به گزارش اطلاع با ما ، آمار تازه از قرعهکشی ایرانخودرو نشان میدهد بیش از پنجمیلیون نفر برای خرید تنها ۷۳هزار خودرو ثبتنام کردهاند. در این میان، مردم عادی با شانس کمتر از نیمدرصد در صف خرید ماندهاند، در حالیکه طرحهای خاص مانند «جوانی جمعیت» و «فرسودهها» سهم بیشتری دارند. این روند نشان از بازگشت تب رانت در بازار خودرو و تشدید اختلاف قیمت کارخانه و بازار دارد.
بازار خودرو در ایران بار دیگر زیر سایه قرعهکشی، به میدان رقابت میلیونی برای چند دههزار خودرو تبدیل شد. در طرح اخیر فروش محصولات ایرانخودرو، بیش از پنجمیلیون و ۶۵۵ هزار نفر ثبتنام کردند؛ رقمی که نشان از عطش خرید خودرو از کارخانه و بازگشت رانت در بازار خودرو دارد.
در این مرحله از فروش، تنها ۷۳هزار دستگاه خودرو عرضه شد، در حالیکه بیش از پنجمیلیون نفر در قرعهکشی شرکت کردهاند. این یعنی از هر ۲۳۲ نفر شرکتکننده، فقط یک نفر موفق به خرید خودرو میشود. بیشترین سهم متقاضیان به گروه «افراد عادی» تعلق دارد؛ آنها ۸۹.۸ درصد از شرکتکنندگان را تشکیل میدهند، اما تنها ۳۰ درصد سهم فروش را دارند.
افراد عادی، بدون سهمیه یا امتیاز خاص، کمترین شانس را در خرید خودرو دارند. در واقع، از میان پنجمیلیون متقاضی عادی، تنها ۲۱هزار و ۹۰۰ نفر میتوانند خودرو تحویل بگیرند؛ یعنی احتمال موفقیت تنها ۰.۴ درصد است. به زبان ساده، از هر ۲۳۲ نفر، فقط یک نفر برنده میشود. این رقم عملاً نشان میدهد که قرعهکشی برای مردم عادی به نمادی از رانت ساختاریافته تبدیل شده است.
در مقابل، مادران دارای دو فرزند و بیشتر که مشمول طرح جوانی جمعیت هستند، سهم بالاتری در این طرح دارند. با سهم ۵۰ درصدی از خودروها، احتمال برنده شدن در این گروه به حدود ۷.۳ درصد میرسد؛ یعنی از هر ۱۴ نفر، یک نفر موفق میشود. این در حالی است که شمار متقاضیان این طرح تنها ۵۰۰ هزار نفر بوده است.
کمترین تعداد متقاضی مربوط به دارندگان خودروهای فرسوده است. فقط ۷۷ هزار نفر در این بخش شرکت کردهاند، اما سهم ۲۰ درصدی آنها باعث شده شانس برنده شدن در این گروه به ۱۸.۹ درصد برسد. به بیان دیگر، از هر پنج نفر شرکتکننده در طرح نوسازی خودرو، یک نفر خودرو دریافت میکند — اما به دلیل هزینه بالای جایگزینی، استقبال از این طرح پایین مانده است.
یکی از دلایل افزایش چشمگیر تعداد شرکتکنندگان، حذف الزام به بلوکه کردن پول برای ثبتنام است. پیشتر متقاضیان باید مبلغی را در حساب خود مسدود میکردند، اما حالا بدون پرداخت وجه میتوانند ثبتنام کنند. در کنار این موضوع، افزایش مجدد قیمت خودرو در بازار آزاد و فاصله شدید با قیمت کارخانه، انگیزه حضور گسترده در قرعهکشیها را بالا برده است. این اختلاف قیمت به معنای رانت بالقوه چند ده میلیونی برای برندگان است.
آمارهای تازه از قرعهکشی ایرانخودرو نشان میدهد که نظام فروش همچنان فاصله زیادی با عدالت دارد. در حالیکه مردم عادی با شانس کمتر از نیمدرصد در صف خرید ماندهاند، گروههای خاص از امتیازهای ویژه برخوردارند. به نظر میرسد تا زمانی که اختلاف قیمت کارخانه و بازار ادامه دارد و شفافیت در عرضه شکل نگیرد، تب رانت در بازار خودرو فروکش نخواهد کرد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
