به گزارش اطلاع با ما، بحران انرژی – با افزایش قطعی آب و برق در نقاط مختلف کشور، فشار افکار عمومی بر نهادهای مسئول بیشتر شده است. در واکنش به این وضعیت، تصمیماتی چون تعطیلی ادارات در روزهای چهارشنبه اتخاذ شده تا از مصرف انرژی کاسته شود. اما بررسیها نشان میدهد این تصمیمها بیشتر واکنشی و موقتی هستند تا راهکارهایی راهبردی و مؤثر.
وزیر نیرو اعلام کرده است تعطیلی یکروزه چهارشنبه باعث صرفهجویی ۴۱۸ هزار مترمکعبی در مصرف آب و کاهش چشمگیر مصرف برق شده است. اما این آمار بدون در نظر گرفتن یک عامل کلیدی منتشر شده: سفر مردم در تعطیلات. بسیاری از شهروندان با اعلام این تعطیلی، به سفر رفتهاند و مصرف انرژی خود را به خارج از تهران منتقل کردهاند. بهعبارتی، کاهش مصرف نه محصول سیاستگذاری دقیق، بلکه نتیجه جابهجایی جغرافیایی تقاضاست.
پیشتر نیز طرحهایی چون تغییر ساعت کار ادارات و پایان کار تا ساعت ۱۳ اجرایی شده بود؛ طرحهایی که بهنظر نمیرسد تأثیر پایدار و قابلتوجهی بر کاهش مصرف داشته باشند. آمارها نشان میدهند همچنان بیش از ۱۲ درصد برق مصرفی تهران به ادارات اختصاص دارد. این یعنی راهکارهای اجرایی گذشته نیز نتوانستهاند مصرف نهادهای دولتی را مدیریت کنند.
مدیرعامل توانیر از تجربه جهانی کاهش مصرف انرژی با استفاده از تعطیلات رسمی سخن گفته است. اما باید توجه داشت که در کشورهای پیشرفته، این سیاستها بخشی از یک بسته کامل شامل تولید انرژی پاک، مدیریت هوشمند مصرف، بهینهسازی زیرساختها و سرمایهگذاری علمی هستند. نه آنگونه که در ایران، تنها ابزار مقابله با بحران، تعطیلی باشد.
در بسیاری از کشورها، با بررسی تغییرات دما و الگوهای مصرف، مدلهایی برای پیشبینی افزایش بار مصرف طراحی شدهاند. این مدلها به تصمیمگیران کمک میکنند تا ماهها پیش از آغاز فصل گرما، آمادهسازی لازم را انجام دهند. در ایران اما این رویکرد جای خود را به واکنشهای آنی داده است.
تعطیلی ادارات در میانه هفته، هرچند ممکن است موقتاً به کاهش مصرف انرژی منجر شود، اما هزینههای اقتصادی و اجتماعی زیادی دارد. از اختلال در خدمات عمومی تا کاهش بهرهوری و مشکلات برنامهریزی خانوارها، همگی تبعات تصمیماتی هستند که بدون بررسی دقیق پیامدها اتخاذ میشوند.
اگرچه بحران آب و برق واقعی است، اما راهحل آن تنها با تغییر ساعات کار یا تعطیلی میسر نمیشود. کشور نیازمند یک تحول عمیق در سیاستگذاری انرژی، ارتقاء بهرهوری، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، بازسازی زیرساختهای فرسوده و فرهنگسازی مصرف بهینه است.
تعطیلی بهعنوان یک ابزار کوتاهمدت، ممکن است در شرایط خاص مؤثر باشد، اما نباید به تنها سیاست دولت برای مواجهه با بحران انرژی تبدیل شود. اکنون زمان آن رسیده که با رویکردی علمی، مبتنی بر داده و نگاه بلندمدت، چالشهای انرژی کشور مدیریت شود. در غیر این صورت، هر تابستان با موج تازهای از تعطیلی و قطعی مواجه خواهیم بود و همچنان از حل ریشهای بحران دور میمانیم.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
