رقابت پنهان در آسمان منطقه؛ آیا تهران برای موج تازه رادارگریزها آماده است؟

به گزارش اطلاع با ما ، تهران : در سال‌های اخیر کشورهای پیرامون ایران با شتاب به‌سمت جنگنده‌های نسل ۴.۵ و ۵ حرکت کرده‌اند؛ از تایفون‌های ترکیه تا رافال‌های امارات و پنهانکارهای احتمالی پاکستان. این خریدهای بزرگ سطح رقابت هوایی را دگرگون کرده و ایران را به سمت تقویت ناوگان خود، از جمله خرید احتمالی Su-35، سوق داده است؛ رقابتی که پیامدهای راهبردی گسترده‌ای دارد.

رقابت تازه در آسمان؛ موج جنگنده‌های پیشرفته در اطراف ایران

در محدوده‌ای که طی سال‌های گذشته عمدتاً شاهد تمرکز بر توان موشکی و پهپادی بود، اکنون موج جدیدی از سرمایه‌گذاری در جنگنده‌های نسل بالا به‌راه افتاده است. بسیاری از کشورهای همسایه در حال نوسازی ناوگان خود با جنگنده‌هایی هستند که از رادارهای AESA، مهمات دورایستا و قابلیت پنهانکاری برخوردارند؛ روندی که سطح رقابت هوایی منطقه را به‌طور محسوس تغییر می‌دهد.

قفقاز؛ قدرت‌نمایی باکو با نسل جدید چینی–پاکستانی

نمایش JF-17 Block III در رژه آذربایجان نشان داد باکو به‌دنبال ارتقای قدرت هوایی خود با تکیه بر فناوری‌های نوین است. این جنگنده‌ها با رادارهای آرایه‌فازی و امکان حمل موشک‌های بردبلند، توانایی‌هایی ایجاد می‌کنند که پیش‌تر در منطقه کمتر دیده می‌شد. همزمان، خرید سامانه پدافندی HQ-9BE پیامی از تمرکز ویژه باکو بر پوشش دفاعی–تهاجمی هماهنگ دارد.

ترکیه و عربستان؛ حضور رادارگریزها در آستانه غرب ایران

ترکیه با نهایی کردن خرید تایفون‌های پیشرفته و پیگیری پروژه جنگنده بومی پنهانکار TF Kaan، یکی از سریع‌ترین برنامه‌های نوسازی هوایی منطقه را پیش می‌برد. همچنین گزارش‌های متعدد نشان می‌دهد عربستان برای خرید F-35 تلاش می‌کند؛ جنگنده‌ای که می‌تواند توان تهاجمی ریاض را نسبت به گذشته چندین برابر کند.

خلیج فارس؛ ناوگانی که از مرز صد جنگنده نسل ۴.۵ عبور کرده

قطر، امارات و حتی ناوگان کوچک‌تر بحرین مجموعه‌ای از جنگنده‌های غربی پیشرفته را گردآوری کرده‌اند. فقط قطر نزدیک به صد فروند رافال، تایفون و F-15QA دارد. امارات نیز با سفارش رافال F4 به‌دنبال ارتقای توان رزمی خود است؛ خریدی که از منظر حجم سرمایه‌گذاری یکی از مهم‌ترین معاملات هوایی دو دهه اخیر محسوب می‌شود.

مرزهای کم‌تنش؛ اما قابل‌توجه

ترکمنستان، افغانستان و ارمنستان تهدیدی عملی برای ایران محسوب نمی‌شوند، اما بررسی آن‌ها نشان می‌دهد شکاف قدرت هوایی در منطقه تا چه اندازه نامتوازن شده است. بیشتر این کشورها فاقد جنگنده مدرن‌اند و ساختار دفاعی آن‌ها بیشتر بر توان زمینی یا زیرصوت متمرکز است.

پاکستان؛ تنها کشوری که در سال‌های اخیر به خاک ایران حمله هوایی انجام داده

پس از تنش ۲۰۲۴ میان تهران و اسلام‌آباد، نقش جنگنده‌های مجهز به موشک‌های دورایستا در صحنه عملیاتی آشکار شد. پاکستان علاوه بر تولید مشترک JF-17، ۳۶ فروند J-10C خریداری کرده و احتمال می‌رود در آینده جنگنده نسل پنج J-35 را نیز تحویل بگیرد. این مسیر نشان‌دهنده تمرکز پاکستان بر توان هوایی کلاسیک در کنار توان موشکی است.

معامله احتمالی ایران–روسیه؛ گامی برای جلوگیری از عقب‌افتادگی کامل

اسناد منتشرشده درباره ثبت سفارش ۴۸ فروند Su-35 توسط ایران، اگرچه تأیید رسمی نشده، اما تصویر روشنی ارائه می‌دهد: ایران برای کاهش فاصله با همسایگان، به حداقلی از نوسازی ناوگان خود نیاز دارد. حتی ورود Su-35 نیز توازن کلی منطقه را تغییر نمی‌دهد، اما می‌تواند شکاف موجود میان نسل فعلی جنگنده‌های ایرانی و ناوگان پیشرفته کشورهای پیرامون را کمتر کند.

آسمانی که آرام نیست

انباشت جنگنده‌های نسل بالا در اطراف ایران نشان‌دهنده آغاز رقابتی تازه در خاورمیانه است؛ رقابتی که بیش از گذشته موضوع قدرت هوایی را در مرکز محاسبات امنیتی کشورها قرار می‌دهد. تهران نیز برای ممانعت از ایجاد شکاف عمیق، به‌نظر می‌رسد مسیر نوسازی را ناگزیر دنبال خواهد کرد.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام