چرا قیمت‌ها پایین نمی‌آیند؟ پاسخ تورم به سفره شب یلدا

به گزارش اطلاع با ما ، فائزه فداکار دمرچی درسی: شب یلدای امسال برای بسیاری از خانواده‌های ایرانی به گران‌ترین شب سال تبدیل شده است. مقایسه هزینه‌های سفره یلدا در یک دهه گذشته نشان می‌دهد قیمت‌ها بیش از ۱۸ برابر شده‌اند؛ افزایشی که نه با تغییر الگوی مصرف، بلکه با تورم مزمن و سیاست‌های اقتصادی ناپایدار توضیح داده می‌شود. این گزارش، با نگاهی تحلیلی، ریشه‌های گرانی‌های مداوم را بررسی می‌کند.

یلدا؛ آیینی که زیر فشار قیمت‌ها خم شد

یلدا برای ایرانی‌ها تنها یک شب نیست؛ نمادی از هم‌نشینی، سنت و امید است. اما این آیین کهن، سال‌هاست زیر سایه گرانی‌ها رنگ باخته است. امسال نیز بازار میوه، آجیل و شیرینی در حالی داغ شده که توان خرید بسیاری از خانوارها به سردی گراییده و سفره‌ها کوچک‌تر از همیشه چیده می‌شوند.

وقتی توصیه جای سیاست می‌نشیند

در سال‌های گذشته، به‌جای ارائه راهکارهای ساختاری برای مهار تورم، گاه توصیه‌هایی درباره «تغییر الگوی مصرف» مطرح شده است. این نگاه، عملاً مسأله را از سطح سیاستگذاری به رفتار مردم منتقل می‌کند؛ در حالی که تورم، پدیده‌ای کلان و نتیجه تصمیم‌های پولی، مالی و مدیریتی است، نه انتخاب میان هندوانه و انار.

مقایسه ۱۰ ساله؛ عددها چه می‌گویند؟

بررسی هزینه سفره شب یلدا طی یک دهه گذشته نشان می‌دهد قیمت اقلام اصلی از میوه و آجیل تا یک شام ساده، رشدی بی‌سابقه داشته‌اند. در حالی که هزینه یک یلدای ساده در میانه دهه ۹۰ برای یک خانواده چهار نفره چند صد هزار تومان بود، امروز همان سبد به چند میلیون تومان رسیده است. این افزایش، بسیار فراتر از رشد دستمزدها بوده و شکاف قدرت خرید را عمیق‌تر کرده است.

دستمزد بالا رفت، سفره کوچک‌تر شد

اگرچه حداقل حقوق اسمی کارگران طی سال‌های اخیر افزایش یافته، اما شتاب تورم به‌مراتب بیشتر بوده است. نتیجه آنکه امروز یک شب ساده دورهمی، می‌تواند بخش قابل توجهی از درآمد ماهانه یک خانوار را ببلعد. این تناقض، نشانه‌ای روشن از کاهش ارزش پول ملی و ناکارآمدی سیاست‌های جبرانی است.

چرا قیمت‌ها پایین نمی‌آیند؟

تورم در ایران حاصل یک چرخه معیوب است:
کسری بودجه → استقراض و خلق پول → کاهش ارزش پول → افزایش انتظارات تورمی → رشد مداوم قیمت‌ها.
تا زمانی که این زنجیره به‌صورت همزمان اصلاح نشود، کنترل‌های مقطعی بازار یا توصیه‌های اخلاقی، تنها نقش مُسکن دارند و اثر پایدار نخواهند داشت.

اعتماد؛ حلقه گمشده مهار تورم

تورم فقط یک مسأله اقتصادی نیست؛ بحران اعتماد نیز هست. وقتی مردم به ثبات سیاست‌ها و وعده‌ها اطمینان ندارند، رفتارهای اقتصادی‌شان نیز تورم‌زا می‌شود. بدون شفافیت، انضباط مالی و استقلال سیاست پولی، هیچ برنامه‌ای نمی‌تواند گرانی را به‌طور واقعی مهار کند.

گرانی شب یلدا، نمادی از یک مسأله بزرگ‌تر است: تورمی که سال‌هاست با اقتصاد ایران گره خورده. تا زمانی که اصلاحات عمیق در سیاست‌های مالی و پولی انجام نشود و اعتماد عمومی بازسازی نگردد، افزایش حقوق‌ها تنها به اعدادی بزرگ‌تر روی کاغذ تبدیل می‌شود؛ با سفره‌هایی که هر سال کوچک‌تر می‌شوند.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام