به گزارش اطلاع با ما ، ایران در حالی برای بازگشایی تنگه هرمز با میانجیگری عمان مذاکره میکند که تهران این مسیر راهبردی را اهرمی برای گرفتن تضمین از آمریکا میداند. تحلیلگران معتقدند ایران نمیخواهد بدون دریافت امتیازات موردنظر، برگ برنده خود را واگذار کند و بازگشت به تعهدات توافق پیشین را یکی از شروط اصلی میداند.
تنگه هرمز بار دیگر به یکی از مهمترین محورهای مناقشه میان ایران و آمریکا تبدیل شده است؛ مسیری راهبردی که تهران اکنون از آن نه صرفاً بهعنوان یک گذرگاه دریایی، بلکه بهعنوان ابزاری برای گرفتن تضمینهای سیاسی و اقتصادی از واشنگتن استفاده میکند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، ایران بازگشایی کامل تنگه را به مجموعهای از مطالبات از آمریکا پیوند زده است؛ مطالباتی که بخش عمده آنها پیشتر در چارچوب تفاهمی میان دو طرف مطرح شده بود اما در ادامه با شکست مواجه شد.
تحلیلگران معتقدند مسئله اصلی برای تهران، دریافت امتیاز مستقیم از عبور کشتیها نیست؛ بلکه ایران تلاش دارد از موقعیت خود در تنگه برای اطمینان از اجرای تعهدات آمریکا استفاده کند.
نگرانی اصلی این است که با باز شدن تنگه، فشار موجود از روی واشنگتن برداشته شود و دولت ترامپ بدون رسیدن به یک توافق پایدار، از ادامه مذاکرات فاصله بگیرد.
از این منظر، تنگه هرمز برای ایران به یک ابزار چانهزنی تبدیل شده است؛ ابزاری که میتواند هم بر بازار انرژی اثر بگذارد و هم کشورهای وابسته به مسیر صادرات نفت و تجارت دریایی در خلیج فارس را برای اعمال فشار دیپلماتیک بر واشنگتن ترغیب کند.
علی واعظ، مدیر پروژه ایران در گروه بینالمللی بحران، وضعیت تنگه هرمز را به «شمشیر داموکلس» بر فراز سر ترامپ تشبیه کرده است.
این تعبیر نشان میدهد که اهمیت هرمز برای ایران تنها در امکان محدود کردن تردد دریایی خلاصه نمیشود. تهران میخواهد تا زمانی که درباره سایر بخشهای مناقشه به نتیجه نرسیده، مهمترین اهرم فشار خود را از دست ندهد.
در چنین شرایطی، بازگشایی تنگه میتواند به بخشی از یک توافق گستردهتر تبدیل شود؛ توافقی که در آن موضوعات اقتصادی، تحریمها، مسائل امنیتی و برنامه هستهای ایران نیز مورد مذاکره قرار گیرد.
مطالبات اعلامشده از سوی ایران شامل لغو تحریمهای مرتبط با صادرات نفت و محصولات پتروشیمی، پایان محاصره دریایی، خروج نیروهای نظامی آمریکا از اطراف ایران، آزادسازی داراییهای مسدودشده و توقف برخی اقدامات علیه متحدان تهران در منطقه است.
موضوع پرداخت غرامت جنگی نیز در میان خواستههای مطرحشده قرار گرفته است؛ مطالبهای که نسبت به مفاد تفاهم قبلی تفاوت دارد.
ایران با طرح این شروط تلاش دارد بازگشایی هرمز را از یک اقدام یکجانبه خارج کند و آن را به بخشی از یک بسته سیاسی بزرگتر تبدیل کند.
در این میان، عمان نقش مهمی در رایزنیهای مرتبط با تردد در تنگه هرمز ایفا میکند. مذاکرات کارشناسی درباره نحوه عبور و مرور در این مسیر طبق اظهارات مقامهای ایرانی در مراحل پایانی قرار گرفته است.
با این حال، رسیدن به تفاهم فنی با عمان لزوماً به معنای بازگشایی فوری تنگه نیست. تهران تأکید کرده که تصمیم نهایی درباره باز شدن مسیر، به برآورده شدن شروطی بستگی دارد که از طریق میانجیها به طرف مقابل منتقل شده است.
بنابراین، حتی اگر چارچوب تردد دریایی مشخص شود، گره اصلی همچنان در سطح مذاکرات سیاسی میان ایران و آمریکا باقی خواهد ماند.
دونالد ترامپ در اظهارات اخیر خود ابراز امیدواری کرده ایران در نهایت تحت فشار مشکلات اقتصادی و تورم کوتاه بیاید. در مقابل، تحلیلگران میگویند تهران نیز تلاش میکند از همین فشارها برای گرفتن تضمینهای بیشتر استفاده کند.
مسئله اعتماد میان دو طرف در این میان اهمیت ویژهای دارد. ایران تجربه شکست تفاهم قبلی را پیش روی خود دارد و نمیخواهد پیش از دریافت تضمینهای کافی، ابزار فشار اصلی خود را کنار بگذارد.
از نگاه تهران، مسئله فقط دستیابی به یک توافق روی کاغذ نیست؛ بلکه این است که آمریکا چگونه میتواند نشان دهد در عمل نیز به تعهدات خود پایبند خواهد ماند.
آینده تنگه هرمز اکنون به مجموعهای از مسائل بههمپیوسته وابسته شده است؛ از نحوه تردد کشتیها گرفته تا تحریمهای اقتصادی، روابط ایران و آمریکا و پرونده هستهای.
اگر مذاکرات به سمت احیای یک چارچوب توافقی پیش برود، امکان دارد بازگشایی هرمز بخشی از یک توافق گستردهتر باشد. اما اگر اختلافات سیاسی باقی بماند، بعید است تهران بهسادگی مهمترین اهرم فشار خود را واگذار کند.
به همین دلیل، هرمز در شرایط فعلی فقط یک مسیر حیاتی برای تجارت و انرژی نیست؛ بلکه به یکی از مهمترین کارتهای چانهزنی ایران در برابر دولت ترامپ تبدیل شده است؛ کارتی که تهران ظاهراً قصد ندارد آن را بدون دریافت تضمینهای مشخص روی میز مذاکره کنار بگذارد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
