به گزارش اطلاع با ما ، کریدور حجاز با هدف اتصال مدیترانه به دریای عرب، یکی از مهمترین پروژههای ترانزیتی منطقه محسوب میشود. این مسیر چه تأثیری بر تنگه هرمز، تجارت جهانی و جایگاه ایران خواهد داشت؟
احیای کریدور حجاز بهعنوان یک مسیر ریلی میان دریای مدیترانه و دریای عرب، توجه بسیاری از تحلیلگران حوزه حملونقل و تجارت را جلب کرده است. این پروژه با هدف توسعه مسیرهای زمینی، افزایش تنوع در شبکههای ترانزیتی و کاهش وابستگی به برخی گلوگاههای دریایی مطرح شده و در صورت اجرا میتواند بر رقابت کریدورهای منطقهای، جایگاه کشورهای مسیر و روند تجارت بینالمللی اثرگذار باشد.
طرح جدید کریدور حجاز بر توسعه یک مسیر ریلی متمرکز است که کشورهای ترکیه، سوریه، اردن، عربستان سعودی و عمان را به یکدیگر متصل میکند. هدف این مسیر، ایجاد ارتباط زمینی میان سواحل مدیترانه و دریای عرب است تا بخشی از جابهجایی کالا از مسیرهای ریلی انجام شود.
این پروژه در واقع نسخهای مدرن از مسیر تاریخی راهآهن حجاز به شمار میرود که با نیازهای امروز حملونقل و تجارت بینالمللی بازطراحی شده است.
در سالهای اخیر رقابت میان کریدورهای ترانزیتی شدت گرفته و کشورها تلاش میکنند سهم بیشتری از تجارت جهانی را به خود اختصاص دهند. ایجاد مسیرهای جایگزین برای انتقال کالا، کاهش زمان حملونقل و افزایش امنیت زنجیره تأمین از مهمترین اهداف چنین پروژههایی است.
کریدور حجاز نیز در همین چارچوب تعریف میشود و میتواند گزینهای جدید برای انتقال بخشی از کالاها میان اروپا، غرب آسیا و سواحل اقیانوس هند فراهم کند.
ترکیه طی سالهای اخیر سرمایهگذاری گستردهای در حوزه حملونقل ریلی و لجستیک انجام داده و تلاش کرده موقعیت خود را بهعنوان یکی از مراکز مهم ترانزیت منطقه تقویت کند.
پیشبرد پروژههای ریلی، توسعه زیرساختهای حملونقل و اتصال به مسیرهای بینالمللی، بخشی از راهبرد این کشور برای افزایش سهم خود در تجارت میان آسیا، اروپا و خاورمیانه محسوب میشود.
یکی از اهداف مطرحشده برای این کریدور، ایجاد گزینهای مکمل برای جابهجایی کالا در کنار مسیرهای دریایی است. اتصال بنادر عمان به شبکه ریلی منطقه میتواند بخشی از کالاها را بدون عبور از برخی مسیرهای سنتی منتقل کند.
با این حال، بسیاری از کارشناسان معتقدند ظرفیت حملونقل ریلی با حجم جابهجایی کالا از مسیرهای دریایی قابل مقایسه نیست و این پروژه بیشتر نقش تنوعبخشی به مسیرهای تجاری را ایفا خواهد کرد تا جایگزینی کامل آنها.
در صورت تکمیل این مسیر، عمان میتواند جایگاه پررنگتری در شبکه حملونقل منطقه به دست آورد. توسعه بنادر این کشور و اتصال آنها به خطوط ریلی، فرصتهای تازهای برای جذب بخشی از جریان کالاهای بینالمللی ایجاد میکند.
این تحول میتواند رقابت میان بنادر منطقه را افزایش داده و مسیرهای جدیدی را پیش روی شرکتهای حملونقل قرار دهد.
کریدور حجاز تنها یکی از پروژههای بزرگ حملونقل در غرب آسیاست. در سالهای اخیر مسیرهایی مانند کریدور شمال–جنوب، کریدور میانی، جاده توسعه عراق و طرحهای مشابه نیز با هدف افزایش سهم کشورها از تجارت جهانی مطرح شدهاند.
به همین دلیل، آینده تجارت منطقه بیش از گذشته به رقابت میان این شبکههای ترانزیتی وابسته خواهد بود.
ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی خود همچنان یکی از مسیرهای مهم اتصال شمال و جنوب آسیا به شمار میرود. با این حال، توسعه مسیرهای جایگزین میتواند رقابت در حوزه ترانزیت را افزایش دهد و ضرورت تکمیل زیرساختهای حملونقل، توسعه خطوط ریلی و تقویت همکاریهای منطقهای را بیش از گذشته برجسته کند.
در مقابل، ظرفیتهای جغرافیایی ایران، دسترسی همزمان به آبهای جنوبی و شمالی و قرار گرفتن در مسیر کریدورهای بینالمللی همچنان از مهمترین مزیتهای کشور در حوزه ترانزیت محسوب میشود.
اجرای چنین پروژهای نیازمند سرمایهگذاری قابل توجه، توسعه زیرساختهای ریلی، هماهنگی میان کشورهای مسیر و ایجاد شرایط مناسب برای بهرهبرداری بلندمدت است.
همچنین تکمیل شبکههای حملونقل در برخی مناطق، تأمین منابع مالی و هماهنگیهای فنی از جمله عواملی هستند که میتوانند بر زمانبندی اجرای پروژه اثر بگذارند.
کریدور حجاز یکی از پروژههای مهم حملونقل منطقهای است که با هدف توسعه مسیرهای زمینی و افزایش تنوع شبکههای تجاری مطرح شده است. اگر این طرح به مرحله اجرا برسد، میتواند بر رقابت کریدورهای بینالمللی، جایگاه کشورهای مسیر و الگوی جابهجایی کالا در غرب آسیا اثر بگذارد. در عین حال، موفقیت آن به عوامل متعددی از جمله تکمیل زیرساختها، همکاری کشورهای مشارکتکننده و شرایط اقتصادی و فنی پروژه وابسته خواهد بود.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
