به گزارش اطلاع با ما ، تضعیف ایران، تهدیدی خاموش: در فضای ژئوپلیتیکی خاورمیانه، رقابت ایران و عربستان سالها یکی از محورهای اصلی نظم منطقهای بوده است. اما برخلاف آنچه در نگاه اول به نظر میرسد، تضعیف نقشآفرینی ایران در معادلات منطقهای نه تنها به سود عربستان نیست، بلکه میتواند موقعیت راهبردی ریاض را نیز با تهدیدهای بلندمدت مواجه کند.
در دهههای اخیر، ایران بهعنوان عامل اصلی بازدارنده در برابر هژمونی آمریکا و اسرائیل در خاورمیانه ایفای نقش کرده است. این نقش، ناخواسته اما حیاتی، به عربستان نیز کمک کرده تا در برابر فشارهای سنگین غرب و اسرائیل، گزینهای برای موازنه تهدید در اختیار داشته باشد.
ریاض با حفظ سطحی از تعامل یا رقابت کنترلشده با ایران، میتوانست بازیگران غربی را در تعاملات خود به احتیاط وادارد.
در غیاب ایران، عربستان دیگر گزینهای برای چانهزنی در برابر اسرائیل و آمریکا ندارد. این موضوع باعث خواهد شد پروژههایی چون عادیسازی روابط با اسرائیل نه بهعنوان امتیاز، بلکه به عنوان دستور کار تحمیلی مطرح شوند. چنین موقعیتی، استقلال استراتژیک ریاض را کاهش خواهد داد.
با از بین رفتن تهدید متقابل ایران، فشارهای غرب برای اصلاحات درونی، سیاسی، مذهبی و اقتصادی در عربستان افزایش مییابد. تجربه ثابت کرده که نبود یک رقیب قدرتمند در منطقه، فرصت را برای فشار نرم و نفوذ ساختاری بیشتر غرب فراهم میکند.
بدون حضور فعال ایران در مسأله فلسطین، مرجعیت دفاع از قدس و فلسطین ناگزیر به سمت عربستان منتقل میشود. در این صورت، هرگونه انفعال عربستان در برابر جنایات جنگی اسرائیل، مستقیماً وجهه دینی و سیاسی این کشور را تهدید میکند.
در پی جنگ اخیر غزه، افکار عمومی کشورهای اسلامی با خشم و تنفر شدید نسبت به اسرائیل مواجه شدهاند. در چنین فضایی، اگر عربستان خود را از رقابت معنوی با اسرائیل کنار بکشد یا در مسیر سازش حرکت کند، اعتبار منطقهایاش آسیب جدی خواهد دید.
نقش ایران در نظم خاورمیانه، فقط یک نقش تقابلی نیست. در واقع، حضور ایران بهعنوان توازنگر در برابر اسرائیل و آمریکا، نوعی پوشش امنیتی غیرمستقیم برای عربستان نیز ایجاد کرده است.
تضعیف یا حذف این عنصر توازن، ممکن است در کوتاهمدت مطلوب برخی جریانها در ریاض به نظر برسد، اما در بلندمدت میتواند پایههای امنیت و استقلال راهبردی عربستان را متزلزل کند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
