به گزارش اطلاع با ما، حقوق بازنشستگی – سازمان تأمین اجتماعی بهتازگی پیشنهادی را مطرح کرده است که میتواند یکی از مهمترین تغییرات در نظام بازنشستگی کشور طی سالهای اخیر باشد. بر اساس این پیشنهاد، مبنای محاسبه حقوق بازنشستگی برای بیمهشدگان جدید، از «میانگین دو سال آخر خدمت» به «میانگین دستمزد در تمام سالهای بیمهپردازی» تغییر خواهد کرد. این تغییر، اگرچه در نگاه اول ساده به نظر میرسد، اما پیامدهای عمیقی بر معیشت بازنشستگان آینده و ساختار تأمین اجتماعی خواهد داشت.
در نظام فعلی، حقوق بازنشستگی بر اساس میانگین دستمزد دو سال آخر خدمت محاسبه میشود. این روش، بهویژه در سالهای اخیر، باعث شده است که برخی از کارکنان در سالهای پایانی خدمت خود، با افزایشهای قابلتوجه حقوقی مواجه شوند تا بتوانند مستمری بالاتری دریافت کنند. این پدیده که به «افزایش صوری حقوق» معروف است، فشار مالی زیادی را به صندوقهای بازنشستگی وارد کرده و عدالت را در میان بازنشستگان تحت تأثیر قرار داده است.
تأمین اجتماعی معتقد است که تغییر مبنای محاسبه به «میانگین تمام سالهای بیمهپردازی» میتواند این مشکل را حل کند. در روش جدید، حقوق هر سال نسبت به حداقل دستمزد همان سال سنجیده میشود و میانگین آن در تعیین مستمری بازنشستگی اثر خواهد داشت. این رویکرد، انگیزه برای افزایش صوری حقوق در سالهای پایانی را از بین میبرد و پرداخت حق بیمه بر اساس حقوق واقعی را افزایش میدهد.
مسئولان سازمان تأمین اجتماعی معتقدند که اجرای این طرح میتواند مزایای متعددی به همراه داشته باشد. مهمترین این مزایا عبارتند از:
عدالت در محاسبه مستمری: با استفاده از میانگین تمام سالهای خدمت، افرادی که در طول دوران کاری خود حقوق متوازنی داشتهاند، از مزایای بیشتری نسبت به کسانی که تنها در سالهای پایانی افزایش حقوق داشتهاند، بهرهمند میشوند.
کاهش فرار بیمهای: از آنجایی که حقوق هر سال نسبت به حداقل دستمزد سنجیده میشود، کارفرمایان انگیزه کمتری برای اعلام حقوق پایینتر از واقعیت خواهند داشت. این موضوع میتواند به افزایش درآمدهای بیمهای سازمان کمک کند.
شفافیت بیشتر: محاسبه بر اساس میانگین تمام سالها، شفافیت را در فرآیند محاسبه مستمری افزایش میدهد و از پیچیدگیهای روش دو سال آخر میکاهد.
با وجود مزایای ذکرشده، این پیشنهاد با چالشها و نگرانیهایی نیز مواجه است. برخی کارشناسان معتقدند که اجرای این طرح ممکن است برای افرادی که در سالهای پایانی خدمت خود افزایش حقوق قابلتوجهی داشتهاند، کاهش مستمری را به همراه داشته باشد. همچنین، بیمهشدگانی که در سالهای ابتدایی خدمت خود حقوق پایینتری داشتهاند، ممکن است با کاهش قابلتوجهی در مستمری خود مواجه شوند.
علاوه بر این، تغییر مبنای محاسبه نیازمند زیرساختهای فنی و اطلاعاتی دقیقی است تا بتوان میانگین دستمزد تمام سالهای بیمهپردازی را بهدرستی محاسبه کرد. همچنین، این تغییر باید با قوانین بالادستی و مقررات سازمان تأمین اجتماعی هماهنگ شود.
بر اساس اعلام سازمان تأمین اجتماعی، این پیشنهاد صرفاً برای بیمهشدگان جدید (کسانی که از تاریخ اجرای قانون به بعد بازنشسته میشوند) قابل اجرا خواهد بود و بازنشستگان فعلی مشمول این تغییر نمیشوند. این موضوع میتواند تا حدودی نگرانیهای موجود را کاهش دهد، اما همچنان سوالاتی درباره نحوه گذار از سیستم قدیم به سیستم جدید وجود دارد.
جدول مقایسه روشهای محاسبه عنوان روش فعلی (دو سال آخر) روش پیشنهادی (میانگین تمام سالها) مبنای محاسبه میانگین دو سال آخر خدمت میانگین تمام سالهای بیمهپردازی تأثیر بر افزایش صوری حقوق تشویق به افزایش حقوق در سالهای پایانی حذف انگیزه افزایش صوری عدالت کمتر عادلانه برای کسانی که حقوق متوازن داشتهاند عادلانهتر برای اکثر بیمهشدگان فرار بیمهای احتمال فرار بیمهای بیشتر کاهش فرار بیمهای شفافیت پیچیدگی بیشتر شفافیت بیشتر
کارشناسان حوزه تأمین اجتماعی، این پیشنهاد را گامی مثبت در جهت اصلاح نظام بازنشستگی کشور میدانند. با این حال، آنها تأکید دارند که اجرای این طرح باید با دقت و با در نظر گرفتن تمام جوانب صورت گیرد. برخی از کارشناسان پیشنهاد میکنند که دوره انتقالی برای سازگاری بیمهشدگان با سیستم جدید در نظر گرفته شود.
همچنین، برخی از فعالان صنفی نسبت به کاهش احتمالی حقوق برخی بازنشستگان آینده هشدار دادهاند و خواستار شفافیت بیشتر در نحوه محاسبه و تأثیر آن بر اقشار مختلف شدهاند. آنها معتقدند که سازمان تأمین اجتماعی باید قبل از اجرای نهایی طرح، مطالعات دقیقی درباره تأثیر آن بر گروههای مختلف بیمهشدگان انجام دهد.
پیشنهاد سازمان تأمین اجتماعی برای تغییر مبنای محاسبه حقوق بازنشستگی از «میانگین دو سال آخر» به «میانگین تمام سالهای بیمهپردازی»، یکی از مهمترین تحولات در نظام بازنشستگی کشور محسوب میشود. این طرح با هدف افزایش عدالت، کاهش فرار بیمهای و جلوگیری از افزایش صوری حقوق در سالهای پایانی خدمت ارائه شده است. با این حال، اجرای آن نیازمند بررسی دقیق چالشها و نگرانیهای موجود و همچنین ایجاد زیرساختهای لازم است. اگر این پیشنهاد به تصویب نهایی برسد، میتواند گامی مؤثر در جهت اصلاح و پایداری نظام بازنشستگی کشور باشد. اما باید منتظر ماند و دید که این طرح در مراحل بعدی چگونه پیش خواهد رفت و چه تأثیری بر آینده بازنشستگان خواهد داشت.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
