به گزارش اطلاع با ما ، انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا در حالی به ۱۲ آبان ۱۴۰۵ نزدیک میشود که این رقابت انتخاباتی بار دیگر در محافل سیاسی ایران مورد توجه قرار گرفته است. این بار اما موضوع فقط تحولات داخلی آمریکا نیست؛ بلکه بخشی از بحثها به تأثیر نتیجه انتخابات بر سیاست خارجی واشنگتن و آینده روابط ایران و آمریکا مربوط میشود.
انتخابات میاندورهای آمریکا قرار است ۳ نوامبر ۲۰۲۶ برگزار شود و تمامی ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان و ۳۵ کرسی سنا در معرض رقابت قرار دارند.
در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا در سال ۱۳۹۹، نگاه بخشی از جریانهای سیاسی ایران به رقابت دونالد ترامپ و جو بایدن با انتقادهایی همراه بود. در آن مقطع، برخی اصولگرایان استدلال میکردند که تفاوت میان دو حزب جمهوریخواه و دموکرات نباید در محاسبات سیاسی ایران پررنگ شود و نتیجه انتخابات آمریکا ارتباط مستقیمی با منافع ایران ندارد.
در مقابل، گروهی دیگر معتقد بودند تفاوت میان دولتها، بهویژه در حوزههایی مانند برجام، سیاست منطقهای و نحوه مواجهه با ایران، میتواند برای تهران اهمیت داشته باشد.
دولت بایدن در نهایت به کاخ سفید راه یافت، اما روند تحولات بعدی مطابق انتظار همه جریانهای سیاسی پیش نرفت و برجام نیز به مسیر احیای مورد انتظار در سالهای پایانی دولت روحانی بازنگشت.
اکنون پس از گذشت چند سال، انتخابات کنگره آمریکا بار دیگر به موضوعی قابل توجه در تحلیلهای سیاسی ایران تبدیل شده است. دلیل این توجه، شرایط متفاوت سیاست آمریکا و حضور دوباره دونالد ترامپ در کاخ سفید است.
در هفتههای اخیر نیز گزارشهای مختلفی درباره وضعیت سیاسی جمهوریخواهان و میزان محبوبیت ترامپ منتشر شده است. برای نمونه، نظرسنجی رویترز/ایپسوس در سپتامبر ۲۰۲۶ میزان رضایت از عملکرد ترامپ را ۳۵ درصد اعلام کرد و در سنجش ترجیح حزبی برای کنگره، دموکراتها ۴۴ درصد و جمهوریخواهان ۳۷ درصد به دست آوردند. این ارقام البته یک نظرسنجی در یک مقطع زمانی مشخص هستند و بهتنهایی نتیجه انتخابات را تعیین نمیکنند.
در همین شرایط، ترامپ تلاش کرده نقش پررنگی در انتخابات میاندورهای ایفا کند و حمایت از نامزدهای جمهوریخواه را افزایش دهد.
در چنین فضایی، منوچهر متکی، نماینده تهران و وزیر پیشین امور خارجه، درباره نحوه مواجهه ایران با انتخابات کنگره آمریکا موضعگیری کرده است.
او با اشاره به نزدیک شدن انتخابات کنگره، معتقد است دولت آمریکا تلاش خواهد کرد شرایط سیاسی داخلی خود را پیش از انتخابات مدیریت کند. متکی همچنین از محمدباقر قالیباف و عباس عراقچی خواسته است در فاصله باقیمانده تا انتخابات، از بهکار بردن واژه «مذاکره» در سخنرانیها و مصاحبهها خودداری کنند و برخی تعاملات منطقهای را نیز به بعد از انتخابات موکول کنند.
متکی در اظهارات دیگری نیز گفته است که نتیجه انتخابات میاندورهای آمریکا میتواند بر تحولات بعدی سیاست واشنگتن اثر بگذارد. این مواضع، دیدگاه سیاسی اوست و لزوماً به معنای وجود اجماع در میان مقامها و جریانهای سیاسی ایران نیست.
یکی از محورهای اصلی این بحث به انتخابات سال ۱۳۵۹ آمریکا بازمیگردد؛ زمانی که بحران گروگانگیری در ایران ادامه داشت و رقابت انتخاباتی میان جیمی کارتر و رونالد ریگان در جریان بود.
در روایت مطرحشده در این تحلیل، ابراهیم یزدی و محمد منتظری بر این باور بودند که با توجه به پایان یافتن موضوع استرداد شاه، میتوان درباره آزادی گروگانها پیش از انتخابات آمریکا تصمیمگیری کرد تا این موضوع به برگ انتخاباتی کارتر تبدیل نشود.
در نهایت گروگانها در روز آغاز ریاستجمهوری ریگان آزاد شدند؛ موضوعی که سالها بعد به یکی از نمونههای بحث درباره تأثیر تصمیمهای سیاست خارجی ایران بر سیاست داخلی آمریکا تبدیل شد.
در سال ۱۳۹۹ نیز بحث مشابهی درباره انتخابات آمریکا شکل گرفت. بخشی از رسانهها و جریانهای سیاسی ایران آشکارا شکست ترامپ و پیروزی بایدن را مطلوبتر میدانستند؛ در مقابل، برخی اصولگرایان بر این باور بودند که نباید میان دو حزب اصلی آمریکا تفاوت اساسی قائل شد.
با این حال، تجربه دولت ترامپ برای ایران یک تفاوت مهم ایجاد کرده بود؛ خروج آمریکا از برجام و ترور قاسم سلیمانی در دوره ریاستجمهوری ترامپ، از جمله اتفاقاتی بود که باعث شد بخشی از تحلیلگران ایرانی تفاوت میان دولتها را در سیاست خارجی آمریکا جدیتر بدانند.
در آن سوی ماجرا، مخالفان این نگاه معتقد بودند نباید سیاست ایران را بر اساس نتیجه انتخابات آمریکا تنظیم کرد؛ زیرا ساختار تصمیمگیری در ایالات متحده تنها به شخص رئیسجمهور محدود نمیشود و کنگره، نهادهای امنیتی و سایر مراکز قدرت نیز در سیاست خارجی نقش دارند.
انتخابات میاندورهای امسال از این جهت اهمیت دارد که نتیجه آن فقط درباره آینده سیاسی شخص رئیسجمهور نیست. ترکیب مجلس نمایندگان و سنا میتواند بر روند قانونگذاری، بودجه، نظارت کنگره و میزان اختیار دولت در پیشبرد سیاستهای مختلف اثر بگذارد.
گزارشهای اخیر نیز نشان میدهد جنگ ایران و افزایش هزینههای اقتصادی آن به یکی از موضوعات مورد بحث در فضای انتخاباتی آمریکا تبدیل شده است. مجلس نمایندگان آمریکا در ۱۵ سپتامبر قطعنامهای درباره اختیارات جنگی رئیسجمهور تصویب کرد که با رأی ۲۲۰ در برابر ۲۰۴ همراه شد.
به همین دلیل، انتخابات پیش رو برای دولت ترامپ صرفاً یک رقابت معمول میاندورهای نیست و موضوعات اقتصادی و سیاست خارجی نیز بخشی از فضای انتخاباتی را شکل دادهاند.
آنچه امروز جلب توجه میکند، تغییر در نوع مواجهه بخشی از جریانهای سیاسی ایران با انتخابات آمریکاست. در سال ۱۳۹۹، تأکید بر این بود که نتیجه رقابت ترامپ و بایدن نباید در محاسبات ایران تعیینکننده باشد؛ اما اکنون برخی همان جریانها، تحولات مربوط به میزان محبوبیت ترامپ و وضعیت جمهوریخواهان را با دقت دنبال میکنند.
این تغییر نگاه را میتوان نتیجه شرایط متفاوت سیاسی در دو مقطع دانست؛ از یک سو ترامپ بار دیگر رئیسجمهور آمریکا شده و از سوی دیگر، انتخابات کنگره میتواند بر ترکیب سیاسی واشنگتن و فضای تصمیمگیری دولت او اثر بگذارد.
با این حال، نتیجه انتخابات همچنان مشخص نیست و نظرسنجیهای فعلی نیز صرفاً تصویری از افکار عمومی در یک مقطع زمانی ارائه میکنند. بنابراین میان «دنبال کردن تحولات انتخاباتی آمریکا» و «تنظیم قطعی سیاست ایران بر اساس نتیجه احتمالی انتخابات» تفاوت قابل توجهی وجود دارد.
به تعبیر بامداد شاعر، «موج سنگینگذر زمان در ما میگذرد»؛ اما تجربه چند دهه گذشته نشان میدهد رابطه میان سیاست داخلی آمریکا و تصمیمهای ایران، پیچیدهتر از آن است که بتوان آن را تنها با پیروزی یا شکست یک حزب توضیح داد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
