به گزارش اطلاع با ما ، بازار قطعات یدکی خودرو در شرایطی با افزایش قیمت و محدودیت عرضه مواجه است که تعداد خودروهای چینی، وارداتی و برقی در کشور افزایش یافته است. وابستگی به واردات، نوسانات ارزی و مشکلات زنجیره تأمین باعث شده دسترسی به برخی قطعات دشوارتر شود و هزینه واقعی نگهداری خودرو افزایش پیدا کند.
بازار خودرو ایران تنها با افزایش قیمت خودرو و نوسانات بازار مواجه نیست؛ بخش خدمات پس از فروش نیز با مشکلاتی روبهرو شده که میتواند هزینه مالکیت خودرو را برای مصرفکنندگان افزایش دهد.
محدودیتهای تجاری، نوسانات نرخ ارز، دشواری واردات برخی کالاها و کاهش توان زنجیره تأمین، شرایطی ایجاد کرده که دسترسی به برخی قطعات یدکی دشوارتر شده است.
این مسئله برای مالکان خودروهای چینی و وارداتی اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا بخشی از قطعات مورد نیاز این خودروها همچنان به واردات یا شبکه تأمین خارجی وابسته است.
یکی از مشکلات اصلی بازار قطعات، فاصله میان میزان تقاضا و عرضه است. با افزایش تعداد خودروهای چینی و وارداتی در خیابانها، نیاز به قطعات مصرفی و تخصصی نیز بیشتر شده است.
اما اگر رشد تقاضا با افزایش متناسب واردات و تولید قطعه همراه نباشد، بازار با کمبود مواجه خواهد شد.
از سوی دیگر، نوسانات ارزی نیز مستقیماً بر قیمت قطعات وارداتی اثر میگذارد. افزایش هزینه تأمین کالا، حملونقل و مبادلات تجاری در نهایت میتواند قیمت قطعهای را که به دست مصرفکننده میرسد، بالا ببرد.
خودروهای چینی طی سالهای اخیر سهم قابلتوجهی از بازار ایران را به خود اختصاص دادهاند. بسیاری از این خودروها اکنون به تدریج وارد دورهای میشوند که نیاز آنها به سرویسهای دورهای، تعمیرات و تعویض قطعات افزایش پیدا میکند.
مشکل زمانی جدیتر میشود که قطعه مورد نیاز یک مدل خاص در بازار موجود نباشد.
در چنین شرایطی، مالک ممکن است ناچار شود مدت بیشتری برای تأمین قطعه منتظر بماند یا برای پیدا کردن نمونه موجود، هزینه بیشتری پرداخت کند.
قطعات بدنه، تجهیزات الکترونیکی، قطعات موتور و گیربکس و برخی لوازم تخصصی از جمله اقلامی هستند که در صورت اختلال در زنجیره تأمین میتوانند با محدودیت عرضه مواجه شوند.
وقتی قطعه اصلی در بازار پیدا نمیشود، مالک خودرو معمولا با چند گزینه مواجه خواهد بود؛ منتظر ماندن برای تأمین قطعه، پرداخت هزینه بیشتر برای نمونه موجود یا استفاده از قطعاتی که درباره اصالت و کیفیت آنها اطمینان کافی وجود ندارد.
گزینه سوم میتواند در بلندمدت هزینه بیشتری به مالک تحمیل کند؛ زیرا قطعه بیکیفیت ممکن است دوام کمتری داشته باشد یا حتی باعث ایجاد مشکل در بخشهای دیگر خودرو شود.
به همین دلیل، کمبود قطعه فقط یک مسئله مربوط به بازار لوازم یدکی نیست و مستقیما با هزینه نگهداری خودرو ارتباط پیدا میکند.
یکی از مهمترین پیامدهای کمبود قطعه، افزایش مدت زمانی است که خودرو در تعمیرگاه باقی میماند.
مالک در این شرایط فقط هزینه خرید قطعه و دستمزد تعمیرکار را پرداخت نمیکند. استفاده از وسیله نقلیه جایگزین، رفتوآمد بیشتر و در برخی موارد از دست رفتن امکان استفاده روزمره از خودرو نیز به هزینههای غیرمستقیم اضافه میشود.
برای افرادی که خودرو ابزار کار آنهاست، طولانی شدن تعمیر میتواند حتی به معنای کاهش درآمد باشد.
بنابراین، زمان خواب خودرو بخشی از هزینه واقعی تعمیر محسوب میشود؛ حتی اگر در فاکتور تعمیرگاه درج نشود.
افزایش تعداد خودروهای جدید بدون توسعه همزمان شبکه خدمات پس از فروش میتواند یک چالش جدی ایجاد کند.
خودرویی که در زمان خرید امکانات و فناوریهای بیشتری نسبت به مدلهای قدیمی ارائه میدهد، برای نگهداری نیز به تجهیزات تخصصیتر و تعمیرکار آموزشدیده نیاز دارد.
در نتیجه، صرف وارد کردن یا تولید خودرو نمیتواند نیاز بازار را برطرف کند. باید برای تأمین قطعه، آموزش نیروی متخصص و ارائه خدمات پس از فروش نیز برنامه مشخصی وجود داشته باشد.
گسترش خودروهای برقی و هیبریدی، موضوع تأمین قطعات را وارد مرحله جدیدی کرده است.
در خودروهای برقی، بخشهایی مانند باتری، تجهیزات الکترونیکی و سامانههای مدیریت انرژی اهمیت بسیار بیشتری دارند. تعمیر این قطعات نیز در بسیاری از موارد به دانش تخصصی و تجهیزات متفاوتی نسبت به خودروهای بنزینی نیاز دارد.
بر اساس اظهارنظر مطرحشده از سوی یکی از فعالان بازار قطعات، باتری سهم بسیار بزرگی از ارزش یک خودروی برقی را تشکیل میدهد و وابستگی به واردات این بخش میتواند در شرایط محدودیت تجاری، ریسک تأمین را افزایش دهد.
البته میزان دقیق این سهم بسته به نوع خودرو و فناوری باتری متفاوت است و نمیتوان یک رقم ثابت را برای تمام خودروهای برقی تعمیم داد.
افزایش تعداد خودروهای چینی در کشور به معنای افزایش تقاضای آینده برای قطعات آنها نیز خواهد بود.
هرچه تعداد یک مدل خودرو بیشتر شود، بازار آن به قطعات مصرفی بیشتری برای سرویس و تعمیر نیاز خواهد داشت. بنابراین اگر شبکه تأمین قطعات متناسب با تعداد خودروها توسعه پیدا نکند، احتمال افزایش زمان انتظار و رشد هزینه تعمیر وجود دارد.
این موضوع درباره خودروهای وارداتی با تیراژ پایین نیز اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا برای مدلهایی که تعداد محدودی در کشور دارند، ایجاد موجودی قطعات ممکن است دشوارتر باشد.
یکی از نکاتی که در شرایط فعلی بیشتر مورد توجه قرار میگیرد، تفاوت میان قیمت خرید خودرو و هزینه واقعی مالکیت است.
خودرویی ممکن است هنگام خرید از نظر قیمت، امکانات و ظاهر جذاب باشد، اما اگر قطعات آن کمیاب، تعمیراتش گران و خدمات پس از فروش آن محدود باشد، هزینه استفاده از آن در بلندمدت افزایش خواهد یافت.
به همین دلیل، هنگام ارزیابی یک خودرو باید علاوه بر قیمت خرید، عواملی مانند مصرف سوخت، هزینه سرویس، قیمت قطعات، دسترسی به تعمیرکار متخصص و وضعیت خدمات پس از فروش نیز در نظر گرفته شود.
در شرایط کمبود، بازار قطعات غیر اصلی و نمونههای بیکیفیت نیز ممکن است رونق بیشتری پیدا کند.
اگر مصرفکننده به دلیل نبود قطعه اصلی مجبور به استفاده از نمونه نامطمئن شود، احتمال کاهش عمر قطعه یا ایجاد مشکلات جدید وجود دارد.
این اتفاق میتواند چرخهای از تعمیرات ایجاد کند که در نهایت هزینهای بسیار بیشتر از خرید قطعه استاندارد به مالک تحمیل خواهد کرد.
برای کاهش این مشکلات، تنها افزایش عرضه خودرو کافی نیست. بازار نیازمند یک زنجیره کامل از تأمین قطعه تا خدمات تخصصی است.
تسهیل تأمین قطعات ضروری، ایجاد موجودی مناسب برای خودروهای پرتیراژ، توسعه تولید داخلی قطعات قابل ساخت، آموزش تعمیرکاران و تقویت شبکه خدمات پس از فروش میتواند بخشی از مشکلات موجود را کاهش دهد.
در مورد خودروهای برقی نیز ایجاد مراکز تخصصی تعمیر، آموزش نیروی انسانی و فراهم کردن تجهیزات لازم اهمیت بیشتری پیدا میکند.
ادامه کمبود قطعات میتواند هزینه مالکیت خودروهای چینی و وارداتی را افزایش دهد؛ بهخصوص اگر همزمان قیمت ارز و هزینه واردات نیز بالا بماند.
در چنین شرایطی، خودرو تنها زمانی یک انتخاب مناسب برای مصرفکننده خواهد بود که امکان نگهداری و تعمیر آن نیز وجود داشته باشد.
مسئله اصلی بازار خودرو دیگر فقط این نیست که چه خودرویی وارد یا تولید میشود؛ پرسش مهمتر این است که قطعه آن با چه قیمتی و در چه مدتی به دست مالک خواهد رسید.
اگر میان رشد تعداد خودروها و توسعه زنجیره تأمین قطعات تناسب ایجاد نشود، احتمال دارد بخشی از خودروهای چینی، وارداتی و حتی برقی به دلیل یک نقص ساده، برای مدت طولانی در تعمیرگاه متوقف بمانند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
