به گزارش اطلاع با ما ، خرید آیفون: پدیدهی «آیفونیسم» در ایران به نماد تازهای از مصرفگرایی نمایشی بدل شده است. در حالیکه قیمت آیفون ۱۷ معادل بیش از ۱۵ ماه حقوق یک کارمند است، گزارشها نشان میدهد بسیاری از جوانان ایرانی برای خرید این گوشی وام میگیرند، پساندازشان را خرج میکنند یا حتی داراییهای شخصی خود را میفروشند. این تب آیفون، بازتابی از بحران هویت، فشار اجتماعی و میل به خودنمایی طبقاتی در جامعهی امروز ایران است
گزارشها نشان میدهد تمام موجودی آیفون ۱۷ در دیجیکالا تنها چند ساعت پس از عرضه به فروش رفت. این در حالی است که میانگین حقوق ماهانه در ایران حدود ۲۰ میلیون تومان (معادل ۱۸۰ دلار) است؛ یعنی خرید آیفون ۱۷ بیش از ۱۵ ماه حقوق یک کارمند را میبلعد. با وجود این، بازار همچنان داغ است و تقاضا برای گوشی لوکس اپل کاهش نمییابد.
جامعهشناسان معتقدند پدیده «آیفونیسم در ایران» تنها به علاقه به تکنولوژی مربوط نیست. آیفون به نماد تمایز طبقاتی و منزلت اجتماعی بدل شده است. در این فرهنگ، داشتن آخرین مدل آیفون یعنی «موفق بودن» و «متفاوت بودن».
بر اساس نظریه تورستن وبلن، اقتصاددان آمریکایی، مصرف کالاهای لوکس در چنین جوامعی نه به دلیل نیاز واقعی، بلکه برای نمایش جایگاه و ثروت است. آیفون برای بسیاری از خریداران، ابزار ارتباطی نیست؛ بلکه «ویترین هویت اجتماعی» است.
به گفتهی نسیم نوری روانشناس اجتماعی، ریشهی آیفونیسم در میل به دیده شدن است. او میگوید:
«در شبکههای اجتماعی، افراد مدام در حال مقایسهاند. آیفون داشتن، به نوعی اثبات برتری است، نه نیاز.»
در فرهنگی که «نمایش» بر «نیاز» غلبه کرده، مردم برای جلب توجه یا تأیید اجتماعی حاضرند بدهکار شوند یا حتی داراییشان را بفروشند.
در سالهای اخیر، جملهی «کلیه میفروشم برای آیفون!» بارها در فضای مجازی تکرار شده است. اما این شوخی تلخ، ریشه در واقعیت دارد. افزایش قیمت کالاهای لوکس، فشار اقتصادی و میل به خودنمایی، برخی جوانان را به مرز رفتارهای غیرمنطقی کشانده است.
مجید صفارنیا جامعهشناس اجتماعی، این پدیده را نشانه بحران ارزشها میداند:
«در جامعهای که ارزش انسانها با برند و ظاهر سنجیده شود، مصرفگرایی به بیماری فرهنگی تبدیل میشود.»
پدیده آیفونیسم، فراتر از خرید یک گوشی است؛ نشانهای از شکاف میان واقعیت اقتصادی و رؤیای اجتماعی است. بسیاری از جوانان برای احساس تعلق، احترام یا موفقیت، به برندهای خاص پناه میبرند.
در نتیجه، ارزشهایی چون قناعت، خودکفایی و سادگی جای خود را به نمایش، رقابت و وام داده است. کارشناسان هشدار میدهند اگر جامعه میان «نیاز واقعی» و «نمایش اجتماعی» تمایز نگذارد، مصرفگرایی میتواند به بحران فرهنگی و اخلاقی بدل شود.
پدیده آیفونیسم در ایران، آینهای از جامعهای است که در آن نمایش گاه از واقعیت مهمتر شده است.
و بازتعریف ارزشهای اجتماعی مبتنی بر هویت واقعی
.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
