به گزارش اطلاع با ما ، مسکن و خوراک : الگوی هزینهکرد خانوار ایرانی طی یک دهه گذشته بهشدت دگرگون شده است. افزایش مداوم تورم باعث شده سهم اقلام ضروری مانند مسکن و خوراک، بخش بزرگی از درآمد سالانه را به خود اختصاص دهد؛ بهگونهای که سایر هزینهها به حاشیه رانده شدهاند.
بررسی دادههای هزینهای خانوار نشان میدهد از اواخر دهه ۱۳۹۰، فشار تورمی بهتدریج ساختار مصرف خانوادهها را تغییر داده است. رشد پیوسته قیمتها باعث شده بخش بزرگی از درآمد، صرف نیازهای پایه شود و سهم هزینههای انتخابی بهطور محسوسی کاهش یابد.
در شهرهای ایران، مسکن به اصلیترین محور فشار هزینهای تبدیل شده است. سهم بالای هزینههای مرتبط با اجاره، خدمات و نگهداری مسکن، باعث شده نزدیک به نیمی از هزینههای غیرخوراکی خانوار شهری به این بخش اختصاص یابد. در کنار آن، خوراکیها نیز همچنان سهم قابل توجهی از درآمد را مصرف میکنند و عملاً فضای مانور مالی خانوادهها را محدود میسازند.
در مناطق روستایی، تصویر متفاوتی دیده میشود. اگرچه هزینه کل سالانه کمتر از شهرهاست، اما سهم خوراکیها از کل هزینه بهمراتب بالاتر است. این موضوع نشان میدهد افزایش قیمت مواد غذایی، فشار مستقیمتری بر معیشت روستاییان وارد کرده و امکان کاهش این هزینهها بسیار محدود است.
حملونقل، بهداشت و درمان و خدمات ارتباطی همچنان سهم ثابتی از هزینهها دارند، اما بخشهایی مانند تفریح، فرهنگ و خدمات غیرضروری به کمترین سطح خود رسیدهاند. این کاهش، نشانهای از تغییر اولویتها در سبد مصرف خانوار و تمرکز ناخواسته بر بقا بهجای رفاه است.
مقایسه روند هزینهها طی یک دهه گذشته نشان میدهد هزینه کل خانوار، چه در شهر و چه در روستا، چندین برابر شده است. این رشد سریع هزینهها، در حالی رخ داده که درآمدها همگام با آن افزایش نیافته و شکاف میان دخل و خرج خانوارها عمیقتر شده است.
تصویر کلی از الگوی هزینه خانوار ایرانی نشان میدهد مسکن و خوراک، دو محور اصلی فشار اقتصادی هستند. تا زمانی که این دو بخش کنترل نشوند، سایر سیاستهای حمایتی تأثیر محدودی بر بهبود رفاه خانوار خواهند داشت.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
