به گزارش اطلاع با ما در آستانه آغاز دور تازهای از مذاکرات ایران و آمریکا، نگاه فعالان اقتصادی به تأثیر این تحولات بر بخش صنعت کشور معطوف شده است. از یکسو، توافق میتواند گره از واردات فناوری، صادرات محصولات صنعتی و مبادلات بانکی بگشاید؛ از سوی دیگر، در صورت عدم توافق، رکود و فرسایش ساختار تولیدی کشور تشدید خواهد شد. این گزارش به بررسی دو سناریوی محتمل برای آینده صنعت ایران در پرتو تحولات دیپلماتیک میپردازد.
تجربه سالهای گذشته نشان داده است که هر گام مثبت در مسیر دیپلماسی، به سرعت در شاخصهای اقتصادی از جمله بازار ارز، طلا و حتی فضای روانی تولید بازتاب مییابد. بخش صنعت ایران که سالها زیر فشار تحریمها فعالیت کرده، اکنون چشم به توافق دوخته است.
روبرو بودهاند؛ مشکلاتی که با هر گشایشی در روابط خارجی، امکان کاهش یا رفع آنها فراهم میشود.
بر اساس اظهارات سیدباقر شریفزاده، عضو کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی ایران، در صورت توافق و اجرای FATF و رفع موانع بانکی، ایران میتواند مجدداً به بازارهای بینالمللی بازگردد. صادرات صنعتی که اکنون با مشکلات نقلوانتقال پول و محدودیتهای لجستیکی مواجه است، میتواند رونق بگیرد.
در حال حاضر، بسیاری از کالاها از طریق کشورهای واسطه با قیمت بالا و کیفیت پایین وارد میشوند. در صورت توافق، این مسیر جای خود را به واردات مستقیم، سریعتر و کمهزینهتر خواهد داد؛ موضوعی که میتواند قدرت رقابتپذیری صنایع داخلی را نیز افزایش دهد.
رفع تحریمها به معنای دسترسی دوباره به فناوریهای نوین و دانش فنی است. این مسأله نهتنها بهرهوری صنعتی را افزایش میدهد، بلکه امکان تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر را نیز فراهم میسازد.
اگر مذاکرات به نتیجه نرسد، وضعیت فعلی – که شامل عدم دسترسی به تجهیزات، کمبود ارز، تورم تولید و فرسایش تجهیزات صنعتی است – ادامه خواهد یافت. صنایع کوچک و متوسط بیش از سایر بخشها در این شرایط آسیبپذیر خواهند بود.
در چنین شرایطی، سرمایهگذاران داخلی تمایل خود را برای توسعه واحدهای تولیدی از دست خواهند داد و سرمایههای سرگردان به سمت بازارهای غیرمولد یا حتی خروج از کشور سوق پیدا میکنند.
صرفنظر از نتیجه مذاکرات، صنایع ایران همچنان با چالشهای ساختاری مواجهاند که شامل:
میشود. بنابراین حتی در صورت توافق، دولت باید همزمان به اصلاح ساختارهای داخلی و بهبود فضای کسبوکار نیز توجه کند.
صنعت ایران امروز در آستانه یک دوراهی مهم تاریخی قرار دارد. یا با گشایشهای دیپلماتیک، وارد فاز نوسازی و رشد میشود، یا در سایه تداوم تحریمها و نبود اصلاحات ساختاری، دچار افول تدریجی خواهد شد. توافق با آمریکا، گرچه نوشدارویی کامل نیست، اما میتواند محرکی جدی برای تنفس دوباره صنعت کشور باشد. این فرصت نیازمند مدیریت هوشمندانه و درک درست از اهمیت پیوند اقتصاد با سیاست خارجی است.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
