به گزارش اطلاع با ما ، بودجه ۱۴۰۵: آیا بودجه ۱۴۰۵ با حذف چهار صفر، سفره مردم را متحول میکند یا تورم جدیدی رقم میزند؟ از افزایش حقوق تا نگرانی بازار؛ همه چیز درباره تحول پولی ایران در آستانه نوروز را اینجا بخوانید.
در حالی که صورتهای مالی و بودجههای سنواتی گذشته، اعداد و ارقامی را به نمایش میگذاشتند که گاه شمارش صفرهای آن به اندازه خود ارقام طاقتفرسا بود، لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ به عنوان اولین سند مالی کشور وارد فاز تازهای شده است. امسال برای اولین بار، تمامی جداول درآمدی و هزینهای دولت با قالبی نوین و بر مبنای «ریال جدید» تنظیم شدهاند؛ قالبی که چهار صفر از ارزش قبلی ریال کاسته است.
این تغییر که ریشه در قانون اصلاح نظام پولی و بانکی کشور (مصوب آبان ۱۴۰۴) دارد، عملاً نقطه عطفی در تاریخ اقتصاد ایران محسوب میشود. دیگر خبری از ارقام میلیونی و میلیاردی گیجکننده نیست؛ هر یک ریال جدید معادل ۱۰ هزار ریال قدیم (یا همان یک هزار تومان فعلی) تعریف شده و حالا نوبت به تطبیق ذهنیت عمومی با این تحول بزرگ رسیده است.
یکی از مهمترین ابهامات ذهن فعالان اقتصادی و کارمندان، تأثیر این تحول بر معیشت روزمره است. بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۵ نشان میدهد که دولت تلاش کرده تا این تغییر ساختاری را با بستههای حمایتی همراه کند تا از شوک روانی به جامعه جلوگیری شود.
در این لایحه، حقوق کارکنان دولت و بازنشستگان با افزایش ۲۰ درصدی نسبت به سال گذشته همراه شده است. همچنین سقف معافیت مالیاتی ماهانه ۴۰ میلیون تومان (معادل ۴۰ هزار ریال جدید) تعیین شده است. حداقل حقوق بازنشستگان نیز با افزایش قابل توجه از ۱۱.۷ میلیون تومان به ۱۴ میلیون تومان رسیده است.
با این حال، نکته حائز اهمیت این است که این افزایشها در شرایطی رقم خورده که واحد پولی تغییر کرده و کارشناسان معتقدند موفقیت این بستههای حمایتی منوط به کنترل شدید تورم در ماههای آینده است.
در روزهای اخیر، موضوع حذف چهار صفر به دغدغه اصلی بسیاری از خانوادهها تبدیل شده است. تجربه تلخ گذشته نشان داده که هر گونه تغییر در نظام پولی یا حتی تغییر نام اسکناسها، گاه بهانهای برای تعدیل نرخها توسط برخی فعالان غیرحرفهای بازار شده است.
یک کارمند دولتی در گفتوگو با خبرنگار ما با ابراز نگرانی گفت: «ما از عددها و صفرها خسته نیستیم، از گرانی خستهایم. نگرانیم وقتی چهار صفر حذف میشود، قیمت کالاها گرد شود و سفره مردم کوچکتر بماند.»
در سوی مقابل، برخی فعالان اقتصادی این اقدام را دیرهنگام اما ضروری میدانند. یک فعال تولیدی در این زمینه اظهار داشت: «سالهاست با اعداد عجیب دست و پنجه نرم میکنیم. محاسبات مالی در بنگاههای کوچک سختتر از همیشه بود. این کار محاسبات را راحت میکند، به شرطی که دولت جلوی تورم را بگیرد؛ وگرنه این صفرها دوباره برمیگردند.»
کارشناسان اقتصادی معتقدند که حذف صفرها از پول ملی یک «جراحی» است، نه یک «آرایش». اگر این فرآیند صرفاً به کاهش تعداد اسکناسها محدود شود، نه تنها کمکی به اقتصاد نمیکند، بلکه میتواند باعث سردرگمی و کاهش اعتماد عمومی شود.
نگاه به تجربه ترکیه در سال ۲۰۰۵ نشان میدهد که موفقیت این طرح در گرو اجرای همزمان یک بسته جامع اصلاحات اقتصادی و مهار تورم مزمن بود. در مقابل، کشورهایی مانند ونزوئلا نشان دادند که در صورت عدم کنترل پایههای پولی، حذف صفرها نه تنها معجزه نمیکند، بلکه مسیر تورم را هموارتر نیز میکند.
مجریان قانون اصلاح نظام پولی برای جلوگیری از شوک ناگهانی به سیستم اقتصادی، یک بازه زمانی پنج ساله را طراحی کردهاند. دو سال نخست به آمادهسازی زیرساختهای فنی، بهروزرسانی دستگاههای عابر بانک و چاپ اسکناسهای جدید اختصاص دارد. سه سال بعد، دوره گذار خواهد بود که در آن ریال قدیم و جدید به صورت همزمان در گردش هستند.
همچنین برای تسهیل معاملات خرد، واحد جدیدی به نام «قران» تعریف شده که هر ۱۰۰ قران معادل یک ریال جدید است تا مردم در خریدهای روزمره دچار سردرگمی نشوند.
نوروز ۱۴۰۵ نقطه عطفی در تاریخ اقتصاد ایران است. در حالی که بسیاری از خانوادهها در حال برگزاری تعطیلات هستند، نخستین اسکناسهای با چهار صفر کمتر وارد چرخه بانکی شده و فرآیند تطبیق ذهن عمومی با ارقام جدید آغاز گردیده است.
موفقیت این تحول بزرگ پولی به دو عامل کلیدی گره خورده است: نخست، انضباط مالی دولت برای جلوگیری از رشد نقدینگی و دوم، همراهی و آگاهی مردم نسبت به ماهیت فنی این تغییر. اگر این دو اصل رعایت شود، شاید امسال بتوانیم شاهد سفرههای بزرگتری باشیم، نه فقط اعداد کوچکتر
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
