به گزارش اطلاع با ما ، واشنگتن و ریاض: سفر بنسلمان به آمریکا فراتر از موضوعات دوجانبه، فرصتی برای احیای کریدور هند–خاورمیانه–اروپا (آیمک) است؛ طرحی که در صورت فعالسازی دوباره، مسیرهای تجارت آسیا–اروپا را بازتعریف کرده و ایران را در معادلات ترانزیتی دور میزند. آیمک اگرچه تهدیدی برای جایگاه ژئوپلیتیکی ایران است، اما با تغییر رویکرد و توسعه اتصالهای مکمل میتواند به فرصت تبدیل شود.
در حالی که نگاهها به توافقات دوجانبه آمریکا و عربستان دوخته شده، یکی از اهداف مهم این سفر میتواند احیای طرح اتصال هند، خلیج فارس و اروپا باشد؛ طرحی که دو سال است بهدلیل تحولات سیاسی منطقه در وضعیت تعلیق قرار گرفته است.
طرح آیمک در اجلاس جی۲۰ هند معرفی شد و با مشارکت چند قدرت اقتصادی از جمله آمریکا، هند، عربستان، امارات و اتحادیه اروپا شکل گرفت. ساختار این مسیر بر پایه دو بخش دریایی و یک شبکه ریلی طولانی بنا شده که از امارات آغاز میشود، خاک عربستان و اردن را طی میکند و نهایتاً به بندر حیفا و سپس اروپا متصل میشود؛ مسیری که عملاً ایران را از حلقه ترانزیت دور نگه میدارد.
آغاز جنگ غزه در سال ۲۰۲۲ مسیر تعاملات میان اسرائیل و کشورهای عربی را متوقف کرد و آیمک را وارد حالت رکود کرد. با کاهش تنشها و آغاز روند آتشبس اخیر، آمریکا تلاش میکند مسیرهای اقتصادی منطقه را دوباره بههم پیوند دهد و نقش عربستان را در این طرح احیا کند.
ایران در مدل اولیه طرح دیده نشده و این امر میتواند جایگاه تاریخی کشور در شبکه ترانزیت را تضعیف کند. کاهش سهم ایران از تجارت عبوری، افت درآمدهای لجستیکی و کاهش نفوذ ژئوپلیتیکی، از پیامدهای محتمل اجرای کامل این پروژه است.
با این حال، ایران میتواند از طریق تقویت زیرساختهای ریلی، توسعه بنادر و ایجاد اتصالهای مکمل، بخشهایی از این کریدور را به مسیرهای داخلی خود پیوند دهد. چنین سناریویی در گرو بهبود روابط منطقهای و ایجاد چارچوبهای همکاری پایدار است.
کاهش زمان و هزینه حملونقل در آیمک، جذابیت زیادی برای شرکتهای بینالمللی ایجاد میکند و مسیرهای ایران را وارد رقابتی سخت میکند. در مقابل، مشارکت حتی محدود ایران میتواند فرصتهایی مانند افزایش صادرات، جذب سرمایهگذاری خارجی و توسعه لجستیک را به همراه داشته باشد.
آیمک تنها یک مسیر اقتصادی نیست؛ پیوند نزدیکتر کشورهای عربی با اروپا و اسرائیل میتواند موازنه سیاسی منطقه را تغییر دهد. کنار ماندن ایران از چنین پروژههایی خطر انزوای سیاسی را افزایش میدهد، اما ورود تدریجی و هدفمند میتواند فرصتی برای بازتعریف نقش منطقهای تهران باشد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
