به گزارش اطلاع با ما ، FATF: گزارش تازه FATF نشان میدهد ایران همچنان در فهرست کشورهای پرریسک باقی مانده است. علت این وضعیت نه فقط مسائل فنی، بلکه نبود رویکرد واحد، اختلاف نظر داخلی و تصور سادهانگارانه از فرآیند خروج از لیست سیاه است. ایران برای تغییر وضعیت باید برنامه اقدام را کامل اجرا کند و درباره کنوانسیونهای مرتبط تصمیمگیری مشخص داشته باشد.
انتشار آخرین بیانیه FATF دوباره توجهها را به موضوع همکاری ایران با این نهاد بینالمللی جلب کرد. از سال ۲۰۰۷ که بحث لزوم بهروزرسانی مقررات مالی و نظارتی مطرح شد، تا امروز هیچگاه مسیر همکاری ایران با FATF به نتیجه قطعی نرسیده است. این طولانیشدن روند، پرسش مهمی را شکل میدهد: مشکل اصلی کجاست؟
بخش مهمی از توقف پرونده به نبود شناخت مشترک درباره سازوکار FATF بازمیگردد. برداشتهای مختلف از نقش این نهاد باعث شده تصمیمسازی در سطح کارشناسی شکل واحدی نداشته باشد. در بسیاری از کشورها، تعیین الزامات مرتبط با FATF کاملاً فنی است؛ اما در ایران، اختلاف نظر درباره ماهیت FATF، تصمیمگیری را به نقطه مبهمی رسانده است.
با وجود بحثهای طولانیمدت، میان دستگاههای تصمیمگیر درباره ضرورت همکاری یا شیوه مواجهه با FATF توافق روشن ایجاد نشده است. وقتی اجماعی درباره «چرایی» وجود ندارد، رسیدن به توافق درباره «چگونگی» هم دشوار میشود و همین موضوع اجرای برنامه اقدام را با وقفه مواجه کرده است.
ورود موضوعی فنی به فضای عمومی باعث شد FATF به مسئلهای جناحی تبدیل شود. درحالیکه در بسیاری از کشورها، اینگونه مباحث در سطح تخصصی بررسی میشود و نتیجه نهایی به مردم اعلام میگردد، در ایران بحثهای سیاسی گاهی جای تحلیل کارشناسی را گرفت و تصمیمسازی را پیچیدهتر کرد.
کشورهایی که قبلاً در فهرست پرریسک FATF قرار گرفتهاند، معمولاً با ترکیب اصلاحات داخلی و همکاری مرحلهای، مسیر خروج را طی کردهاند. تجربه کشورهایی مثل ترکیه، پاکستان، امارات یا روسیه نشان میدهد خروج از فهرست پرریسک نیازمند یک نقشه راه دقیق است؛ اما در ایران، تصمیمگیری بیشتر حالت مرحلهای و بدون الگوی مشخص داشته است.
در سالهای اخیر گاهی این تصور شکل گرفته که «صرف تصویب دو کنوانسیون» میتواند مشکل را حل کند. اما تجربه جهانی نشان میدهد خروج از فهرست سیاه فرآیندی پیچیده و زمانبر است و نیاز به تکمیل کامل برنامه اقدام دارد. FATF نیز در بیانیه جدید تأکید کرده که ایران هنوز بخش قابل توجهی از این برنامه را اجرا نکرده است.
به دلیل اجرا نشدن کامل برنامه اقدام، FATF از اعضای خود خواسته اقدامات محدودکننده را ادامه دهند.
FATF اعلام کرده شرطهای ایران گسترده است و هماهنگی کامل با استانداردهای این نهاد شکل نگرفته است.
این نهاد یادآوری کرده کشورها باید خطرات مربوط به اشاعه و تأمین مالی مرتبط را مطابق استانداردهای بینالمللی لحاظ کنند.
FATF اعلام کرده در صورت اجرای برنامه اقدام و تعیین تکلیف کنوانسیونها، امکان بررسی مرحله بعدی وجود دارد.
طبق بیانیه، بخشی از قانون داخلی ایران با استانداردهای FATF تطابق کامل ندارد و باید بازنگری شود؛ موضوعی که فرآیند اصلاحی آن پیچیده است.
تا زمانی که این موارد بهصورت منسجم پیگیری نشود، وضعیت فعلی تغییر چندانی نخواهد کرد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
