آیا قفقاز جنوبی به دام تازهای برای امنیت ملی ایران تبدیل میشود؟
به گزارش اطلاع با ما، تحولات جدید در قفقاز جنوبی با نقشآفرینی مستقیم آمریکا، احداث کریدور استراتژیکی در مرز ایران و ارمنستان را در پی دارد؛ کریدوری که میتواند اختناقی ژئوپلیتیک برای ایران ایجاد کند و حضور واشنگتن را بدون جنگ به مرزهای شمال غربی کشور بکشاند. این رویداد، هشداری جدی برای سیاستگذاران ایرانی در حوزه امنیت منطقهای است.
در حالیکه ایران سالهاست با چالشهای ژئوپلیتیکی در خاورمیانه و خلیج فارس مواجه بوده، اکنون تحولی عمیقتر و پرپیامدتر در شمال غرب کشور در حال شکلگیری است. امضای پیمان صلح بین **الهام علیاف** و **نیکول پاشینیان** به میزبانی **دونالد ترامپ** در کاخ سفید، نه فقط صلحی دوجانبه بلکه ایجاد یک کریدور استراتژیک به نام **کریدور زنگهزور** را در پی دارد؛ کریدوری که توسعه و کنترل آن به مدت ۹۹ سال به ایالات متحده واگذار میشود.
این کریدور که به طول ۴۳ کیلومتر در امتداد مرز ایران و ارمنستان قرار دارد، از منظر ژئوپلیتیک یک دگرگونی اساسی به شمار میرود. آمریکا با به دست گرفتن کنترل آن، بدون حضور نظامی مستقیم، عملاً به مرز شمالغربی ایران وارد میشود. این یعنی فشارهای راهبردی واشنگتن از خلیج فارس اکنون به قفقاز نیز کشیده میشود.
از منظر بازیگران منطقهای، ترکیه و آذربایجان با هدایت این توافقنامه و اعطای اختیار به آمریکا، به دنبال حذف ایران از معادلات ژئواکونومیک منطقه هستند. آنها تلاش دارند با واگذاری پروژه به یک بازیگر فرامنطقهای، مانع از مخالفت جدی ایران شوند و فشارها را متوجه واشنگتن کنند.
کریدور زنگهزور بخشی از جنگ خاموش و بدون گلولهای است که هدف آن حذف تدریجی ایران، روسیه و چین از مسیرهای مهم ارتباطی است. در واقع، منطقه قفقاز اکنون به یکی از میدانهای مهم نبرد ژئوپلیتیکی تبدیل شده که نتیجه آن، شکلگیری جغرافیای جدیدی در حملونقل، انرژی و قدرت در غرب آسیاست.
روسیه که در مرزهای غربی خود درگیر جنگ با ناتو است، اکنون در معرض از دست دادن عمق استراتژیک خود در قفقاز نیز قرار دارد. اگرچه مسکو تاکنون واکنش قاطعی نشان نداده، اما ممکن است در آینده نزدیک برای حفظ موازنه، به همکاری راهبردی با ایران روی آورد. پرسش کلیدی این است که آیا روسیه همچنان در لاک «بیعملی تاکتیکی» خود باقی میماند یا در کنار ایران، به مقابله با این فشار نوظهور میپردازد؟
در مجموع، **کریدور زنگهزور و تهدید ژئوپلیتیک ایران** در قفقاز جنوبی، آزمونی سرنوشتساز برای دستگاه دیپلماسی، شورای عالی امنیت ملی و نهادهای امنیتی کشور است. اتخاذ تصمیمات راهبردی و فراتر از بیانیههای تکراری، لازمه مواجهه با چالشی است که نه تنها موقعیت ایران در قفقاز بلکه نقش آن در نقشه اقتصادی و سیاسی منطقه را تهدید میکند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ