به گزارش اطلاع با ما ، حذف نیما و جهش نرخ ارز: با حذف رسمی سامانه نیما از ابتدای بهمن ۱۴۰۳ و انتقال کلیه معاملات ارزی به بازار ارز تجاری، نرخ ارز با نوسانات قابلتوجهی مواجه شد. در حالی که سیاستگذار مدعی شفافسازی و کاهش رانت است، جهش قیمت دلار توافقی و سایر ارزها در روزهای اخیر نشان میدهد که بازار همچنان با بیثباتی و انتظارات تورمی بالا مواجه است. سوال کلیدی آن است که آیا این تغییر سیاست، منجر به کاهش شکاف قیمتی و افزایش عرضه خواهد شد یا ریسکهای جدیدی ایجاد میکند؟
از ابتدای بهمنماه ۱۴۰۳، با تصمیم مشترک بانک مرکزی و وزارت اقتصاد، سامانه نیما پس از نزدیک به یک دهه فعالیت، حذف شد. بر اساس سیاست جدید، تمام معاملات ارزی صادرکنندگان و واردکنندگان باید از طریق بازار ارز تجاری انجام شود. همچنین رفع تعهد ارزی نیز صرفاً در صورت عرضه ارز در این بازار ممکن است.
گرچه حذف نیما در ظاهر حرکتی به سمت شفافسازی نرخ ارز است، اما واقعیت بازار چیز دیگری میگوید. قیمت دلار نیما که پیش از ۲۲ آذر در محدوده ۵۴ هزار تومان بود، با تغییرات ناگهانی نرخگذاری، طی یک روز به بیش از ۶۰ هزار تومان جهش کرد. در ادامه، نرخ حواله در بازار ارز تجاری نیز وارد کانال ۶۹ هزار تومان شد و در آخرین تحول، دلار اسکناس توافقی به ۷۴ هزار تومان رسید.
اصغر بالسینی، سخنگوی مرکز مبادله ارز و طلا، درباره این جهش قیمتی گفت:
> “هیچ تفاوتی در هزینه تمامشده اسکناس نسبت به گذشته ایجاد نشده، بلکه از این پس نرخ اعلامی شامل ۵ درصد کارمزد نهایی نیز خواهد بود که پیشتر هنگام تحویل توسط بانکها لحاظ میشد.”
این به معنای رسمیسازی کارمزدها و شفافسازی نهایی قیمت اسکناس است، اما در عمل، باعث افزایش نرخ ظاهری برای مصرفکننده نهایی شده است.
اگرچه اسکناس تنها حدود ۵٪ از بازار ارز کشور را شامل میشود و ۹۵٪ معاملات از طریق حواله انجام میشود، اما به دلیل تأثیر مستقیم آن بر انتظارات عمومی، نرخ اسکناس نقشی کلیدی در شکلدهی فضای روانی بازار دارد.
افزایش نرخ اسکناس یورو به ۸۴ هزار تومان و اسکناس درهم به بیش از ۲۰ هزار تومان، پیام واضحی به فعالان بازار میدهد: دولت بهدنبال واقعیسازی نرخ ارز است، حتی اگر بهمعنای افزایش رسمی آن باشد.
ادغام نیما در بازار تجاری و نزدیکسازی نرخها در نگاه اول میتواند به کاهش رانت ارزی، تسهیل فرآیند صادرات و واردات و تقویت شفافیت کمک کند. اما اگر عرضه ارز کافی نباشد یا بازار با تزریق مدیریتشده همراه نشود، این اقدام بهجای کاهش فاصله نرخ، میتواند زمینهساز افزایش انتظارات تورمی و بیثباتی بیشتر شود.
حذف نیما اگرچه به معنای عبور از یک نظام دوگانه ارزی است، اما تنها در صورتی موفق خواهد بود که با تثبیت سیاست پولی، کاهش کسری بودجه و کنترل انتظارات تورمی همراه باشد. در غیر اینصورت، بازار ارز به محل جدیدی برای نوسانات و نگرانیهای معیشتی تبدیل خواهد شد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
