به گزارش اطلاع با ما ، بلکفرایدی : دادههای شبکه پرداخت و آمارهای سالانه نشان میدهد با وجود فروش قابل توجه فروشگاههای آنلاین، بلکفرایدی در ایران نتوانسته تغییری ملموس در حجم خرید یا تراکنشهای کشور ایجاد کند. تفاوت ساختاری بازار ایران با نمونه جهانی، این کمپین را از یک جشنواره تخفیف واقعی به یک تکنیک بازاریابی تبدیل کرده است.
پایان کمپینهای خرید موسوم به «بلکفرایدی» در ایران بار دیگر این پرسش را زنده کرد که آیا این موج تخفیف، واقعا اثری فراتر از چند میلیون سفارش در چند پلتفرم داشته است یا نه؟ فروشگاههای آنلاین از رکوردهای تازه خبر میدهند، اما دادههای کلان شبکه پرداخت نشان میدهد اقتصاد ایران در روزهای حراج جمعه هیچ تکانه خاصی را تجربه نکرده است.
دیجیکالا در ده روز نخست آذر بیش از ۱۵ هزار میلیارد تومان فروش و ۳.۳ میلیون سفارش ثبت کرده و پلتفرمهای دیگر نیز رشد فروش خود را اعلام کردهاند؛ اما این اعداد در مقابل حجم ماهانه شاپرک تقریباً ناچیز است. فقط در مهر امسال بیش از ۴.۵ میلیارد تراکنش به ارزش ۲۲۴۷ هزار میلیارد تومان در شبکه شاپرک انجام شده. مقایسه ساده نشان میدهد حراج جمعه حتی در پرسر و صداترین حالت، بر جریان اصلی خرید و فروش کشور اثر تعیینکنندهای نگذاشته است.
بررسی دادههای آذر در سالهای گذشته هم مؤید همین واقعیت است. در آذر ۱۴۰۲ حتی تعداد تراکنشها نسبت به آبان کاهش داشته و مبلغ تراکنشها نیز پس از تعدیل تورمی، بیش از یک درصد افت واقعی را نشان داده است. به بیان روشنتر، حتی در سالهایی که بلکفرایدی در ایران اوج تبلیغات را تجربه کرده، این موج نتوانسته تغییر قابل اندازهگیری در روند خرید مردم ایجاد کند.
مدیران فروشگاههای آنلاین میگویند بلکفرایدی فرصت است و مردم خودشان به دنبال آن هستند. از نگاه آنان، این موج باعث صرفهجویی در هزینههای بازاریابی و تحریک تقاضا میشود. اما آنچه در ایران اتفاق میافتد با مدل جهانی تفاوت بنیادی دارد. در کشورهای دیگر، حراج جمعه راهی برای خالی کردن انبارها و عرضه کالاهای الکترونیکی با تخفیفهای واقعی است. اما در ایران، نوسان ارز و محدودیت واردات باعث میشود انبارداری کالاهای دیجیتال نهتنها مزاحم نباشد، بلکه حتی سودآور شود. نتیجه؟ «تخفیف» بیشتر به یک ابزار بازاریابی تبدیل میشود تا یک حراج واقعی.
سبد خرید بلکفرایدی ایرانی نیز نشانه دیگری از تفاوت ساختاری اقتصاد است. پس از طلا و موبایل، بیشترین فروش دیجیکالا شامل نوار بهداشتی، کاغذ A4، لامپ، باتری، هندزفری و لوازم مصرفی روزمره بوده است. این رفتار خرید نشان میدهد مردم به جای استفاده از تخفیف برای خرید کالاهای گرانقیمت، از آن برای کاهش هزینههای ضروری زندگی بهره میبرند؛ وضعیتی که بیشتر از جنس فشار معیشتی است تا هیجان خرید.
با کنار هم گذاشتن دادهها میتوان گفت بلکفرایدی در ایران بیشتر شبیه یک کمپین تبلیغاتی پر سر و صدا است تا یک رویداد اثرگذار اقتصادی. فروش چند پلتفرم بزرگ هرچند در مقیاس خودشان چشمگیر است، اما در مقیاس اقتصاد ایران، حتی موج کوچکی ایجاد نمیکند. جمعه حراج در ایران شاید نگاهها را جلب کند، اما نمود آن در اقتصاد کلان تقریباً صفر است
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
