به گزارش اطلاع با ما، بنزین ۵ هزار تومانی – دولت از روز شنبه ۲۲ آذر مرحله تازهای از اصلاح قیمت و نحوه توزیع بنزین را آغاز میکند؛ طرحی که طی هفتههای اخیر بحث گستردهای در میان کارشناسان و افکار عمومی ایجاد کرده و با وجود تغییرات متعدد، ساختار سهمیههای فعلی را بهطور کامل برهم نمیزند.
براساس مصوبه جدید، سهمیههای ۶۰ لیتری با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۱۰۰ لیتری با نرخ ۳۰۰۰ تومان برای خودروهای شخصی بدون تغییر باقی میماند. اما هرگونه مصرف فراتر از این سهمیه یا استفاده از کارت جایگاه، با نرخ ۵۰۰۰ تومان محاسبه خواهد شد؛ نرخی که دولت آن را ابزاری برای مدیریت مصرف و کاهش اتکا به کارتهای غیرشخصی میداند.
به گفته مقامهای دولتی، رشد مصرف بنزین طی سالهای اخیر دولت را مجبور کرده میلیاردها دلار برای واردات بنزین پرداخت کند. در مرکز طرح جدید، «هدایت الگوی مصرف»، «مقابله با قاچاق» و «افزایش شفافیت استفاده از کارت سوخت شخصی» قرار دارد.
حذف سهمیه خودروهای دولتی و لوکس؛ مرزبندی جدید در سیاست یارانهای
سخنگوی دولت اعلام کرده از شنبه سهمیه خودروهای دولتی—بهجز آمبولانسها—بهطور کامل حذف میشود. همچنین خودروهای وارداتی و پلاک مناطق آزاد از دریافت سهمیه یارانهای کنار گذاشته شدهاند.
در اصلاحیه جدید، خودروهای صفرکیلومتر داخلی با قیمت کارخانه کمتر از یک میلیارد تومان دوباره مشمول سهمیه شدند، اما خودروهای بالاتر از این سقف—اعم از داخلی یا مونتاژی—تنها بنزین ۵۰۰۰ تومانی دریافت خواهند کرد. این مرزبندی جدید، بهگفته دولت، قرار است تخصیص یارانه سوخت را «هدفمندتر و عادلانهتر» کند.
در بخش حملونقل عمومی، سهمیه تاکسیهای اینترنتی بر اساس پیمایش ماهانه محاسبه خواهد شد؛ یعنی هرچه راننده بیشتر کار کند، سهمیه بیشتری میگیرد. این الگو جایگزین تخصیص ثابت ماهانه شده و دولت آن را روشی برای جلوگیری از سوءاستفاده و تطبیق سهمیه با مصرف واقعی میداند.
سهمیه خودروهای عمومی بنزینی بدون تغییر میماند، اما سهمیه دوم خودروهای عمومی دوگانهسوز و خودروهای شخصی دوگانهسوز ۵۰ درصد کاهش مییابد. همچنین تبدیل خودروهای بنزینی تکسوز به دوگانهسوز طبق قانون هوای پاک، برای نخستینبار بهصورت رایگان انجام خواهد شد.
سهمیه آمبولانسها دست نخورده باقی میماند و خودروهای جانبازان و معلولان نیز از فهرست حذف سهمیه خارج شدهاند.
با وجود تغییرات جدید، کارشناسان معتقدند نرخ ۵۰۰۰ تومانی بهدلیل فاصله اندک با نرخ سهمیهای (اختلاف ۲۰۰۰ تومان)، تأثیر جدی بر کاهش مصرف یا الزام مردم به استفاده منظم از کارت سوخت شخصی نخواهد داشت—مگر اینکه دولت در بازبینیهای فصلی، روند افزایش قیمت را محسوستر کند.
فروش بنزین ۵۰۰۰ تومانی منبع درآمد تازهای برای دولت ایجاد خواهد کرد و طبق اعلام مقامات دولتی، این منابع برای توزیع کالابرگ میان اقشار کمدرآمد هزینه میشود. حذف سهمیه خودروهای گرانقیمت نیز از نگاه دولت اقدامی برای تقویت عدالت اجتماعی مطرح شده است.
در مجموع، سیاست جدید ترکیبی از تداوم مدل حمایتی موجود و آغاز تدریجی اصلاح قیمت سوخت است. موفقیت آن به میزان همکاری مردم، کیفیت نظارت و ثبات دولت در اجرای اصلاحات بستگی خواهد داشت. دولت امیدوار است با این سازوکار، مصرف کنترل شود، فشار واردات کاهش یابد و مسیر اصلاحات ساختاری در بخش انرژی شفافتر ادامه پیدا کند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
