به گزارش اطلاع با ما ، خودرو: با وجود جریمههای روزانه ۲۰۰ هزار تومانی برای خودروهای دودزا و الزام معاینه فنی دورهای، همچنان خیابانهای تهران و کلانشهرها مملو از وسایل نقلیهای است که دود غلیظ از آنها به آسمان میرود. بهنظر میرسد قوانین سختگیرانه بدون نظارت مؤثر، فقط روی کاغذ اجرا میشوند و ریشه مشکل را باید در اقتصاد، ضعف نظارت و عادت خطرناک مردم به آلودگی هوا جستوجو کرد.
هرچند قوانین معاینه فنی برای خودروهای عمومی از سال اول تولید اجباری است، اما آمارها نشان میدهد بسیاری از رانندگان با ترفندهایی ساده از این فیلتر عبور میکنند. اجاره موقت کاتالیست، مراجعه به مراکز معاینه فنی در شهرهای اطراف و حتی تنظیم موقت موتور، از روشهایی است که به رانندگان کمک میکند برگهی معاینه فنی بگیرند بدون آنکه خودرویشان واقعاً سالم باشد. در این میان، بازار «کاتالیستهای اجارهای» بهصورت نیمهپنهان در حال فعالیت است؛ رانندگان با پرداخت حدود ۵۰۰ هزار تا یک میلیون تومان، قطعهای اجاره میکنند که فقط چند ساعت برای تست نصب میشود.
طبق گزارشهای رسمی، بیش از ۷۰ درصد تاکسیهای پایتخت برای معاینه فنی به مراکز خارج از شهر مراجعه میکنند؛ جایی که نظارتها بسیار ضعیفتر است. رانندگان میگویند صفهای طولانی و سختگیری مراکز شهری باعث میشود ترجیح دهند مسیر سادهتر را انتخاب کنند. در سوی دیگر، سازمانهایی مانند تاکسیرانی و شهرداری هم نظارت میدانی مؤثری ندارند و اغلب مسئولیت میان پلیس، شهرداری و دستگاههای دیگر پاسکاری میشود. نتیجه؟ خودروی دودزا همچنان در خیابان میماند و قانون فقط روی کاغذ اجرا میشود.
طبق آمار شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، پایتخت از ابتدای سال تنها شش روز هوای پاک داشته است. با این حال، حساسیت اجتماعی نسبت به آلودگی تقریباً از بین رفته است. جامعهشناسان معتقدند تکرار بحران بدون تغییر، باعث میشود مردم وضعیت ناسالم را «عادی» تلقی کنند. وقتی شهروندان میبینند طرحهای کاهش آلودگی تنها در حد شعار باقی میمانند، اعتمادشان به نهادها و انگیزهی مشارکتشان کاهش مییابد.
بخش بزرگی از رانندگان وسایل نقلیه فرسوده، نان خود را از همان خودرو درمیآورند. وقتی مبلغ اسقاط یک مینیبوس تنها ۳۵ میلیون تومان است اما ارزش آن در بازار تا ۸۰۰ میلیون میرسد، طبیعی است که کسی حاضر به تعویض نباشد. رانندگان میگویند: «اگر ماشین را اسقاط کنیم، دیگر نان شب نداریم.» تا زمانی که شکاف اقتصادی میان هزینه نوسازی و درآمد واقعی رانندگان برطرف نشود، هیچ قانونی—even با جریمههای سنگین—نمیتواند بازدارنده باشد.
مشکل خودروهای دودزا فقط ضعف قانون نیست؛ بلکه فقدان ارادهی اجرایی و بیتوجهی ساختاری به معیشت رانندگان است. اگر نهادهای متولی، طرح نوسازی و نظارت میدانی را همزمان اجرا نکنند، هر سال باید منتظر هوای آلودهتر و مردم بیتفاوتتر باشیم.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
