به گزارش اطلاع با ما، مکانیزم ماشه : مکانیزم ماشه که در قالب برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ تعریف شده، در صورت فعالسازی میتواند به بازگشت خودکار تحریمهای سازمان ملل علیه ایران منجر شود. امیررضا اعتمادی، کارشناس اقتصادی، در تحلیلی ابعاد سیاسی، حقوقی و اقتصادی این سازوکار را بررسی کرده و تأکید دارد که حتی در صورت بازگشت تحریمها، اقدام نظامی علیه ایران مشروعیت ندارد.
امیررضا اعتمادی، کارشناس اقتصادی، در یادداشتی تحلیلی به بررسی پیامدهای احتمالی فعالسازی مکانیزم ماشه علیه ایران پرداخته و تأکید کرده است که ابعاد حقوقی، سیاسی و اقتصادی این سازوکار میتواند آینده برجام و تعامل ایران با جهان را تحت تأثیر قرار دهد.
قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل که در سال ۲۰۱۵ و پس از امضای توافق هستهای (برجام) تصویب شد، مکانیسمی به نام مکانیزم ماشه (Snapback) را در خود جای داده است. این سازوکار به طرفهای برجام اجازه میدهد در صورت ادعای “عدم پایبندی اساسی ایران”، تحریمهای پیشین شورای امنیت را بازگردانند.
بر اساس سازوکار مکانیزم ماشه، اگر یکی از طرفها معتقد باشد ایران تعهدات خود را نقض کرده، میتواند شکایت را به کمیسیون مشترک ارجاع دهد. در صورت عدم حل اختلاف در ۱۵ روز، موضوع به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع میشود. شورای امنیت ۳۰ روز زمان دارد تا درباره ادامه تعلیق تحریمها تصمیم بگیرد.
در صورتی که در این مدت، قطعنامهای جدید برای تمدید تعلیق تحریمها تصویب نشود، تمامی تحریمهای قبلی شورای امنیت بهطور خودکار بازمیگردند؛ حتی بدون نیاز به رأیگیری یا اجماع.
اعتمادی در تحلیل خود سه سناریو را برای پایان مهلت ۳۰ روزه مطرح میکند:
او تأکید میکند که در وضعیت فعلی، احتمال بازگشت تحریمها بالا ارزیابی میشود.
برخلاف سازوکارهای شناختهشده در حقوق معاهدات، مکانیزم ماشه مفهومی نوظهور است و در نظام حقوقی بینالملل سابقهای ندارد. در عرف حقوقی، اصل «توقف اجرای تعهدات متقابل» وجود دارد، اما Snapback به معنای بازگشت یکجانبه تحریمها، بیشتر محصول توافق سیاسی برجام است تا یک نهاد حقوقی تثبیتشده.
یکی از نگرانیهای عمومی از فعالسازی مکانیزم ماشه، احتمال حمله نظامی به ایران است. اما اعتمادی تأکید میکند که قرار گرفتن ایران ذیل فصل هفتم منشور سازمان ملل، الزاماً به معنای مشروعیت اقدام نظامی نیست.
بر اساس مواد ۴۱ و ۴۲ منشور، شورای امنیت ابتدا باید از ابزارهای غیرنظامی از جمله تحریمهای اقتصادی استفاده کند. در قطعنامههای قبلی علیه ایران، صراحتاً اقدامات محدود به ماده ۴۱ شدهاند. به این ترتیب، بازگشت تحریمها در صورت فعال شدن مکانیزم ماشه، به معنای محاصره اقتصادی است نه اقدام نظامی.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
