ایران در جمع ۱۰ کشور با شدت مصرف انرژی بالا؛ زنگ هشدار برای بهره‌وری پایین و توسعه ناکارآمد

به گزارش اطلاع با ما ، ایران در جمع ۱۰ کشور با شدت مصرف انرژی:شاخص شدت مصرف انرژی که نشان‌دهنده میزان انرژی مصرف‌شده برای تولید هر واحد از تولید ناخالص داخلی (GDP) است، جایگاه نگران‌کننده‌ای برای ایران به تصویر می‌کشد. ایران با مصرف بیش از ۳۵۰۰ تراوات ساعت برق و شدت انرژی ۲.۲۱ کیلووات ساعت در سال ۲۰۲۳، در بین ۱۰ کشور اول جهان از نظر شدت مصرف انرژی قرار گرفته است. این شاخص بیش از هر چیز بر بهره‌وری پایین انرژی در ایران دلالت دارد؛ بهره‌وری در تجهیزات صنعتی، حمل‌ونقل، و لوازم خانگی. در مقابل کشورهایی مانند آلمان، با وجود مصرف بالا، به دلیل تولید ناخالص داخلی بالا و سیاست‌های کارآمد، شدت مصرف انرژی پایین‌تری دارند. بنابراین، کاهش شدت مصرف انرژی در ایران مستلزم تحول هم‌زمان در زیرساخت، فناوری، سیاست‌گذاری و فرهنگ مصرف است.

شاخص شدت مصرف انرژی چیست؟

شاخص شدت مصرف انرژی، میزان انرژی موردنیاز برای تولید یک واحد از تولید ناخالص داخلی را نشان می‌دهد. این شاخص معیاری مهم برای سنجش بهره‌وری انرژی در هر کشور است و کاهش آن، نشانه‌ای از رشد بهره‌ورانه و استفاده هوشمندانه‌تر از منابع انرژی به حساب می‌آید.

 وضعیت ایران در شاخص شدت مصرف انرژی

طبق داده‌های سایت Our World In Data، ایران یکی از ۱۰ کشور با بالاترین شدت مصرف انرژی است. در سال ۲۰۲۳، ایران با مصرف ۳۵۳۱ تراوات ساعت برق و GDP معادل ۴۰۴.۶ میلیارد دلار، شدت مصرف انرژی برابر با ۲.۲۱ کیلووات ساعت به ازای هر دلار تولید اقتصادی را ثبت کرده است. این رقم نسبت به استانداردهای جهانی بسیار بالا است و بیانگر ناکارآمدی ساختاری در مصرف انرژی می‌باشد.

مقایسه با کشورهای دیگر: نمونه آلمان

آلمان با مصرف ۳۱۷۰ تراوات ساعت برق در همان سال، به دلیل GDP حدود ۴.۵ تریلیون دلار، شدت انرژی ۰.۸۷ کیلووات ساعت را تجربه کرده است. این تفاوت معنادار نشان می‌دهد که حتی مصرف بالای انرژی لزوماً به معنای شدت مصرف بالا نیست، بلکه بهره‌وری انرژی و سطح تولید اقتصادی نقشی کلیدی دارد.

 عوامل مؤثر بر شدت بالای انرژی در ایران

1. ساختار اقتصادی انرژی‌بر: وابستگی بالا به صنایع سنگین و ناکارآمدی صنایع تولیدی.
2. بهره‌وری پایین تجهیزات: استفاده از فناوری‌های قدیمی در حمل‌ونقل، ساختمان‌سازی، لوازم خانگی و تجهیزات صنعتی.
3. سیاست‌گذاری نادرست: یارانه‌های سنگین انرژی، عدم اصلاح قیمت حامل‌ها، و نبود برنامه منسجم برای بهینه‌سازی انرژی.
4. تولید ناخالص داخلی پایین: که باعث می‌شود مصرف بالا، خود را بیشتر در شاخص شدت انرژی نشان دهد.

 راهکارهای پیشنهادی:

* افزایش بهره‌وری انرژی در صنایع و زیرساخت‌ها از طریق فناوری‌های نوین و حمایت از انرژی‌های تجدیدپذیر.
* بازنگری سیاست‌های قیمتی و حذف تدریجی یارانه‌های انرژی برای اصلاح الگوی مصرف.
* فرهنگ‌سازی برای مصرف بهینه از طریق آموزش عمومی و مشوق‌های مالی.
* افزایش تولید اقتصادی با تمرکز بر اقتصاد دانش‌بنیان و صادرات‌محور.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام