به گزارش اطلاع با ما ، بنزین: بحران مصرف بنزین و هزینههای سنگین واردات، ایران را به سمت اصلاح قیمت و طرح بنزین سهنرخی سوق داده است. در این میان، شبکه CNG با ظرفیت بلااستفاده ۳۰ میلیون لیتری، فرصتی استراتژیک برای کاهش ناترازی است. اما بهرهگیری از این ظرفیت تنها با اصلاح اقتصادی جایگاهها، تقویت تولید خودروهای دوگانهسوز و ایجاد انگیزه قیمتی برای رانندگان امکانپذیر خواهد بود.
مصرف بنزین در ایران به مرزی رسیده که هر روز شکاف میان تقاضا و تولید را بزرگتر میکند. کشور اکنون با کمبود روزانه دهها میلیون لیتر سوخت روبهروست و واردات بنزین، بار سنگینی بر دوش منابع ارزی گذاشته است. در چنین بستری، شبکه عظیم CNG که سالها برای آن سرمایهگذاری شده، به برگ برندهای تبدیل شده که ظرفیت بالقوهای معادل ۳۰ میلیون لیتر بنزین را در دل خود دارد.
در واکنش به افزایش مصرف و ناترازی، مهمترین ابزار روی میز سیاستگذار، اصلاح قیمت و افزودن «نرخ سوم» برای مصرفهای بالاست. اما پرسش حیاتی اینجاست: اگر بنزین گران شود، آیا بخشی از تقاضا به سمت مصرف CNG حرکت خواهد کرد یا ساختار فعلی اجازه چنین چرخشی را نمیدهد؟
ایران طی دو دهه گذشته یکی از بزرگترین شبکههای توزیع CNG جهان را ایجاد کرده است؛ حدود ۲۵۰۰ جایگاه در سراسر کشور با توان اسمی روزانه ۴۰ تا ۵۰ میلیون مترمکعب. اما واقعیت این است که سهم استفاده واقعی از نصف این ظرفیت هم کمتر است. طبق دادههای اخیر، میانگین مصرف روزانه تنها حدود ۲۰ میلیون مترمکعب است و این یعنی ۲۰ تا ۳۰ میلیون مترمکعب ظرفیت خالی بلااستفاده مانده است؛ ظرفیتی که میتواند بخش مهمی از کسری بنزین را پوشش دهد.
گرانی بنزین بهتنهایی پاسخگو نیست. تغییر سوخت برای رانندگان نیازمند خودروهای دوگانهسوز یا تبدیل کارگاهی است؛ فرآیندی که امروز بین ۱۵ تا ۲۵ میلیون تومان هزینه دارد. اگر فاصله قیمت بنزین و گاز به اندازه کافی انگیزه ایجاد نکند، پرداخت این هزینه منطقی نخواهد بود و مصرفکننده راه آسانتر یعنی ادامه مصرف بنزین را انتخاب میکند.
در ظاهر ظرفیت وجود دارد اما در عمل، مشکلات جدی گریبان این صنعت را گرفته است:
بسیاری از جایگاهها به دلیل حقالعمل پایین و هزینههای سنگین برق و تعمیرات زیانده شدهاند.
تولید خودروهای پایهگازسوز در ایران تقریباً متوقف شده است و ناوگان موجود پاسخگوی افزایش مصرف نیست.
بدون احیای اقتصادی این بخش، مهاجرت سوختی گسترده رخ نخواهد داد.
ایران با در اختیار داشتن این شبکه گسترده، ابزار بینظیری برای کاهش واردات بنزین دارد. ظرفیت خالی ۳۰ میلیون لیتری CNG میتواند ناترازی بنزین را بهطور معناداری کاهش دهد، اما شرط موفقیت، اصلاح هماهنگ چند بخش است:
تعیین نرخ سوم بنزین بهگونهای که انگیزه تغییر سوخت ایجاد کند
این اقدامات تنها راه عبور از تعادل نامطلوب فعلی است؛ تعادلی که سالهاست اقتصاد خانوارها و کسبوکارهایی مثل رانندگان تاکسیهای اینترنتی حول بنزین ارزان شکل داده است.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
