به گزارش اطلاع با ما خشکسالی در ایران- بر اساس آخرین گزارشهای سازمان هواشناسی، ایران وارد پنجمین سال پیاپی خشکسالی شده و کاهش بارندگی در تمام ۳۱ استان کشور ثبت شده است. از سیستان و بلوچستان با کاهش ۹۰ درصدی بارش تا تهران و فارس که همواره در معرض تنش آبی قرار داشتهاند، وضعیت نگرانکنندهای در پیش است. در کنار تهدید تأمین آب شرب و کشاورزی، بحران آب اکنون به تهدیدی برای امنیت غذایی، سلامت محیط زیست و حتی ثبات اجتماعی تبدیل شده است. راهکارهایی مانند اصلاح الگوی کشت و استفاده از فناوریهای نوین مدیریت آب، میتواند بخشی از چالش پیشرو را تعدیل کند.
بر پایه دادههای سازمان هواشناسی، میانگین بارش ایران از ابتدای سال آبی جاری (اول مهر ۱۴۰۳ تا هشتم اردیبهشت ۱۴۰۴) به حدود ۸۰.۷ میلیمتر رسیده که کاهشی معادل ۳۹.۴ درصد نسبت به میانگین بلندمدت را نشان میدهد. این دادهها تأیید میکنند که کشور برای پنجمین سال متوالی با خشکسالی روبهروست.
برای نخستین بار، تمام استانهای کشور نسبت به دورههای مشابه در سالهای گذشته با کاهش بارش مواجهاند. حتی استانهایی مانند مازندران که در گذشته پربارش محسوب میشدند، اکنون با افت نسبی بارندگی روبهرو شدهاند.
در صدر استانهایی که بیشترین آسیب را از کاهش بارندگی دیدهاند، سیستان و بلوچستان قرار دارد. بنا به گزارشهای رسمی، ۹۹.۵ درصد اراضی این استان دچار خشکسالی شدهاند. کمبود بارندگی شدید، منابع آبی این منطقه را در وضعیت بحرانی قرار داده و نگرانیهایی جدی درباره تأمین آب شرب و مصارف کشاورزی به وجود آورده است.
استانهای دیگری مانند هرمزگان، فارس، خراسان جنوبی، تهران، سمنان و اصفهان نیز درگیر کاهش شدید بارش هستند. بهویژه استان فارس، با وجود بارندگیهای مقطعی در اسفند و فروردین، همچنان جزو پنج استان دارای بیشترین کاهش بارندگی قرار دارد.
تهران نیز برای نخستین بار پنج سال پیاپی خشکسالی را تجربه میکند؛ بدون اینکه دوره ترسالی میان این سالها قرار گرفته باشد. طبق گفته مدیرعامل آبفای استان، ذخایر سدهای اطراف پایتخت در پایینترین سطح ممکن قرار گرفتهاند و عبور از تابستان ۱۴۰۴، نیازمند صرفهجویی جدی در مصرف آب است.
خشکسالی تنها محدود به بحران آب نیست. در بسیاری از دشتهای ایران، فرونشست زمین بهدلیل کاهش سطح آبهای زیرزمینی به پدیدهای رایج بدل شده است. از سوی دیگر، خشک شدن تالابها، افزایش گرد و غبار، تهدید معیشت کشاورزان و تنشهای اجتماعی بر سر منابع آب، زنگ خطرهایی است که این بحران به صدا درآورده است.
کاهش شدید بارندگی، امنیت غذایی کشور را با مخاطره مواجه کرده است. در استانهایی چون خوزستان، چهارمحال و بختیاری، لرستان و کهگیلویه و بویراحمد، کشاورزی سنتی بهشدت آسیبپذیر شده و هشدارهای کارشناسان درباره مهاجرت اجباری جمعیت روستایی افزایش یافته است.
کارشناسان، برای مقابله با پیامدهای خشکسالی در ایران، راهکارهایی چون:
را ضروری میدانند. در صورت اجرا نشدن این تدابیر، تداوم خشکسالی در سالهای آینده میتواند به بحرانی ساختاری تبدیل شود.
در شرایطی که ایران وارد پنجمین سال پیاپی خشکسالی شده و کاهش بارندگی به پدیدهای سراسری تبدیل شده است، بحران آب دیگر یک چالش مقطعی نیست، بلکه به مسئلهای راهبردی بدل شده است. اگرچه مسئولان با هشدارها و دعوت به صرفهجویی واکنش نشان دادهاند، اما حل این بحران نیازمند سیاستگذاری منسجم، اجرای برنامههای ملی و مشارکت مردمی گسترده است. بحران خشکسالی اکنون چهرهای زیستمحیطی، اجتماعی و اقتصادی به خود گرفته که بیتوجهی به آن میتواند آیندهای پرمخاطره برای کشور رقم بزند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
