جنجال سفیدشویی خشونت؛ از یک گفت‌وگو تا بحران الگوهای رفتاری در رسانه

به گزارش اطلاع با ما ، رسانه: یک گفت‌وگوی جنجالی در برنامه «رُک» بحث‌ درباره سفیدشویی خشونت و نقش رسانه‌ها در ترویج الگوهای رفتاری آسیب‌زا را دوباره به صدر توجهات آورد. کارشناسان معتقدند نمایش بی‌پروای خشونت و رفتارهای پرخطر در رسانه‌ها، حساسیت جامعه را کاهش داده و می‌تواند فرهنگ پرخاشگری را تقویت کند.

گفت‌وگویی که آتش به پا کرد

برنامه «رُک» که پیش‌تر با دعوت از هنرمندان شناخته می‌شد، این‌بار با گفت‌وگویی جنجالی به صدر بحث‌ها بازگشت. حضور یکی از افراد بحث‌برانگیز و روایت او از سبک زندگی‌اش، با واکنش تند کاربران و تحلیلگران روبه‌رو شد؛ واکنش‌هایی که این اتفاق را مصداقی از «زیباسازی چهره خشونت» می‌دانستند—امری که آن را خطری جدی برای فرهنگ عمومی معرفی کردند.
حذف سریع این ویدئو از یوتیوب هم نتوانست موج نقدها را متوقف کند.

الگوهایی که ارزش را به ضد‌ارزش تبدیل می‌کنند

احمدرضا فتوت، پژوهشگر روانشناسی، معتقد است بخشی از محبوبیت چنین محتواهایی ناشی از روندی است که در آن ارزش‌های اجتماعی دچار وارونگی می‌شوند. او تأکید می‌کند که رسانه‌ها، از فیلم و سریال تا شبکه‌های اجتماعی، نقش مهمی در شکل‌دهی الگوهای رفتاری دارند؛ الگوهایی که مخاطبان نوجوان و جوان بیش از دیگران تحت تأثیر آن قرار می‌گیرند.

نمایش عادیِ رفتارهای پرخطر

فتوت یکی از نمونه‌های این وارونگی را در صحنه‌های پرتکرار سیگار کشیدن در آثار تصویری ایرانی می‌بیند؛ صحنه‌هایی که بدون پیامد و بدون نقد، به بخش طبیعی شخصیت‌های مثبت تبدیل شده‌اند. او تأکید می‌کند در بسیاری از کشورها، چنین نمایش‌هایی محدود می‌شود تا به الگوسازی منفی برای نسل جوان تبدیل نشود؛ اما در ایران، «واقع‌گرایی» تبدیل به دستاویزی شده که ناخواسته الگوهای آسیب‌زا را عادی می‌کند.

استقبال از خشونت؛ نشانه‌ای از بحران اجتماعی

تقی‌زاده ارمکی، جامعه‌شناس، ریشه استقبال از این‌گونه گفت‌وگوها را در وضعیت عمومی جامعه می‌داند؛ جامعه‌ای که به گفته او درگیر لایه‌های مختلف خشونت—از کلامی تا رفتاری—شده و حساسیت خود را نسبت به آن از دست می‌دهد. او می‌گوید وقتی خشونت در رسانه‌ها به بخشی از داستان‌های جذاب تبدیل می‌شود، مرز میان «رفتار قابل قبول» و «رفتار آسیب‌زا» کم‌رنگ می‌شود.

وقتی رسانه‌ها ناخواسته خشونت را ترویج می‌کنند

این جامعه‌شناس معتقد است بخش بزرگی از فیلم‌ها و سریال‌های ایرانی، خشونت را بدون تحلیل و بدون هشدار به مخاطب نمایش می‌دهند. در چنین فضایی، شخصیت‌هایی که رفتارهای تهاجمی دارند، نه تنها نقد نمی‌شوند بلکه گاهی جذاب و «قابل توجه» تصویر می‌شوند. نتیجه این روند، گسترش بی‌تفاوتی اجتماعی نسبت به پرخاشگری است.

ضرورت بازنگری در مسئولیت رسانه‌ای

هر دو کارشناس بر یک نکته مشترک تأکید می‌کنند: تداوم این روند، آسیب‌های فرهنگی و اجتماعی عمیقی به همراه خواهد داشت. آنها معتقدند رسانه‌ها، تولیدکنندگان محتوا و چهره‌های شناخته‌شده، باید در انتخاب سوژه و سبک روایت محتوا دقت بیشتری به خرج دهند؛ زیرا هر تصمیم رسانه‌ای، می‌تواند به تقویت خشونت یا ترویج الگوهای سالم منجر شود.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام