به گزارش اطلاع با ما ، آرش کمانگیر : رونمایی از مجسمههای شاپور ساسانی و والرین در کنار ایستگاه مریم مقدس، بحثهایی درباره نسبت دین و ملیت برانگیخت. اما واقعاً آیا ترویج هویت ایرانی با مبانی اسلامی در تضاد است؟ پاسخ در فهم تفاوت «ایرانگرایی هویتی» و «ایرانگرایی سیاسی» نهفته است؛ جایی که اسلام نه از شاپور میهراسد و نه از آرش، چون این دو در امتداد گفتمان مقاومت تعریف میشوند.
رونمایی از ایستگاه متروی «مریم مقدس» با نقوش مذهبی و سپس نصب مجسمه شاپور ساسانی در میدان انقلاب، موجی از واکنشها را به دنبال داشت. برخی این اتفاقها را تناقض در رفتار حاکمیت دانستند و نوشتند: «اگر چنین کاری را شهردار اصلاحطلب میکرد، جنجال به پا میشد!» اما آیا واقعاً ما با یک تضاد مواجهایم یا دو پدیده کاملاً متفاوت را در یک قاب اشتباه تفسیر میکنیم؟
روایت معروفی از امام خمینی درباره موسیقی وجود دارد که کلید فهم این ماجراست. ایشان میگویند: «همان موسیقی اگر از رادیوی شاه پخش شود حرام است، اما اگر از رسانه نظام اسلامی باشد، حلال است.» اکبر ایرانی در تحلیل این نگاه توضیح میدهد که حرمت یا حلیت در نیت و کارکرد نهفته است، نه در ظاهر پدیده. موسیقی، مجسمه یا نمادهای ملی وقتی در خدمت گفتمان ظلم و طاغوت باشند، حرام و انحرافیاند؛ اما همانها اگر در خدمت عدالت، ایمان و مقاومت باشند، تقدس مییابند.
امروز وقتی مردم مجسمه شاپور ساسانی را میبینند، هدف بزرگداشت یک شاه نیست؛ بلکه یادآوری عزت، استقلال و ایستادگی ملتی است که هزاران سال در برابر بیگانه سر خم نکرده است. آرش کمانگیر هم در ذهن امروز جامعه، دیگر افسانهای اسطورهای نیست؛ نمادی از سربازان پدافند و هوافضاست که جان بر سر خاک مینهند. در میدان انقلاب، زانو زدن والرین مقابل شاپور، تنها صحنهای تاریخی نیست؛ بلکه بازتابی از استمرار همان روح مقاومت است که در گفتمان انقلاب اسلامی تجلی یافته است.
اسلامی که در ایستگاه متروی «مریم مقدس» حضرت مسیح و مریم را تکریم میکند، از مجسمه شاپور و آرش نیز نمیترسد. چون در هر دو مورد، با روایت اسلامی و انقلابی از تاریخ و انسان مواجهیم. اسلامی که خود را محدود نمیکند، میتواند همه ارزشهای انسانی را در منظومه الهی خود جای دهد. در این روایت، ایراندوستی بخشی از ایمان است نه در تعارض با آن.
ایرانگرایی در برابر اسلام: رویکردی که در دهه ۹۰ به دنبال جایگزینی هویت ایرانی بهجای هویت اسلامی بود.
ایرانگرایی در ذیل اسلام: نگاهی که وطندوستی، مقاومت و پاسداری از خاک را امتداد ایمان میبیند.
رویکرد دوم همان است که امروز در مجسمهها، نقوش و نمادهای شهری بازتاب یافته و نهتنها اسلام را تهدید نمیکند، بلکه آن را در فرهنگ و تاریخ ایران ریشهدارتر میسازد.
ما نه دچار تعارض شدهایم و نه دوگانگی. آنچه در ظاهر متناقض به نظر میرسد، در حقیقت دو روایت از یک ریشه است: اسلام و ایران، دو خط موازی نیستند؛ دو وجه از یک هویتاند که در میدان انقلاب، در چهره آرش و زیر پرچم یا زهرا(س) به هم میرسند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
