به گزارش اطلاع با ما ، اینترنت : از ۹ اسفند ۱۴۰۴، اینترنت بینالملل ایران بیش از ۱۰۰۰ ساعت قطع شده است. اکنون تنها ۱ درصد کاربران به شبکه جهانی دسترسی دارند. نتیجه: ۱.۵ میلیارد دلار خسارت اقتصادی، تهدید معیشت ۹ میلیون نفر، و سقوط هزاران کسبوکار خرد به زیر خط فقر. این گزارش، ابعاد پنهان «تاریکی دیجیتال» را بیپرده روایت میکند.
وقتی ۱۰۰۰ ساعت بیاینترنتی، اقتصاد ایران را از درون میسوزاند
از تاریخ ۹ اسفند ۱۴۰۴ و همزمان با آغاز درگیریهای نظامی علیه ایران، دسترسی به شبکه جهانی با محدودیتهای بیسابقهای مواجه شد. اکنون دادههای نهادهای ناظر بینالمللی نشان میدهد که قطعی اینترنت در ایران از مرز ۱۰۰۰ ساعت عبور کرده است. وضعیتی که تنها ۱ درصد از کاربران به اینترنت بینالملل دسترسی دارند. تبعات این «تاریکی دیجیتال» اما فراتر از اختلال در ارتباطات است؛ اقتصاد دیجیتال ایران در آستانه فروپاشی ایستاده است.
پلتفرم نتبلاکس تأیید کرده است: قطعی اینترنت بینالملل در ایران به مرز ۱۰۰۰ ساعت رسیده؛ رکوردی که در نوع خود بیسابقه است. سازمان عفو بینالملل نیز برآورد کرده که حدود ۹۰ میلیون نفر در ایران در شرایطی قرار گرفتهاند که از آن به عنوان «تاریکی دیجیتال» یاد میشود.
در چهلودومین روز از آغاز این شرایط، سطح دسترسی مردم ایران به اینترنت بینالملل تنها یک درصد برآورد شده است.
مقامات رسمی تأکید دارند که این شرایط موقتی و ناشی از ملاحظات دوران جنگ است. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، تصریح کرد:
«دولت پیگیر دسترسی آزاد به اطلاعات است، اما در شرایط جنگی ملاحظات متفاوتی وجود دارد.»
با این حال، فعالان اقتصادی معتقدند جبران خسارتهای تجاری این ۱۰۰۰ ساعت، برای بخش خصوصی تقریباً غیرممکن است.
اقتصاد دیجیتال وابستگی لحظهای و حیاتی به جریان آزاد دادهها دارد. با گذشت ۴۲ روز از آغاز قطعی اینترنت، کسبوکارهای آنلاین در مسیر فرسایش جدی قرار گرفتهاند.
علاوه بر این، بسیاری از کسبوکارها و کاربران برای حفظ ارتباطات اولیه خود مجبور به خرید ابزارهای دور زدن محدودیتها شدهاند. هزینه سربار سنگینی که بودجه انقباضی شرکتها را بیش از پیش تحت فشار قرار داده است.
یکی از نگرانکنندهترین پیامدهای قطعی طولانیمدت شبکه، تأثیر مستقیم آن بر معیشت طبقه متوسط و صاحبان کسبوکارهای خرد است. شبکههایی نظیر اینستاگرام و تلگرام، بستر اصلی درآمدزایی برای هزاران نفر بودهاند.
«هرجا نااطمینانی وارد شود، امکان برنامهریزی بلندمدت از بین میرود. این نااطمینانی اکنون با محدودیتهای اینترنت همراه شده و فرصتهای اقتصادی را به شدت کاهش داده است.»
بسیاری از کسبوکارهای اینترنتی برای دو تا سه هفته دسترسی به منبع درآمد خود را از دست دادهاند. این گروهها به سرعت ممکن است به زیر خط فقر سقوط کنند.
تداوم اختلالات دیجیتال، بستر مناسبی برای شکلگیری شایعات فراهم کرد. در روزهای اخیر شایعاتی مبنی بر قطع دائمی اینترنت در فضای مجازی دستبهدست شد.
«هیچ برنامهای برای مسدودسازی همیشگی اینترنت بینالملل وجود ندارد. اخبار مربوط به قطعی دائمی، فاقد پایه و اساس است.»
زیرساختهای ارتباطی کشور فعال هستند و شبکه ملی اطلاعات در وضعیت پایدار قرار دارد. با این حال، کارشناسان تجاری معتقدند پایداری شبکه داخلی، هرچند برای امور پایه ضروری است، اما نمیتواند جایگزین ارتباطات بینالمللی برای کسبوکارهای توسعهمحور باشد.
تبعات اقتصادی این شرایط، اثری ساختاری بر آینده اقتصاد دیجیتال ایران بر جای خواهد گذاشت. سرمایه همیشه به سمت بازارهایی با قابلیت پیشبینی حرکت میکند. اما قطعی مستمر اینترنت، بالاترین سطح ریسک سیستماتیک را به سرمایهگذاران تحمیل کرده است.
همزمان، اقتصاد دیجیتال کشور با چالش مهاجرت نیروی انسانی متخصص روبهرو است. متخصصان فناوری نیازمند دسترسی آزادانه به ابزارهای جهانی هستند و محدودیتهای فعلی میتواند به خروج بخش قابلتوجهی از نخبگان منجر شود.
کیوان نقرهکار، کارشناس فناوری، در گفتگو با رسانهها تصریح کرد:
«دلیلی که در ادبیات کارشناسی برای سنجش قطعی اینترنت از واحد ساعت به جای روز استفاده میشود، نشاندهنده ارزش فوقالعاده بالای این حوزه است. هر ثانیه قطعی، اقتصاد و زندگی مردم را تحتالشعاع قرار میدهد.»
۱۰۰۰ ساعت × ۱.۵ میلیون دلار = ۱.۵ میلیارد دلار زیان ارزی و ریالی
«با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال، بسیاری از کسبوکارها برای درآمدزایی در ایام عید برنامهریزی کردهاند و قطعی شبکه در این مقطع، ضریب خسارت را به مراتب بیشتر میکند.»
«بسیاری از شرکتها عملاً توان ادامه حیات ندارند. نتیجه این امر، تعدیل نیروی کار و اخراج کارمندان است. این مسائل اقتصادی به سرعت به درون خانوادهها کشیده شده و آسیبهای شدید روانی ناشی از بیکاری را تحمیل میکند.»
حتی اگر همین فردا اینترنت به طور کامل وصل شود، احیای کسبوکارها و بازگشت به شرایط پیشین نیازمند صرف هزینههای گزاف مالی و زمانی است.
«اقتصاد ما چندین میلیارد دلار در این حوزه متضرر شده و از نظر شاخصهای کیفی نیز ضربات جبرانناپذیری به سلامت روان جامعه وارد آمده است.»
گزارشهای میدانی و آمارهای تحلیلی از ۴۲ روز گذشته به وضوح نشان میدهد که قطع ارتباط با شبکه جهانی، همچون مسدود شدن شریان حیاتی اقتصاد دیجیتال است.
اگرچه مقامات بر موقتی بودن این شرایط تأکید دارند و شایعات قطعی دائمی تکذیب شده است، اما بازسازی اعتماد تجاری از دست رفته نیازمند اقدامی عاجل است.
بقای اقتصاد دیجیتال کشور، حفظ سرمایههای انسانی و جلوگیری از تعطیلی بنگاههای خرد، منوط به بازگشت هرچه سریعتر اینترنت به وضعیت پایدار است. نجات معیشت هزاران خانوار وابسته به این فضا، مستلزم سیاستگذاریهای حمایتی دقیق و پایان یافتن این تاریکی دیجیتال است
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
