بحران در بازار برنج؛ سیاست‌های اشتباه وزارت جهاد، گرانی و رانت را شعله‌ور کرد

به گزارش اطلاع با ما، گرانی و رانت – بازار برنج ایران در ماه‌های اخیر شاهد یکی از پرنوسان‌ترین دوره‌های خود بوده است؛ جایی که تصمیم‌های ناهماهنگ وزارت جهاد کشاورزی درباره واردات، قیمت‌گذاری و نظارت، منجر به افزایش شدید قیمت‌ها و شکل‌گیری رانت در زنجیره تأمین شد.

سیاست اشتباه در واردات و حذف برنج پاکستانی

در اردیبهشت‌ماه، دولت با هدف کنترل قیمت‌ها، واردات برنج‌های باکیفیتی مانند برنج پاکستانی را محدود کرد و به واردکنندگان توصیه نمود انواع ارزان‌تر را وارد کنند. این تصمیم، برخلاف انتظار، باعث شد بازار از تعادل خارج شود و قیمت برنج خارجی به‌مراتب بالاتر از نرخ مصوب برسد.

در نتیجه، برنج پاکستانی که پیش‌تر با قیمت مصوب بین ۱۱۰ تا ۱۶۰ هزار تومان عرضه می‌شد، از بازار حذف شد و جای آن را برنج‌های بی‌کیفیت‌تر با قیمت‌های بالا گرفت. برنج هندی نیز که باید در بازه ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان فروخته می‌شد، با نرخ‌های بالاتری به دست مصرف‌کننده رسید.

افشاگری و ورود پرونده به قوه قضاییه

پس از افشاگری وزیر جهاد کشاورزی درباره سود کلان یک واردکننده (حدود ۲۵۰ میلیون دلار از محل فروش دوبرابری برنج وارداتی)، ماجرای گرانی برنج وارد مرحله تازه‌ای شد. این موضوع واکنش قوه قضاییه و سازمان بازرسی کل کشور را در پی داشت و سبب شد نظارت بر فرآیند واردات و توزیع برنج افزایش یابد.

سقوط رقابت و افزایش قیمت برنج ایرانی

حذف برنج پاکستانی، که نقش ضربه‌گیر قیمت در بازار داخلی داشت، اثر دومینویی ایجاد کرد. در سه‌ماهه گذشته، قیمت انواع برنج ایرانی مانند فجر، ندا و شیرودی به‌طور متوسط بیش از ۴۰ درصد رشد داشته و اکنون هر کیلو بین ۱۶۰ تا ۲۲۰ هزار تومان معامله می‌شود.
کارشناسان می‌گویند این جهش قیمتی نه‌تنها به اختلاف نرخ ارز مربوط است، بلکه از انجماد ناگهانی مسیرهای وارداتی نیز ناشی می‌شود.

کاهش ۳۵ درصدی واردات برنج

طبق برآورد مرکز مطالعات کشاورزی ایران، میزان واردات برنج در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۵ درصد کاهش یافته است که بخش عمده آن به توقف واردات از پاکستان برمی‌گردد. این کاهش باعث شده انبارها تقریباً خالی شوند و احتمال کمبود در زمستان افزایش یابد.

وعده ارزانی با توزیع ۷۴ هزار تن برنج

در حالی‌که انتقادها از سیاست‌های وزارت جهاد ادامه دارد، مدیرعامل شرکت بازرگانی دولتی وعده داده است که از هفته آینده ۷۴ هزار تن برنج خارجی با نرخ مصوب وارد بازار شود.
بر اساس اعلام رسمی، قیمت برنج هندی برای مصرف‌کننده حدود ۵۹ هزار و ۸۰۰ تومان و برنج پاکستانی رقم ۳۸۶ حدود ۴۶ هزار تومان تعیین شده است.

با این حال، فعالان بازار نسبت به تحقق این وعده تردید دارند؛ زیرا در شهریورماه نیز وعده مشابهی داده شد که هرگز عملی نشد. آنان هشدار می‌دهند در صورت عدم اصلاح سیاست‌های وارداتی، بازار در اسفند با جهش دوباره قیمت‌ها روبه‌رو خواهد شد.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام