به گزارش اطلاع با ما، مکانیسم ماشه – مکانیسم ماشه یا اسنپبک در توافق برجام، راهکاری برای بازگرداندن خودکار تحریمهای شورای امنیت علیه ایران در صورت نقض تعهدات هستهای است. طبق این سازوکار، در صورت اعتراض یکی از اعضای ۵+۱ به عدم پایبندی ایران، بدون نیاز به رأیگیری، تمامی شش قطعنامه قبلی علیه ایران مجدداً اعمال میشود.
بر اساس توافق برجام، مهرماه ۱۴۰۴ (اکتبر ۲۰۲۵) آخرین مهلت استفاده از مکانیسم ماشه است. پس از این تاریخ، اگر سه کشور اروپایی (انگلیس، فرانسه، آلمان) اقدام به فعالسازی نکنند، این سازوکار به پایان میرسد و قطعنامههای پیشین شورای امنیت برای همیشه از میان برداشته میشود.
با توجه به تحولات اخیر، از جمله افزایش سطح غنیسازی اورانیوم و تنشهای ایران با آژانس، احتمال فعالسازی مکانیسم ماشه توسط اروپا بالاست؛ مگر اینکه توافقی مطمئن و جدید میان ایران و طرفهای غربی پیش از مهر ۱۴۰۴ حاصل شود.
حسین شریعتمداری، مدیرمسئول روزنامه کیهان، این سازوکار را «تفنگ بیفشنگ» میداند و معتقد است اثرگذاری واقعی ندارد. در مقابل، حمید ابوطالبی آن را «توپخانهای پر از گلوله» میخواند که فعالسازی آن میتواند اقتصاد ایران را به سمت بحرانی جدی سوق دهد.
در صورت فعالشدن مکانیسم ماشه، تمام تحریمهای بینالمللی شورای امنیت به حالت قبل از برجام بازمیگردد. تجربه تحریمهای پیشین نشان داده که چنین وضعیتی میتواند خسارتهای اقتصادی سنگینی بر کشور تحمیل کند؛ حتی بیش از خسارتهای مستقیم ناشی از جنگ نظامی.
جنگ ۱۲ روزه اخیر اگرچه آثار امنیتی و نظامی خاص خود را داشت، اما میتواند زمینهای برای تشدید فشار دیپلماتیک و فعالسازی مکانیسم ماشه توسط غرب باشد. درک این تهدید و یافتن راهکارهای دیپلماتیک برای جلوگیری از بازگشت تحریمهای بینالمللی، در ماههای منتهی به مهر ۱۴۰۴ اهمیت حیاتی دارد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
