به گزارش اطلاع با ما ، افزایش نرخ ارز در روزهای اخیر تحت تأثیر مجموعهای از عوامل اقتصادی و انتظارات تورمی قرار گرفته است. کاهش عرضه ارز، افزایش نیاز تولیدکنندگان، رشد نقدینگی و نگرانیهای ناشی از تحولات سیاسی، تقاضا برای ارز را افزایش داده و چرخهای میان تورم و نرخ ارز ایجاد کرده است.
بازار ارز بار دیگر تحت تأثیر مجموعهای از عوامل اقتصادی و سیاسی قرار گرفته است. افزایش نرخ ارز را نمیتوان تنها به معاملات بازار آزاد یا فعالیتهای سفتهبازانه نسبت داد؛ چرا که همزمانی کاهش عرضه ارز، افزایش تقاضای واقعی، تورم داخلی و بالا رفتن انتظارات تورمی، فشار مضاعفی بر بازار وارد کرده است.
کارشناسان معتقدند اگر این عوامل بهصورت همزمان مدیریت نشوند، افزایش نرخ ارز میتواند دوباره به افزایش هزینه تولید و رشد قیمت کالاها منجر شود.
یکی از مهمترین دلایل فشار بر بازار ارز، کاهش منابع عرضهشده در بازار عنوان میشود.
کاهش درآمدهای ارزی ناشی از صادرات میتواند دست سیاستگذار را برای تأمین نیازهای بازار محدود کند. از سوی دیگر، بخشی از واحدهای تولیدی برای ادامه فعالیت یا جبران خسارتهای واردشده به سرمایه و تجهیزات خود، به ارز بیشتری نیاز دارند.
در نتیجه، همزمان با محدود شدن عرضه، نیاز واقعی به ارز نیز افزایش پیدا کرده و تعادل بازار را تحت فشار قرار داده است.
تورم داخلی یکی دیگر از حلقههای مهم این زنجیره است. افزایش نقدینگی و رشد تقاضا از یک سو و بالا رفتن هزینه تولید از سوی دیگر، فشار تورمی را افزایش میدهند.
گرانتر شدن مواد اولیه، انرژی، دستمزد و سایر نهادهها هزینه فعالیت بنگاهها را بالا میبرد. زمانی که این فشار با رشد نقدینگی همراه شود، ارزش پول ملی نیز بیشتر تحت فشار قرار میگیرد.
در چنین شرایطی، بخشی از جامعه برای حفظ ارزش دارایی خود به سمت بازارهایی مانند ارز و طلا حرکت میکند.
یکی از نکات مهم درباره بازار ارز این است که رابطه میان تورم و نرخ ارز، تنها در یک جهت حرکت نمیکند.
افزایش تورم میتواند تقاضا برای ارز را بیشتر کند و کاهش ارزش پول ملی را به دنبال داشته باشد. از طرف دیگر، رشد نرخ ارز نیز هزینه واردات مواد اولیه، کالاهای واسطهای، تجهیزات و ماشینآلات را افزایش میدهد.
این افزایش هزینه در نهایت میتواند به قیمت تمامشده محصولات منتقل شود و موج تازهای از تورم ایجاد کند.
به این ترتیب، یک چرخه شکل میگیرد که در آن تورم، نرخ ارز را بالا میبرد و افزایش نرخ ارز نیز به تورم دامن میزند.
تحولات سیاسی و اقتصادی نیز میتواند رفتار فعالان بازار را تغییر دهد.
وقتی نگرانی درباره آینده اقتصاد افزایش پیدا میکند، خانوارها و سرمایهگذاران ممکن است بخشی از دارایی خود را به بازارهای ارز، طلا، سکه، زمین یا مسکن منتقل کنند.
این رفتار احتیاطی، تقاضا برای داراییهای قابل حفظ ارزش را افزایش داده و میتواند فشار بیشتری به بازار ارز وارد کند.
یکی از موضوعات مطرحشده برای مدیریت بازار، ایجاد شرایط مناسبتر برای ورود ارزهای در اختیار صادرکنندگان، بازرگانان، گردشگران و سرمایهگذاران خارجی به شبکه رسمی است.
اگر صاحبان ارز احساس کنند نرخهای رسمی با شرایط واقعی بازار فاصله زیادی دارد، ممکن است انگیزه کمتری برای عرضه ارز خود در مسیرهای رسمی داشته باشند.
به همین دلیل، سیاستگذار ارزی با یک چالش مهم مواجه است؛ از یک طرف باید بازار را مدیریت کند و از طرف دیگر باید شرایطی ایجاد کند که عرضه ارز در مسیر رسمی برای دارندگان آن جذاب باشد.
در شرایط تورمی، یکی از نگرانیهای مهم حرکت سرمایهها از بخش تولید به سمت داراییهایی است که از نگاه سرمایهگذاران میتوانند ارزش پول را حفظ کنند.
اگر سرمایهگذاری در تولید جذابیت کافی نداشته باشد، بخشی از نقدینگی ممکن است راهی بازار ارز، طلا، سکه، زمین و مسکن شود.
افزایش تقاضای غیرمصرفی در این بازارها میتواند شرایط را پیچیدهتر کرده و همزمان منابع کمتری به سمت فعالیتهای مولد اقتصادی حرکت کند.
یکی از راهکارهای پیشنهادی برای مدیریت شرایط، توسعه ابزارهای مالی ارزی و هدایت منابع سرگردان به سمت تولید است.
اوراق ارزی، صندوقهای سرمایهگذاری ارزی و سایر ابزارهای بازار سرمایه میتوانند این امکان را ایجاد کنند که بخشی از منابع ارزی به جای ورود مستقیم به بازارهای سفتهبازانه، در مسیر تأمین مالی بنگاهها قرار گیرد.
این رویکرد میتواند هم به تأمین سرمایه مورد نیاز تولید کمک کند و هم بخشی از تقاضای احتیاطی در بازار ارز را کاهش دهد.
یکی از نکات کلیدی در مدیریت بازار ارز این است که سیاستگذار نباید صرفاً روی کنترل کوتاهمدت قیمت تمرکز کند.
اگر ریشههای افزایش نرخ ارز شامل تورم، نقدینگی، کاهش عرضه، ضعف تولید و نااطمینانی اقتصادی برطرف نشود، فشار بازار ممکن است دوباره بازگردد.
بنابراین مدیریت پایدار بازار ارز نیازمند مجموعهای از سیاستهای هماهنگ در حوزه پولی، مالی، تولید، تجارت خارجی و بازار سرمایه است.
بازار ارز زمانی میتواند به ثبات بیشتری برسد که انگیزههای ورود سرمایه به بخش تولید تقویت شود و مردم برای حفظ ارزش دارایی خود تنها چند بازار محدود را انتخاب نکنند.
افزایش جذابیت سرمایهگذاری مولد، تسهیل فعالیت بنگاهها، استفاده از ظرفیتهای بازار سرمایه، تقویت عرضه رسمی ارز و کنترل عوامل تورمزا میتواند بخشی از این مسیر باشد.
در نهایت، مسئله بازار ارز تنها قیمت دلار نیست؛ بلکه مجموعهای از مشکلات اقتصادی است که در نقطهای به نام بازار ارز خود را نشان میدهد. اگر سیاستگذار به جای برخورد صرف با معلول، سراغ عوامل اصلی برود، امکان ایجاد ثبات پایدار در بازار نیز بیشتر خواهد شد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
