به گزارش اطلاع با ما، پدیده زیرمیزی در نظام سلامت ایران، بهویژه در برخی تخصصهای پزشکی و در مناطق شهری بزرگ، همچنان یک معضل جدی است. این پدیده که به دریافت مبالغ خارج از تعرفه از بیماران اشاره دارد، به دلیل عواملی چون دستمزد پایین پزشکان، رقابت غیرسالم، کمبود متخصص و ضعف نظارت ایجاد شده است. مقاله حاضر به تحلیل این پدیده و بررسی دلایل آن پرداخته و در ادامه به راهکارهایی همچون افزایش شفافیت تعرفهها، تقویت نظارت و ایجاد سامانههای گزارشدهی برای مقابله با این مشکل پرداخته است.
در نظام سلامت ایران، “زیرمیزی” به دریافت مبالغ غیررسمی از بیماران بهطور غیرقانونی توسط برخی پزشکان اطلاق میشود. این پدیده در برخی تخصصها، بهویژه در جراحیهای خاص و فوقتخصصی، زنان و زایمان و پوست و زیبایی، رایجتر است. اگرچه بسیاری از پزشکان با رعایت اصول اخلاقی و حرفهای از دریافت مبالغ اضافی خودداری میکنند، اما در برخی موارد این رفتار بهصورت آشکار و حتی در برخی مواقع در مناطق شهری بزرگ به یک هنجار نانوشته تبدیل شده است.
بیشتر بخوانید
تبلیغات پرزرقوبرق دستگاههای لاغری در فضای مجازی؛ حقیقت پشت پرده چیست؟
دلایل گسترش زیرمیزی یکی از عوامل اصلی گسترش زیرمیزی، دستمزد پایین پزشکان بهویژه در مناطق محروم است که برخی پزشکان به دلیل نیاز مالی از این روش استفاده میکنند. از طرف دیگر، در شهرهای بزرگ، برخی پزشکان با هدف رقابت یا افزایش پرستیژ خود، مبالغ خارج از تعرفه مطالبه میکنند. کمبود پزشک متخصص، بهویژه در رشتههایی چون جراحی قلب، مغز و اعصاب و زنان، عامل مهم دیگری است که باعث شده تقاضا بیشتر از عرضه باشد و پزشکان معدودی که هنوز در کشور ماندهاند، بتوانند خواستههای مالی غیررسمی را از بیماران مطالبه کنند.
نقش نهادهای نظارتی سازمانهای نظارتی چون وزارت بهداشت و نظام پزشکی مسئول کنترل و نظارت بر رفتار پزشکان هستند، اما با وجود این، گزارشها حاکی از آن است که نظارتها بهشکلی مؤثر و شفاف انجام نمیشود. فرآیند شکایت از پزشکان متخلف پیچیده است و بیماران بسیاری ترجیح میدهند سکوت کنند تا اینکه با پیامدهای احتمالی ناشی از شکایت روبهرو شوند.
زیرمیزی در کدام تخصصها شایعتر است؟ پدیده زیرمیزی بهویژه در تخصصهای حساس و ضروری چون جراحیهای خاص (مغز و اعصاب، قلب، ارتوپدی) و خدمات زنان و زایمان دیده میشود. در این حوزهها، کمبود پزشک متخصص و تقاضای بالای بیماران بهطور مستقیم با افزایش موارد زیرمیزی مرتبط است. علاوه بر این، در حوزههای زیبایی و پوست که بیمهها پوشش نمیدهند، مرز بین تعرفههای قانونی و غیررسمی بسیار مبهم است و همین امر به درخواستهای غیررسمی از بیماران دامن زده است.
مقایسه با سایر کشورها: چرا آنها موفقترند؟ در کشورهای پیشرفته، نظارتهای مؤثر و سیستمهای گزارشدهی شفاف برای تخلفات پزشکی وجود دارند که موجب کاهش تخلفات و تقویت اعتماد عمومی به پزشکان میشود. در این کشورها، تخلفاتی چون زیرمیزی بهسرعت شناسایی و با مجازاتهای جدی مواجه میشود، در حالی که در ایران این شفافیت و سرعت عمل در برخورد با تخلفات کم است.
راهکارهای مقابله با زیرمیزی
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
