس تولید را فراهم می‌کند. اما طبق آمار رسمی، مسیر صادرات دارویی ایران در سال‌های اخیر با عقب‌گرد همراه بوده است.

 آمار گمرک ایران چه می‌گوید؟

بر اساس گزارش گمرک ایران از وضعیت تجارت دارو در سال ۱۴۰۲، واردات دارو به کشور ۲.۳ میلیارد دلار و صادرات آن ۱۷۰ میلیون دلار بوده است. این ارقام نشان از کاهش ۱۳.۶ درصدی واردات و ۱۱ درصدی صادرات نسبت به سال قبل دارد. اعداد مذکور با تحلیل داده‌های ۳۷۳ شرکت تولیدکننده، واردکننده و تأمین‌کننده دارو استخراج شده‌اند و با رقم اعلامی سازمان غذا و دارو تفاوت محسوسی دارند.

 کاهش سهم ایران از بازارهای منطقه‌ای

یکی از نگرانی‌های جدی در میان فعالان صنعت دارو، کاهش سهم ایران در بازارهای منطقه‌ای است. کشورهایی مانند افغانستان، عراق و اقلیم کردستان که در گذشته از مشتریان ثابت داروهای ایرانی بودند، در حال حاضر بخش مهمی از واردات دارویی خود را از کشورهای رقیب مانند ترکیه و اردن تأمین می‌کنند. این تغییر مسیر بازار، حاصل عواملی مانند رقابت شدید، عدم انسجام سیاست‌گذاری و ضعف در زیرساخت‌های صادراتی دانسته می‌شود.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام