به گزارش اطلاع با ما، یارانه بنزین – اطلاعیه اخیر شرکت پالایش و پخش فرآوردههای نفتی، سرآغاز تغییر مهمی در نگاه سیاستگذاری انرژی به شمار میآید. در این اطلاعیه برای نخستینبار پس از حدود دو دهه، مفهوم «یارانه پنهان» که محور اصلی سیاست هدفمندی یارانهها در دهه ۸۰ بود، بازتعریف و از ادبیات رسمی کنار گذاشته شده است. این تغییر میتواند مقدمهای برای اصلاحات گستردهتر در چارچوب قیمتگذاری سوخت باشد.
در متن اطلاعیه آمده است که رقم ۲۱ میلیارد دلار اعلامشده برای سال ۱۴۰۳، به معنای هزینهکرد مستقیم دولت نیست؛ بلکه مبتنی بر «مابهالتفاوت نرخ فوب بنزین و عواید فروش داخلی» و محاسبهشده بر اساس نرخ تسعیر ارز ETS است. به بیان دیگر، این عدد یک محاسبه اقتصادی از هزینه فرصت است، نه یک پرداخت واقعی از سوی دولت.
بر اساس توضیح شرکت پالایش و پخش، یارانه پنهان مبتنی بر محاسبه هزینه فرصت در اقتصاد است؛ مفهومی که طبیعتاً رقمی بزرگتر از «یارانه آشکار» خواهد بود. یارانه آشکار همان هزینههایی است که دولت برای تأمین سوخت و قیمتگذاری آن بر مبنای بهای تمامشده هر لیتر بنزین پرداخت میکند.
براساس اطلاعیه، محاسبه یارانه آشکار نیز به مفروضات مختلفی بستگی دارد—از جمله اینکه آیا قیمت خوراک پالایشگاهها در محاسبه لحاظ شود یا خیر و اینکه سود عملیاتی پالایشگاهها چگونه محاسبه شود. به همین دلیل دیدگاههای متفاوتی درباره رقم دقیق یارانه آشکار وجود دارد.
کنار گذاشتن مفهوم یارانه پنهان از ادبیات رسمی میتواند به بازتعریف سیاستگذاری انرژی کمک کند. در سالهای گذشته، رقمهای بزرگ مربوط به یارانه پنهان اغلب در تحلیلهای اقتصادی و تصمیمهای سیاستی نقش پررنگی داشت. اکنون با تغییر رویکرد، امکان تمرکز دقیقتر بر یارانه آشکار و هزینههای واقعی دولت ایجاد میشود؛ رویکردی که میتواند مسیر اصلاحات قیمتی در انرژی را شفافتر کند.
اطلاعیه اخیر پالایش و پخش، نشانهای از تغییر در رویکرد دولت به مسئله یارانههاست. بازتعریف فاصله میان قیمت جهانی و قیمت داخلی سوخت، زمینه را برای سیاستگذاری شفافتر و مبتنی بر واقعیتهای اقتصادی فراهم میکند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
