به گزارش اطلاع با ما سیاست مهاجرتی ایران/ ایران چهار دهه پیش پذیرای مهاجرانی بود که از جنگ گریخته بودند. اما حالا با حضور بیش از ۶ میلیون تبعه خارجی، فشار اقتصادی، امنیتی و اجتماعی به حدی رسیده که بازنگری در سیاستهای مهاجرتی و ساماندهی جمعیت مهاجر بیش از هر زمان ضروری بهنظر میرسد.
در سالهایی که آتش جنگ، افغانستان را درنوردیده بود، ایران مقصد نخست بسیاری از مهاجرانی شد که خانه و کاشانه خود را ترک کرده بودند. **در آن روزها، مهاجران افغانستانی نه از پشت سیمخاردار و اردوگاههای بسته، بلکه از دل کوچهها و بازارها وارد شدند** و به بخشی از جامعه ایران بدل گشتند.
در کارگاهها و مزارع کار کردند، در مدارس کنار کودکان ایرانی نشستند و در پستوهای شهری و روستایی، زندگی ساختند.
اما اکنون، با گذشت نزدیک به چهار دهه، شرایط بهگونهای دیگر رقم خورده است. **بیش از ۶ میلیون تبعه خارجی، عمدتاً افغانستانی، در کشور حضور دارند** که بسیاری از آنها فاقد مدارک رسمی و اقامت قانونی هستند. این وضعیت، نهتنها **اقتصاد شکننده ایران را تحت فشار مضاعف قرار داده، بلکه چالشهای امنیتی و اجتماعی جدیدی پدید آورده است.**
افزایش جمعیت مهاجر، **سهم مردم ایران از بازار مسکن، شغل و خدمات عمومی را کاهش داده** و در برخی مناطق، **نارضایتیهای اجتماعی آشکاری ایجاد کرده است.** نرخ بیکاری در برخی استانهای مرزی بالا رفته و مستأجران در کلانشهرها با افزایش شدید اجارهبها روبهرو شدهاند.
از سوی دیگر، **گزارشهای نگرانکنندهای از افزایش جرایم سازمانیافته، قاچاق و بیثباتی در برخی مناطق** گزارش شده که برخی ناظران، بخشی از آن را به نبود کنترل دقیق بر مهاجران غیرقانونی نسبت میدهند.
در چنین فضایی، **دولت و نهادهای مسئول ناگزیر شدهاند تا رویکرد خود را نسبت به مهاجرت تغییر دهند.** بحثهای جدی درباره ساماندهی، غربالگری، بازگشت داوطلبانه یا اجباری بخشی از مهاجران، در دستور کار قرار گرفته است.
کارشناسان اجتماعی بر این باورند که اگرچه سیاستگذاری باید **انساندوستانه و منطبق بر اصول اخلاقی و بینالمللی باشد، اما امنیت، معیشت و آرامش مردم ایران نیز نباید قربانی بیبرنامگی در این حوزه شود.**
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
