به گزارش اطلاع با ما ، روابط ایران و آمریکا: در حالی که فضای خاورمیانه بار دیگر در التهاب فرو رفته، تهران و واشنگتن به شکل محتاطانهای از «تماسهای غیرمستقیم» سخن میگویند؛ تماسهایی که شاید در ظاهر بیاهمیت بهنظر برسند، اما میتوانند آغازگر فصلی تازه در روابط ایران و آمریکا باشند. دو طرف فعلاً از واژه «مذاکره» پرهیز میکنند، اما واقعیت این است که دیپلماسی در سایه، بار دیگر فعال شده است.
در روزهایی که منطقه در آستانه تحولات بزرگ قرار دارد، خبر از «تماسهای غیرمستقیم» میان تهران و واشنگتن دوباره به صدر خبرها بازگشته است. هر دو طرف تأیید کردهاند که این تماسها برقرار شده، اما هنوز از آغاز مذاکرات سخنی در میان نیست. از دید تحلیلگران، همین سطح از ارتباط نیز نشانهای از باز شدن دوباره مسیر دیپلماسی ایران و آمریکا است؛ مسیری که پس از سالها تنش، اکنون در قالب «دیپلماسی پنهان» احیا شده است.
در ادبیات سیاسی، «تماس» واژهای استراتژیک است؛ نه تعهد میآورد و نه مسئولیت. اما میتواند زمینهساز گفتوگو باشد. برای ایران، این تماسها فرصتی است تا مواضع خود را منتقل کند، بدون پرداخت هزینه سیاسی مذاکره رسمی. برای آمریکا نیز ابزاری است تا نشان دهد در مسیر دیپلماتیک فعال است، بدون ارائه امتیاز ملموس.
در میانه این تماسها، اظهارات تازه مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره وضعیت غنیسازی در ایران، فضای مذاکرات را دوباره حساس کرده است. تهران تأکید دارد که همکاریاش با آژانس تا زمانی ادامه دارد که این نهاد فنی از مسیر سیاسی فاصله بگیرد. در عین حال، این پرونده میتواند یکی از محورهای اصلی تماسهای پنهان ایران و آمریکا باشد؛ چراکه بدون حلوفصل اختلافات فنی، هیچ گفتوگوی سیاسی پایداری ممکن نیست.
بر اساس گزارشها، کشورهای عمان و مصر در هفتههای اخیر نقش پررنگی در انتقال پیامها میان تهران و واشنگتن داشتهاند. مسقط همواره کانال مطمئنی برای ارتباطات غیررسمی بوده و این بار نیز در قلب روند «دیپلماسی در سایه» قرار دارد. تهران با گسترش دایره میانجیگری به کشورهای عربی، تلاش دارد مشروعیت منطقهای روند دیپلماتیک را تقویت کند و مانع از انحصار نقش اروپا در مذاکرات شود.
در داخل ایران، هرگونه سخن از تماس یا مذاکره با آمریکا همچنان با حساسیت روبهرو است. برخی نمایندگان مجلس و چهرههای سیاسی این تماسها را مقدمه امتیازدهی میدانند. با این حال، دولت پزشکیان تلاش میکند میان ضرورت گفتوگو و فشار جریانهای داخلی تعادل برقرار کند. به نظر میرسد تهران در پی راهبردی چندمرحلهای است: حفظ استقلال سیاسی، ایجاد اجماع داخلی و در عین حال، باز نگهداشتن درهای ارتباط برای جلوگیری از تشدید تنش.
هیچیک از طرفین در حال حاضر آماده اعلام رسمی آغاز مذاکرات نیستند، اما وجود همین تماسها نشان میدهد که دیپلماسی هنوز زنده است. تجربه برجام ثابت کرده که بسیاری از توافقات مهم، ابتدا از دل همین گفتوگوهای پنهان آغاز شدهاند. اگر ایران بتواند در چارچوب تماسها، خطوط قرمز خود را تثبیت کرده و آمریکا نیز از سیاست فشار فاصله بگیرد، شاید بتوان به تدریج به شکلگیری گفتوگوهای واقعی امیدوار بود.
دیپلماسی ایران و آمریکا بار دیگر در نقطه حساسی قرار گرفته است. هرچند بیاعتمادی عمیق و فشارهای سیاسی مانع از پیشرفت سریع میشود، اما واقعیت این است که هر دو کشور از تشدید تنش زیان میبینند. در چنین شرایطی، تماسهای پنهان میتواند سکوی پرتابی برای کاهش بحرانها و آغاز گفتوگویی تازه باشد؛ گفتوگویی که اگر بهدرستی مدیریت شود، شاید فصل تازهای را در روابط دو کشور بگشاید — فصلی به نام دیپلماسی در سایه.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
