به گزارش اطلاع با ما، تورم لوازم خانگی – بررسی دادههای تورمی خردادماه ۱۴۰۴ نشان از یک واقعیت تلخ برای خانوارهای ایرانی دارد: قیمت لوازم خانگی با سرعتی بسیار بالاتر از میانگین سایر کالاها و خدمات در حال افزایش است. تورم ماهانه کل کشور در این ماه به ۵.۹ درصد رسید، اما تورم ماهانه لوازم خانگی با ۹.۷ درصد ثبت شد. این اختلاف ۳.۸ واحد درصدی نشان میدهد که در تنها یک ماه، قیمت انواع لوازم خانگی دو برابر سریعتر از متوسط بازار افزایش یافته است. یخچال، ماشین لباسشویی، تلویزیون و سایر وسایل ضروری خانه، این ماه بیشترین فشار را بر بودجه خانوادهها وارد کردهاند. این شکاف معنادار، زنگ خطری برای سیاستگذاران و هشداری برای مصرفکنندگان است که بازار کالاهای بادوام در مسیری جدای از سایر بخشهای اقتصاد حرکت میکند.
اگر تورم ماهانه نگرانکننده است، شاخص نقطهبهنقطه وضعیت را بحرانیتر نشان میدهد. تورم نقطهبهنقطه کل کشور ۸۸.۶ درصد اعلام شده، اما این شاخص برای لوازم خانگی به ۱۱۱.۱ درصد رسیده است. به زبان سادهتر، خانوارها برای خرید یک یخچال یا ماشین لباسشویی امروز به طور متوسط بیش از دو برابر قیمت خرداد سال گذشته هزینه میکنند. این یعنی اگر خانوادهای سال پیش برای خرید یک لوازم خانگی ضروری یک میلیون تومان پرداخت میکرد، امروز باید بیش از دو میلیون و صد هزار تومان بپردازد. این جهش ۲۲.۵ واحد درصدی بالاتر از میانگین کشور، نشان از عمق بحران در این بخش دارد. نرخ ارز، هزینه حملونقل و افزایش قیمت مواد اولیه، سه عامل اصلی این رشد فزاینده هستند که تولیدکنندگان را ناچار به افزایش قیمتها کردهاند.
در شاخص تورم سالانه که میانگین تغییرات قیمت در دوازده ماه منتهی به خرداد را نشان میدهد، اگرچه فاصله میان دو نرخ کمتر است، اما همچنان تورم لوازم خانگی از میانگین کشور بالاتر قرار دارد. تورم سالانه کل کشور ۶۲ درصد و تورم سالانه لوازم خانگی ۶۶.۴ درصد ثبت شده است. این یعنی در یک بازه یکساله، قیمت لوازم خانگی ۴.۴ درصد بیشتر از میانگین کل اقتصاد افزایش یافته است. این تداوم روند افزایشی نشان میدهد که مشکل لوازم خانگی یک پدیده مقطعی نیست، بلکه یک روند ساختاری است که ریشه در هزینههای تولید، نوسانات ارزی و زنجیره تأمین دارد. تولیدکنندگان لوازم خانگی با افزایش هزینههای انرژی، قیمت قطعات وارداتی و دستمزد نیروی کار مواجه هستند که همگی به قیمت تمامشده محصولات افزوده میشود.
افزایش قیمت لوازم خانگی از چند جهت بر اقتصاد خانوارها اثرگذار است. این کالاها به دلیل قیمت بالا، جزو خریدهای سرمایهای خانوار محسوب میشوند و رشد سریع قیمتها موجب میشود بسیاری از خانوادهها خرید یا تعویض وسایل ضروری خود را به تعویق بیندازند. در نتیجه، تقاضای مصرفی کاهش یافته و بازار بیش از گذشته به سمت خریدهای اقساطی یا تعمیر و استفاده طولانیتر از کالاهای موجود حرکت میکند. این تغییر الگوی مصرف، علاوه بر کاهش رفاه خانوارها، به رکود در صنعت لوازم خانگی نیز دامن میزند. تولیدکنندگان با کاهش تقاضا مواجه میشوند و ممکن است مجبور به کاهش تولید یا تعدیل نیروی کار شوند که خود چرخه معیوبی از رکود و تورم را ایجاد میکند.
چه عواملی باعث شده است که لوازم خانگی چنین تورم بالایی را تجربه کند؟ کارشناسان به چند عامل کلیدی اشاره میکنند. نخست، نوسانات نرخ ارز که به عنوان مهمترین متغیر مؤثر بر قیمت کالاهای وارداتی و حتی تولید داخل (به دلیل وابستگی به قطعات وارداتی) شناخته میشود. دوم، افزایش هزینههای تولید شامل قیمت انرژی، مواد اولیه و دستمزد نیروی کار که همگی در ماههای اخیر رشد داشتهاند. سوم، افزایش هزینههای حملونقل که به دلیل تنشهای منطقهای و افزایش قیمت سوخت، زنجیره تأمین را با چالش مواجه کرده است. چهارم، رشد قیمت مواد اولیه جهانی که بر تولیدکنندگان داخلی نیز تأثیر گذاشته است. ترکیب این عوامل، یک فشار تورمی چندلایه بر بازار لوازم خانگی ایجاد کرده است که به نظر نمیرسد به زودی فروکش کند.
جدول مقایسهای سه شاخص تورم؛ لوازم خانگی در برابر میانگین کشور
شاخص تورم کل کشور لوازم خانگی اختلاف تورم ماهانه (خرداد ۱۴۰۴) ۵.۹٪ ۹.۷٪ ۳.۸٪+ تورم نقطهبهنقطه ۸۸.۶٪ ۱۱۱.۱٪ ۲۲.۵٪+
با توجه به شرایط فعلی، پیشبینی میشود که بازار لوازم خانگی در ماههای آینده نیز با فشار تورمی مواجه باشد، مگر اینکه سیاستهای جدی برای کنترل نرخ ارز، کاهش هزینههای تولید و مدیریت زنجیره تأمین اتخاذ شود. اگر نرخ ارز در مسیر کاهشی قرار گیرد یا هزینههای انرژی کنترل شود، ممکن است شاهد کاهش شتاب تورم در این بخش باشیم. با این حال، با توجه به تجربیات گذشته و ادامه تنشهای منطقهای، احتمال بهبود سریع کم است. مصرفکنندگان باید با برنامهریزی دقیق، خریدهای ضروری خود را اولویتبندی کنند و از خریدهای هیجانی پرهیز نمایند. تولیدکنندگان نیز باید به دنبال بهبود بهرهوری، کاهش هزینهها و تنوعبخشی به محصولات خود باشند تا بتوانند در این شرایط دشوار، رقابتی باقی بمانند.
آمارهای تورمی خردادماه نشان میدهد که بازار لوازم خانگی با نرخهایی بهمراتب بالاتر از میانگین کشور مواجه است. تورم ماهانه ۹.۷ درصدی، نقطهبهنقطه ۱۱۱.۱ درصدی و سالانه ۶۶.۴ درصدی، همگی نشان از یک فشار تورمی شدید در این بخش دارند. افزایش هزینههای تولید، نوسانات ارز و رشد قیمت مواد اولیه، از عوامل اصلی این وضعیت هستند که قدرت خرید خانوارها را کاهش داده و بازار را به سمت تعویق خرید سوق داده است. در روزهای آینده، سیاستهای ارزی و حمایت از تولید، نقش تعیینکنندهای در مسیر این بازار خواهند داشت. مصرفکنندگان باید با آگاهی از این شرایط، تصمیمات هوشمندانهتری برای مدیریت بودجه خود اتخاذ کنند و تولیدکنندگان نیز باید به دنبال راهکارهایی برای کاهش هزینهها و بهبود بهرهوری باشند تا بتوانند در این فضای دشوار، به فعالیت خود ادامه دهند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
