به گزارش اطلاع با ما ، بنزین: افزایش نرخ بنزین در سهمیه سوم به ۵۰۰۰ تومان و شناور شدن آن پس از دو دهه، بحث گستردهای میان کارشناسان ایجاد کرده است. برخی معتقدند این اقدام با هدف کاهش فشار ناترازی بنزین بر بودجه انجام شده و میتواند از جهش تورمی ناشی از واردات جلوگیری کند، اما عدهای دیگر آن را ناعادلانه و فاقد اثربخشی بر مصرف و قاچاق میدانند. بررسی دیدگاهها نشان میدهد اجرای موفق این طرح نیازمند اطلاعرسانی شفاف و اصلاحات تکمیلی است.
پس از شش سال ثبات قیمتی، دولت با معرفی سهمیه سوم با نرخ ۵۰۰۰ تومان و شناور کردن تدریجی آن، مدل جدیدی از مدیریت قیمت بنزین را اجرا کرده است. در این الگو، وزارت نفت موظف شده هر فصل نرخ این سهمیه را بر مبنای درصدی از قیمت بنزین پالایشگاهی تعدیل کند؛ روشی که مشابه تجربه تدریجی دهه ۷۰ و ۸۰ است و هدف آن جلوگیری از شوک ناگهانی به جامعه عنوان میشود.
بر اساس تحلیل طراحان، افزایش مصرف و نیاز به واردات، سالها بودجه را با فشار مواجه کرده است. به همین دلیل، اصلاح نرخ در سهمیه سوم قرار است از انتقال این کسری به بودجه جلوگیری کرده و مسیر تورم وارداتی را محدود کند. تجربههای گذشته نیز نشان میدهد هرگاه قیمتگذاری واقعیتر شده، فشار کسری دولت کاهش یافته است.
بخشی از کارشناسان ایرادهایی را مطرح میکنند. مهمترین آنها به تفاوت برخورد با خانوادههایی بازمیگردد که چند خودرو دارند و همچنان از سهمیه ارزان استفاده میکنند، در حالی که خانواری با تنها یک خودرو مجبور است بخش بیشتری از بنزین را با نرخ سوم تهیه کند. انتقاد دیگر به کاهش مزیت خودروهای گازسوز مرتبط است؛ موضوعی که ممکن است سهم CNG را در سبد مصرف کاهش دهد. همچنین گفته میشود نرخ جدید احتمالاً تأثیر قابلتوجهی بر مصرف یا کاهش قاچاق نخواهد داشت.
در مقابل برخی اقتصاددانان معتقدند این طرح بیش از آنکه یک سیاست چندمنظوره باشد، یک اقدام بودجهای دقیق است و مزیت اصلی آن پرهیز از شوک درمانی است. به باور آنان، تعیین سقف مصرف برای هر فرد و مستثنا کردن خودروهای نوشماره از سهمیه ارزان، میتواند گامی به سمت مدیریت عادلانهتر مصرف باشد.
جمعبندی کارشناسان نشان میدهد اجرای این طرح در صورت همراه شدن با اطلاعرسانی گسترده و تعیین تکلیف موتورسیکلتهای بدون کارت سوخت، میتواند قابلمدیریتتر باشد و احتمال موفقیت آن افزایش یابد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
