به گزارش اطلاع با ما رفتارهای پرریسک در مناسک حج- ماجرای بازداشت حجتالاسلام غلامرضا قاسمیان در عربستان، بیش از آنکه نشانی از مظلومیت باشد، نشاندهنده نوعی فاصلهگرفتن از تدبیر و عقلانیتی است که رهبر معظم انقلاب بارها بر آن تأکید داشتهاند. در این نوشتار، با نگاهی تحلیلی به ابعاد رفتاری و رسانهای این رخداد، به بررسی این پرسش پرداختهایم که انقلابیگری واقعی چگونه تعریف میشود، و چه زمانی یک حرکت شخصی ممکن است هزینهای فراتر از نیت اولیه بر پیکرهی نظام تحمیل کند.
رفتاری که هزینهساز شد، نه جریانساز بازداشت اخیر حجتالاسلام غلامرضا قاسمیان در جریان مناسک حج، اتفاقی نیست که صرفاً بتوان آن را در چارچوب تقابل سیاسی یا برخوردهای عربستان سعودی تحلیل کرد. این رخداد، در لایهای عمیقتر، ناشی از فاصله گرفتن از اصول حکمتمحور و رفتارهای هوشمندانهای است که رهبر معظم انقلاب همواره بر آن تأکید داشتهاند.
توصیهای که نادیده گرفته شد رهبر انقلاب بارها هشدار دادهاند که: «در حج نباید کار خلاف قانون کشور میزبان انجام داد. رفتارهای ما باید دقیق، هوشمندانه و همراه با عزت باشد». با این حال، در شرایطی که فضای منطقه، پرتنش و علیه تشیع است، انجام رفتارهایی که خارج از چارچوب تصمیمات نهادهای مسئول در حج باشد، میتواند پیامدهای سنگینی به همراه داشته باشد؛ نهتنها برای فرد، بلکه برای وجهه جمهوری اسلامی ایران.
سوءبرداشت از واژگان انقلابی قاسمیان در اظهارات خود از «شکستن مارپیچ سکوت» سخن گفت. این تعبیر، در ظاهر پرشور و انقلابی است، اما اگر در تضاد با چارچوبهای رفتاری مورد تأکید رهبری باشد، ممکن است در عمل به تضعیف منافع جمعی منجر شود. استفاده از واژگان ارزشی و مفاهیم انقلابی بدون توجه به بستر و پیامدها، میتواند اثر معکوس بگذارد و حتی از سوی رسانههای معاند مصادره به مطلوب شود.
عالم دینی، تابع ولیفقیه است، نه رسانهها در فقه سیاسی شیعه، جایگاه عالم حقیقی در نسبت او با ولیفقیه تعریف میشود. یعنی مشروعیت اجتماعی و سیاسی او در تبعیت از مصالح کلان امت اسلامی نهفته است، نه در اقداماتی که ممکن است بهانه به دست دشمن دهد یا خوراک رسانههای بیگانه فراهم آورد. از همین رو، انقلابیگری را باید در تمکین به رهبری، نه در کنش فردی و پرهزینه جست.
واگرایی رفتاری در مسیر وحدت اسلامی شرایط پیچیده مناسک حج، بهویژه برای زائران ایرانی، مستلزم رفتارهایی دقیق، سنجیده و هماهنگ با سیاستهای کلان نظام است. حتی حرکات ناپخته و در ظاهر محدود، میتواند در بستر رسانهای و امنیتی عربستان، به عاملی برای شیعههراسی و تضعیف نقش ایران در مدیریت معنوی حج تبدیل شود.
مرز قهرمانسازی رسانهای با اقدام مسئولانه تفاوت مهمی وجود دارد بین اقدام انقلابی واقعی و تلاش برای دیدهشدن در فضای رسانهای. اگر کنش یک فرد، منجر به ایجاد بحران، بازداشت، بهرهبرداری رسانههای معاند یا ایجاد حساسیت در کشورهای میزبان شود، نمیتوان آن را با معیارهای انقلابیگری واقعی سنجید. حج، بستر خودنمایی فردی نیست؛ بلکه عرصهای است برای وحدت، صبر و حرکت در چارچوب امت اسلامی.
پرهیز از دوقطبیسازی درونجریانی انتقادهای مطرحشده درباره این رخداد، نه از سر تخریب شخصیت یا نفی جایگاه علمی و اجتماعی آقای قاسمیان است، بلکه تلاشی است برای دفاع از یک اصل بنیادین: «هر سخن و رفتاری در تراز منافع ملی و همراستا با رهنمودهای رهبری باید باشد». حوزه انقلابی، برای حفظ اصالت و اعتماد عمومی، باید در برابر رفتارهای پرخطر و پرهزینهای که بهنام انقلاب انجام میشود، با روشنگری و تفکیک مسیر، روش و محتوا، مرزبندی روشن داشته باشد.
خلاصه انکه اقای قاسمیان کسی که به خانهای میرود، حتی اگر کاستیهایی ببیند، به احترام صاحبخانه نباید آن را فریاد بزند. آقای قاسمیان، وقتی به خانه خدا رفتید، بهتر بود بهجای پرداختن به مسائل سیاسی و فرهنگی عربستان، بر عبادت و طلب عفو تمرکز میکردید.
جالب اینجاس که ایشون بعد از بازگشت از عربستان بجای عذرخواهی دوباره همان سخنان را در کنار طرفداران خود زد که این نشان از عدم پشیمانی ایشان دارد و به نظر باید مسئولان کشور ایشان را خواسته و توضیحات و گوشزد هایی به ایشون بکنند که تا پایش را از گلیمش درازتر نکند
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
