به گزارش اطلاع با ما ، دولت بزرگ: اقتصاد ایران دهههاست با تورم مزمن و ناکارآمدی ساختاری مواجه است. بزرگی دولت و هزینههای جاری سنگین، یکی از عوامل اصلی تشدید تورم محسوب میشود. مقایسه با کشورهای دارای اقتصاد باز و تحلیل کارشناسان اقتصادی نشان میدهد که کوچکسازی دولت و کاهش مداخلات غیرضروری میتواند فشار تورمی را کاهش دهد و منابع را برای توسعه آزاد کند.
مسعود پزشکیان بارها هشدار داده که بدنه بزرگ و ناکارآمد دولت، منابع کشور را هدر داده و با افزایش هزینههای جاری، تورم را تشدید میکند. اقتصاد ایران با چهار میلیون کارمند بخش عمومی و هزینههای جاری سنگین، در مقایسه با کشورهایی مانند ترکیه، بار مالی بیشتری را متحمل میشود.
در سال ۱۴۰۲، حدود ۷۵ درصد از ۳,۵۰۰ هزار میلیارد تومان هزینههای جاری دولت صرف حقوق کارکنان شده است. همچنین، حدود ۷۰ درصد از شرکتهای دولتی زیانده هستند و سالانه بیش از ۱۵۰ هزار میلیارد تومان به اقتصاد فشار وارد میکنند. در حالیکه نسبت بودجه به تولید ناخالص داخلی (۳۶ درصد در سال ۱۴۰۱) روندی کاهشی داشته، ساختار تمرکزگرا و وظایف تکلیفی همچنان بار مالی زیادی ایجاد میکند.
کشورهایی مانند ترکیه و کره جنوبی با نسبت هزینههای دولت به تولید ناخالص داخلی بین ۲۰ تا ۳۰ درصد، دولتهای کوچکتر و کارآمدتری دارند. این کشورها با خصوصیسازی هدفمند و تقویت بخش خصوصی، هزینههای عمومی را کاهش دادهاند. در ایران اما، انحصارات گسترده و مداخلات دولتی، رقابتپذیری بازار را محدود کرده است.
کسری بودجه ناشی از هزینههای بالای دولت و ناکارآمدی شرکتهای دولتی، دولت را به استقراض و چاپ پول سوق میدهد؛ امری که عرضه پول را افزایش داده و تورم را تشدید میکند. یارانههای گسترده انرژی و کالاهای اساسی نیز با ایجاد تقاضای کاذب، قیمتها را افزایش دادهاند.
خصوصیسازی هدفمند: واگذاری شرکتهای زیانده به بخش خصوصی واقعی برای کاهش بار مالی.
کاهش هزینههای جاری: ادغام نهادهای موازی، بازنشستگی زودهنگام و دیجیتالیسازی خدمات دولتی.
اصلاح نظام یارانهها: جایگزینی یارانههای غیرهدفمند با پرداخت نقدی مستقیم.
تقویت بخش خصوصی: کاهش مداخلات دولتی و اصلاح قوانین برای ایجاد فضای رقابتی.
شفافیت مالی: کاهش فساد و افزایش بهرهوری با نظارت قوی و کاهش ساختارهای موازی.
به گفته دکتر امین شجاعی، کوچکسازی دولت در ایران میتواند تورم را مهار کرده و منابع مالی را به سمت توسعه صنعتی و زیرساختی هدایت کند. او معتقد است که دولت باید از یک بازیگر اقتصادی بزرگ به یک تنظیمکننده کارآمد تبدیل شود.
تجربه کشورهای موفق نشان میدهد که کوچکسازی دولت، کاهش هزینههای غیرضروری و تقویت بخش خصوصی میتواند به رشد پایدار اقتصادی و مهار تورم کمک کند. اجرای این سیاستها در ایران نیازمند برنامهریزی دقیق، اجماع سیاسی و شفافیت در فرآیندهاست.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
